Το ψεύτικο ρητό του Ισοκράτη για την «αυτοκαταστροφή της δημοκρατίας»

In Chain Letters by Γιώργος Γιώτης11 Comments

H διάψευση για το δήθεν ρητό του Ισοκράτη, που ακόμη και σήμερα κατακλύζει αρχαιολατρικά κι εθνικιστικά sites , τοίχους facebook αλλά και γεμίζει το inbox των email μας

Κάποια ελληνοαμερικάνικη οργάνωση μ’ έχει βάλει στον κατάλογο  παραληπτών της και μου στέλνει (όχι μόνο σε μένα, βέβαια) ταχτικά μηνύματα, ως επί το πλείστον εθνικιστικά. Σήμερα, τέσσερις μέρες μετά τη δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου, πήρα από την οργάνωση αυτή ένα μήνυμα με τον ανορθόγραφο τίτλο «Τάδε έφει Ισοκράτης» και το εξής περιεχόμενο:

Η Δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται, διότι κατεχράσθη το δικαίωμα της ελευθερίας και της ισότητας, διότι έμαθε τους πολίτες να θεωρούν την αυθάδεια ως δικαίωμα, την παρανομία ως ελευθερία, την αναίδεια του λόγου ως ισότητα και την αναρχία ως ευδαιμονία

Κατά σύμπτωση, το ίδιο μήνυμα το είχα πάρει κι από μια εγχώρια ταχυδρομική λίστα, και απ’ ό,τι είδα κυκλοφορεί πολύ στο Διαδίκτυο τις τελευταίες μέρες, με αφορμή την εξέγερση των παιδιών που τα έλεγαν αλήτες.Δεν θα επεκταθώ στη γνώμη μου για τη δολοφονία και για όσα την ακολούθησαν. Θα ασχοληθώ με κάτι δευτερεύον, με το ρητό του Ισοκράτη, ή μάλλον με το δήθεν ρητό του Ισοκράτη που πλασάρουν αυτές τις μέρες πολλοί, άλλοι καλοπροαίρετοι και άλλοι ελλαδέμπορες. Πριν συνεχίσω, να ομολογήσω ότι το εύρημα δεν είναι δικό μου· ναι μεν εγώ είχα ψυλλιαστεί ότι η φράση «η δημοκρατία μας αυτοκαταστρέφεται» ακούγεται πολύ μοντέρνα, αλλά πριν ανοίξω τα κιτάπια μου με πρόλαβε (εκμεταλλευόμενος και τη διαφορά της ώρας) ο φίλος Ηλίας από την Καλιφόρνια, που σ’ αυτόν ανήκει ο έπαινος.

Διότι, βλέπετε, ο Ισοκράτης δεν είπε αυτό που έβαλαν στο στόμα του οι πλασιέδες της ελληνοφροσύνης. Το απόσπασμα είναι από τον Αρεοπαγιτικό λόγο του και έχει στο πρωτότυπο ως εξής (ζητώ συγνώμη για το πολυτονικό):

Οἱ γὰρ κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον τὴν πόλιν διοικοῦντες κατεστήσαντο πολιτείαν οὐκ ὀνόματι μὲν τῷ κοινοτάτῳ καὶ πραοτάτῳ προσαγορευομένην, ἐπὶ δὲ τῶν πράξεων οὐ τοιαύτην τοῖς ἐντυγχάνουσι φαινομένην, οὐδ’ ἣ τοῦτον τὸν τρόπον ἐπαίδευε τοὺς πολίτας ὥσθ’ ἡγεῖσθαι τὴν μὲν ἀκολασίαν δημοκρατίαν, τὴν δὲ παρανομίαν ἐλευθερίαν, τὴν δὲ παρρησίαν ἰσονομίαν, τὴν δ’ ἐξουσίαν τοῦ ταῦτα ποιεῖν εὐδαιμονίαν, ἀλλὰ μισοῦσα καὶ κολάζουσα τοὺς τοιούτους βελτίους καὶ σωφρονεστέρους ἅπαντας τοὺς πολίτας ἐποίησεν.

[ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΙΚΟΣ.jpg]

Φυσικά, μετάφραση δεν μας χρειάζεται διότι όλοι εμείς οι Έλληνες την έχουμε μία και ενιαία και τρισχιλιετή. Επειδή όμως μπορεί να περάσει και κανείς αλλοδαπός που δεν μετέχει της ημετέρας παιδείας, μεταφράζω πρόχειρα το απόσπασμα:

Διότι εκείνοι που διοικούσαν την πόλη τότε (ενν. στην εποχή του Σόλωνα και του Κλεισθένη), δεν δημιούργησαν ένα πολίτευμα το οποίο μόνο κατ’ όνομα να θεωρείται το πιο φιλελεύθερο και το πιο πράο από όλα, ενώ στην πράξη να εμφανίζεται διαφορετικό σε όσους το ζουν· ούτε ένα πολίτευμα που να εκπαιδεύει τους πολίτες έτσι ώστε να θεωρούν δημοκρατία την ασυδοσία, ελευθερία την παρανομία, ισονομία την αναίδεια και ευδαιμονία την εξουσία του καθενός να κάνει ό,τι θέλει, αλλά ένα πολίτευμα το οποίο, δείχνοντας την απέχθειά του για όσους τα έκαναν αυτά και τιμωρώντας τους, έκανε όλους τους πολίτες καλύτερους και πιο μυαλωμένους.

Μ’ άλλα λόγια, ο Ισοκράτης δεν μίλησε για «δημοκρατία που αυτοκαταστρέφεται». Αυτό είναι προϊόν ερμηνείας, για να μην πω προϊόν φαντασίας. Όπως προϊόν φαντασίας, που καμιά σχέση δεν έχει με το πραγματικό ρητό του Ισοκράτη, είναι και η ατάκα ότι η δημοκρατία «κατεχράσθη το δικαίωμα της ελευθερίας και της ισότητας». Για άλλη μια φορά, οι ελληναράδες χρησιμοποιούν τους αρχαίους όπως ο μεθυσμένος τον φανοστάτη: όχι για να φωτίσουν το δρόμο τους, αλλά για δεκανίκι που θα στηρίξει τα σαθρά τους επιχειρήματα.

Υστερόγραφο:
Μόλις είχα αναρτήσει το κείμενο και μια καλή φίλη με διορθώνει· ο Ισοκράτης-μαϊμού δεν κυκλοφορεί απλώς στο Διαδίκτυο, παρά τον δημοσίεψε πρωτοσέλιδο, με κάτι γραμματάρες να, και μάλιστα σε μαύρο φόντο, μια υποτιθέμενη σοβαρή εφημερίδα σαν τον Ελεύθερο Τύπο. Και για του λόγου το αληθές:

ΠηγήΝίκος Σαραντάκος

Γιώργος Γιώτης

Γιώργος Γιώτης

Αρθρογράφος - Ερευνητής
Γιώργος Γιώτης

Latest posts by Γιώργος Γιώτης (see all)

  • bill

    δεν μιλαει για την αυτοκαταστροφικη δημοκρατια μιλαει για το τι καταστρεφει την δημοκρατια η αλλιως το πολιτευμα που εχτισαν σολων και κλεισθενης [δηλαδη την δημοκρατια] και ναι αυτα που ειπε ο ισοκρατης αν τα κανουμε [που τα κανουμε σε μεγαλο βαθμο] καταστρεφουν το πολιτευμα μας και φερνουν κατι αλλο κατι μη δημοκρατικο

  • Gregory Genias

    Κι ομως .Η συντακτικη αναλυση της μεταφρασης καταληγει στην ιδια εννοια με το «ψευδες» (?)κειμενο…

  • Volosgr Volos.gr

    Όλα καλά, αλλά το να ζητάτε και συγγνώμη για το πολυτονικό, μου κάνει πολύ «πολιτικά ορθό» – μια αμερικανόφερτη φασίζουσα δηλαδή συμπεριφορά…

  • John Smith

    Το δε γελοίο στην όλη υπόθεση είναι ότι ακόμα και αν δεχτούμε το συγκεκριμένο «ρητό», πρώτους απ’ όλους καταδικάζει αυτούς που το κατασκεύασαν.

    Ας μην ξεχνάνε ότι λόγω της δημοκρατίας έχουν τη δυνατότητα να εκφράζουν τέτοιου είδους απόψεις χωρίς να λογοκρίνονται.

  • Nikos

    και τι να λεει που ελαβες αυτο το mail 4 μερες μετα τη δολοφονια του αλεξη? Για ποιο λογο το αναφερεις? επρεπε δηλαδη να μην στο στειλουν 4 μερες μετα? Αν στο στελναν 5 θα σου ενταξη??

  • Kostas Fnord Dagres

    Το θεμα ειναι ποιοι αλλοιωνουν η κατασκευαζουν ρητα αρχαιων Ελληνων για να δημιουργησουν αρνητικες εννοιες στις συνειδησεις των ανθρωπων.Δεν θελει και πολυ να καταλαβει κανεις οτι η ελληνικη κοινωνια ειναι μια κοινωνια 100 χρονια πισω απο τις περισσοτερες ευρωπαικες και μπορουν ευκολα να περασουν τακτικες του Γκαιμπελς και νοοτροπιες τυπου «πες πες πες ολο κατι θα μεινει στο τελος» .Δεν ειναι τυχαιο οτι ξαφνικα οι νεοελληνες λενε οτι η σβαστικα ειναι ελληνικης προελευσης,να καει το μπουρδελο η βουλη και οτι η πολυ δημοκρατια κανει κακο.
    Μαλλον πρεπει να περασουμε και εμεις τα ιδια που περασαν οι Ιταλοι,Γερμανοι,Ισπανοι πριν 100 χρονια για να μαθουμε.

    • troll

      Μην αυτομαστιγώνεστε. Το ρητό κυκλοφορεί σε πολλές γλώσσες και σε άφθονες παραλλαγές. Π.χ. «Democracy destroys itself because it abuses its right to freedom and equality. Because it teaches its citizens to consider audacity as a right, lawlessness as a freedom, abrasive speech as equality, and anarchy as progress» http://www.inspiringquotes.us/quotes/Sbxy_36rI8i52

  • Spyros Lampropoulos

    Η αποκατάσταση του ρητού απαραίτητη και άξια επαίνου. Όμως, σκέφτομαι μήπώς εμείς καταστρέφουμε την Δημοκρατία; Επειδή: κάνουμε κατάχρηση του δικαιώματος της ελευθερίας και της ισότητας, μάθαμε να θεωρούμε την αυθάδεια ως δικαίωμα, την παρανομία ως ελευθερία, την αναίδεια του λόγου ως ισότητα και την αναρχία(;) ως ειδαιμονία;

    • Dr. NoNoNo!

      εεμμμ δε νομίζω. Εκτός και αν ζείτε εκτός Ευρώπης, στις δυτικές κοινωνίες (και η Ελλάδα σίγουρα δεν αποτελεί εξαίρεση) η δημοκρατία το μόνο σίγουρα είναι ότι δεν κινδυνεύει από ΑΥΤΑ που εσφαλμένα* αναφέρετε.
      Ο νο1 κίνδυνος της δημοκρατίας έχει όνομα πλέον πανευρωπαϊκά και είναι ο νεοναζισμός. (βοηθούσης και της κρίσης και της λιτότητας)
      Και δεν πιστεύω να ταυτίζετε τη φασίζουσα ακροδεξιά που καλπάζει πανευρωπαϊκά (και πανελλήνια) ως υπέρμετρα υπέρμαχο των ….ελευθεριών ή της ισότητας σε βαθμό καταχρήσεως, ή της αναρχίας!
      Πολλώ δε μάλλον, δεν πιστεύω να θεωρείτε το 0,001 των αναρχικών (χωρίς πρόσβαση σε αστυνομία/στρατό κλπ) απειλή της δημοκρατίας;
      Η να θεωρείτε τις (ανύπαρκτες) διαδηλώσεις κίνδυνο της …δημοκρατίας!

      *Υ.Γ. Από κει και πέρα και το ίδιο το κειμενάκι στη μορφή που κυκλοφόρησε το 2008 εκτός από την «εκ του πονηρού δημοσίευσή του» και την αυταρχική μυρωδιά που αποπνέει, βρίθει νοηματικών λαθών.
      Στη δική σας παραλλαγή τώρα:

      1. «κατάχρηση του ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΟΣ της ελευθερίας»;
      – Τι ειν’ η ελευθερία; Ένα ΜΟΝΟ δικαίωμα και στο δίνει και στο παίρνει ο πατερούλης; Σήμερα μιλάμε για σύνολο ατομικών, συλλογικών, ανθρωπίνων δικαιωμάτων τα οποία αλλού περιορίζονται και αλλού -ευτυχώς- επεκτείνονται. Και σίγουρα οι κοινωνίες μας είναι οι πιο φιλελεύθερες από όλες τις προηγούμενες εποχές.

      2. «αυθάδεια ως δικαίωμα»;
      – Δεν υπάρχει αδίκημα «αυθάδειας» στην Ευρώπη του 21ο αιώνα (εκτός από μερικούς αναχρονιστικούς νόμους στην Ελλάδα περί βλασφημίας, περιύβριση αρχής κλπ , βλ. Υπόθεση Παστίτσιου). Για τα υπόλοιπα υπάρχουν τα αδικήματα της εξύβρισης και της δυσφήμισης. Α, ναι! Και στις δημοκρατίες, ό,τι δεν απαγορεύεται, επιτρέπεται. Βασική αρχή του δημοκρατικού πολιτεύματος.

      3. «παρανομία ως ελευθερία»;
      – Αν εννοείται το μέσο νοικοκυραίο νεοέλληνα που χτίζει αυθαίρετα παντού, βάζει μέσον για να τα νομιμοποιήσει, παρκάρει όπου βρει και οδηγάει όπως λάχει, και φοροδιαφεύγει και εισφοροδιαφεύγει κατά κόρον, Ναι! θα συμφωνήσω μαζί σας. Δεν είναι τυχαίο που ο ΟΟΣΑ μας κατέταξε 5ους στη διαφθορά παγκοσμίως, νομίζω. (Αν και υποψιάζομαι ότι κάτι άλλο σκεφτόσασταν)

      4. «την αναίδεια του λόγου ως ισότητα»;
      – Τι θέλει να πει ο ποιητής; Αδυνατώ να κατανοήσω την αναλογία μεταξύ της αγένειας και της ισότητας. Οι αγενείς είναι λιγότερο ή περισσότερο ίσοι, από τους υπόλοιπους ανθρώπους ας πούμε;

      5. «και την αναρχία(;) ως ειδαιμονία;»(sic)
      – Και πάλι αν εννοείτε την άναρχη δόμηση αυθαιρέτων εξοχικών και την ευδαιμονία που προκαλούν στους ιδιοκτήτες τους, θα συμφωνήσω μαζί σας. Αν εννοείτε όμως οτιδήποτε άλλο, παρακαλώ κατονομάστε το και πείτε μας και πότε ήταν η τελευταία φορά που νιώσατε ότι απειλείστε από την ….αναρχία γύρω σας.

      Διανυκτερεύωντας
      Dr. NoNoNo!

      • Spyros Lampropoulos

        ΔΕΝ νομίζω ότι καταλαβάτε το πνεύμα του σκεπτικισμού μου! Σε κάποια σημεία, αφού ΠΡΩΤΑ συμφωνείτε μαζί μου μετά… Καλύτερα ξαναδιαβάστε το σχόλιο μου χωρίς δογματισμούς… Και ΜΑΚΡΙΑ από μένα όποια υποψία περι νεό ή παλαιοναζισμό, άκρο-ό,τιδήποτε κλπ! Ευτυχώς είμαι αχρωμάτιστος!

      • bill

        δεν καταλαβες τιποτα απο οσα ελεγε

        1 αναιδεια του λογου ως ισοτητα δεν ξερω αν πλησιαζω αυτο που εννοουσε ο ισοκρατης αλλα πιστευω οτι εννοουσε οτι πχ καποιος ειναι αρχοντας της πολης η εχει καποια εξουσια που τον κανει ανωτερο σου με το νατου μιλησεις με αυθαδεια νομιζεις οτι εισαι ισος με αυτον [ενα καλο παραδειγμα ειναι η σχεση γιου και πατερα]

        2.οταν μιλα για αναρχια εννοει οτιδηποτε δεν εχει να κανει με νομους η αναρχια ειναι ουσιαστικα η ζουγκλα και αυτη δεν εχει καμια σχεση με την ευδεμονια η ευδομονια εχει να κανει με τον νομο και την ταξη

        3.παρανομια ως ελευθερια εννοει μια παρανομη πραξη που θεωρει καποιος οτι εχει δικαιωμα να την κανει γιατι ειναι ελευθερος [πχ οταν υβριζεις τον αλλο]

        4.Αυθαδεια ως δικαιωμα ναι οταν καποιος ειναι αυθαδης και θεωρει δικαιωμα του σημερα θα λεγαμε ελευθερια του λογου να μπορει να λεει οτι θελει διχως ορια τοτε ναι αυτο ειναι κατι κακο.

        5.την δημοκρατια ασυδοσια σαφως και η ασυδοσια δεν ειναι δημοκρατια και ουτε φερνει την δημοκρατια ο μη περιορισμος δεν ειναι δημοκρατια ουτε ελευθερια

        εν κατακλειδι εχω να πω οτι η δημοκρατια ειναι ενα πολυ ωραιο αλλα δυσκολο πολιτευμα οι πολιτες πρεπει να ξερουν τα ορια τους και να την σεβονται αλλιως θα καταληξουν μια μερα να κοιμηθουν με δημοκρατια και να ξυπνησουν με κατι αλλο που πολυ πιθανος θα χρισημοποιει ως προσωπειο την δημοκρατια ενω θα ειναι καταφωρα αντιδημοκρατικο.