Ο πλανήτης Άρης, η NASA και το φαινόμενο της Παρειδωλίας

In Critical Thinking, Άλλα θέματα by Θοδωρής Μαγουλάς0 Comments

Μετά το πολύ καλό άρθρο του Κακή Επιστήμη για την παρειδωλία και τους διάφορους ηλίθιους, ήθελα να συνεισφέρω και εγώ το τουβλάκι μου στο οικοδόμημα που χτίζεται. Καλή διασκέδαση

Greek Skeptic

Η φαντασία του ανθρώπου δεν έχει όρια. Ούτε και η βλακεία φοβάμαι. Όταν αυτά τα δύο συνδυάζονται τότε έχουμε απίθανα αποτελέσματα.

Βρήκα λοιπόν στα Γιουτούμπια το παρακάτω video. Είναι από μόνο του μια εντυπωσιακή έρευνα για το πως δουλεύει το μυαλό των ανθρώπων.

Ο δημιουργός του video μας λέει πως στις φωτογραφίες του πλανήτη Άρη που μας δίνει η NASA υπάρχουν κρυμμένες εικόνες και μας δίνει οδηγίες για το πως να τις δούμε.

Να κάνω μια παρένθεση εδώ και να πω πως καταλαβαίνω τη δυσπιστία πολλών ανθρώπων όταν κάποια “αρχή” μας δίνει πληροφορίες. Δεν ήταν λίγες οι φορές που οι πληροφορίες που έχουν δοθεί ήταν παραποιημένες ή εντελώς ψεύτικες. Συνεπώς ένας βαθμός δυσπιστίας είναι λογικό να υπάρχει και μάλιστα το θεωρώ υγιές. Εγώ είμαι αυτός που λέει να αμφισβητούμε τα πάντα και να τα κοιτάζουμε όλα με κριτικό μάτι.

Αλλά αυτό δεν σημαίνει πως πρέπει αυτομάτως να πιστεύουμε πως όλα είναι ψέματα. Η χρήση κριτικής σκέψης είναι σημαντική για να καταλήξουμε σε σωστά συμπεράσματα.

Ας επιστρέψουμε τώρα στο video του φίλου μας Robert Peternell.

Ο δημιουργός του λοιπόν έχει πάρει δορυφορικές φωτογραφίες του Άρη που έχει δώσει η NASA στο κοινό και μας λέει πως έχουν παραποιηθεί ψηφιακά προκειμένου να κρυφτούν σημαντικά στοιχεία. Μας λέει επίσης πως θα μας δείξει πως γίνεται η παραποίηση και με ποιό τρόπο μπορείς να το αποκαλύψεις.

Τί κάνει για να προσφέρει αποδείξεις για τον ισχυρισμό του; Τίποτα. Το μόνο που κάνει είναι να παίρνει τις φωτογραφίες αυτές και να τις επεξεργάζεται ψηφιακά μέσω Photoshop(?). Με άλλα λόγια κάνει ακριβώς αυτό που υποτίθεται κάνουν οι κακοί επιστήμονες της NASA!

Αντί να μας δείξει πως κρύβονται τα στοιχεία, ξεκινάει μια σειρά από αλλαγές στη φωτογραφία και όταν τις τελειώνει μας λέει με ένα τόνο θριάμβου για τα καταπληκτικά πράγματα που ανακάλυψε. Κάνει δηλαδή αυτό που κατηγορεί τη NASA πως κάνει, παραποιεί τις φωτογραφίες όχι για να κρύψει κάτι αλλά για να δει αυτό που θέλει σε αυτές!

images1

 

Αυτό που είναι ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι όταν κάνει το ίδιο όχι με πραγματικές δορυφορικές φωτογραφίες, αλλά με καλλιτεχνικές απεικονίσεις του Άρη που είχαν δημιουργηθεί τη δεκαετία του 90! Ακόμα και σε αυτές τις “φωτογραφίες” που ο ίδιος παραδέχεται πως είναι από τη δεκαετία του ’90 και που δείχνουν αστροναύτες στον Άρη, που ούτε καν σήμερα δεν έχουμε καταφέρει να στείλουμε, ακόμα και σε αυτές βλέπει σχήματα ζώων.

Το φαινόμενο που εξηγεί γιατί βλέπουμε μορφές ζώων και πρόσωπα ανθρώπων σε τυχαίους σχηματισμούς ή ερεθίσματα, λέγεται Παρειδωλία. Πρόκειται για ένα απολύτως φυσιολογικό ψυχολογικό φαινόμενο που μας ακολουθεί από τότε που ήμασταν πρωτόγονοι και εξελικτικά εξηγείται πολύ απλά.

Όταν ο προϊστορικός άνθρωπος ζούσε στη φύση έπρεπε να προσέχει για θηρευτές που ήθελαν να τον φάνe. Όταν λοιπόν, για παράδειγμα, περπατούσε στη σαβάνα και άκουγε ένα θρόισμα στα χόρτα δίπλα του, είχε δύο επιλογές: 1) να υποθέσει πως πρόκειται για τον αέρα και να το αγνοήσει, 2) να υποθέσει πως είναι λιοντάρι και να πάρει μέτρα για να σώσει τη ζωή του.

Αν υπέθετε το πρώτο και είχε δίκιο τότε δεν θα είχε αρνητικές συνέπειες. Αν όμως είχε άδικο θα μπορούσε να χάσει τη ζωή του. Αντιθέτως αν υπέθετε το δεύτερο και είχε δίκιο θα είχε περισσότερες πιθανότητες επιβίωσης, ενώ αν είχε άδικο δεν θα είχε σοβαρές αρνητικές συνέπειες.

Συνεπώς, μετά από χρόνια εξέλιξης και “εκπαίδευσης” του μυαλού μας, η τάση μας να βλέπουμε και να υποθέτουμε πως κάτι υπάρχει εκεί που στην πραγματικότητα δεν υπάρχει τίποτα (Παρειδωλία) έγινε, όπως λένε, hard wired, δηλαδή μέρος του βασικού προγράμματος του εγκεφάλου μας.

images-1

Αυτός είναι ο λόγος που βλέπουμε σχέδια στα σύννεφα, πρόσωπα στις φυλλωσιές, τη Παναγία σε ένα κομμάτι ψημένο ψωμί και που συνδέουμε τυχαία γεγονότα και συμπεραίνουμε πως υπάρχει μια κρυμμένη συνωμοσία. Το μυαλό μας ψάχνει πάντα να βρει σχέδια και προσπαθεί να συνδυάσει πληροφορίες που δεν συνδυάζονται.

Για να γυρίσουμε όμως στο video του φίλου μας, αφού πειράζει τη φωτογραφία, όσο νομίζει πως είναι απαραίτητο, αρχίζει και μας δείχνει σχήματα ζώων στην επιφάνεια του πλανήτη. Κλασική περίπτωση Παρειδωλίας!

Αργότερα προχωράει και μας δείχνει σχηματισμούς που λείπουν από άλλες μεταγενέστερες φωτογραφίες χωρίς να αναρωτηθεί αν υπάρχει κάποιος λόγος που η φωτογραφία είναι λίγο διαφορετική. Ειλικρινά δεν μπορώ να απαντήσω στο γιατί μπορεί να συμβαίνει αυτό και δεν μπορώ να αποκλείσω κατηγορηματικά πως η NASA δεν κάνει κάτι πονηρό.

Αλλά τί είναι πιο πιθανό; Η NASA να μας δίνει φωτογραφίες που είναι πειραγμένες ώστε να κρύψουν μυστικά, αλλά είναι τόσο ερασιτεχνική δουλειά ώστε ένας απλός χρήστης του Photoshop μπορεί μέσα σε 5 λεπτά να ανακαλύψει την αλήθεια, ή υπάρχει μια πιο απλή εξήγηση όπως το φαινόμενο Παρειδωλία;

Γνώμη μου είναι πως η τάση μας να βλέπουμε σχήματα με νόημα εκεί που δεν υπάρχουν μαζί με τη δυσπιστία που έχουμε στις κυβερνήσεις και τις υπηρεσίες τους μας οδηγούν σε συμπεράσματα που είναι λανθασμένα.

Το πρόβλημα αρχίζει όταν αρνούμαστε τη πιθανότητα πως υπάρχει μια πιο απλή εξήγηση από τη δική μας και προσπαθούμε με κάθε τρόπο να την επιβεβαιώσουμε είτε αγνοώντας άλλα στοιχεία είτε επιλέγοντας αυτά που υποστηρίζουν τη κοσμοθεωρία μας.

Είπαμε να έχουμε ανοιχτό μυαλό σε πολλές πιθανότητες, αλλά όχι τόσο ανοιχτό ώστε να πέσει απ’ έξω!

Πηγές

Θοδωρής Μαγουλάς

Θοδωρής Μαγουλάς

Αρθρογράφος - Ερευνητής
Θοδωρής Μαγουλάς

Latest posts by Θοδωρής Μαγουλάς (see all)