Καταρρίπτεται – Μπέρτολτ Μπρεχτ: Όταν ήρθαν να πάρουν…

In Ιστορία και μύθοι by Γιώργος Γιώτης2 Comments

Brecht
Ένα ποίημα που αποδίδεται σε λάθος άνθρωπο. Είναι το γνωστό «Όταν ήρθαν να πάρουν…»:

Όταν ήρθαν να πάρουν τους τσιγγάνους δεν αντέδρασα.
Δεν ήμουν τσιγγάνος.
Όταν ήρθαν να πάρουν τους κομμουνιστές δεν αντέδρασα.
Δεν ήμουν κομμουνιστής.
Όταν ήρθαν να πάρουν τους Εβραίους δεν αντέδρασα.
Δεν ήμουν Εβραίος.
Όταν ήρθαν να πάρουν εμένα,
Δεν είχε απομείνει κανείς για να αντιδράσει…

Γιά σένα που νομίζεις..
ότι η δική σου σειρά δε θα φτάσει ποτέ..
ότι επειδή ακόμη δε χρειάστηκε να πας στο νοσοκομείο
και να σε διώξουν
γιατί δεν έχεις λεφτά..
Οτι επειδή ακόμη έχεις ένα πιάτο φαί, δε θα στο πάρουν
Οτι ακόμη δε σου πήραν το σπίτι του πατέρα σου
για χρέη στο Δημόσιο, θα τη γλυτώσεις
Οτι επειδή το παιδί σου ακόμη είναι στο σχολείο, θα συνεχίσει..
Οτι η ζωή σου δεν επηρεάζεται από εκείνη του διπλανού σου..

Το έχουμε δει (σε διάφορες εκδοχές..) σχεδόν παντού, από ιστολόγια μικρά ή μεγάλα, σοβαρά ή γελοία, σε εφημερίδες και περιοδικά .

Η αλήθεια είναι όμως ότι συγγραφέας του ποιήματος δεν είναι ο Μπρεχτ μα ο Γερμανός πάστορας Martin Niemöller . Το ποίημα είναι αυτοβιογραφικό λίγο μια κι ο ίδιος επέδειξε την αδιαφορία που αναφέρει και στο τέλος φυλακίστηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης από τους ναζιστές.  Πρωτοδημοσιεύτηκε το 1955 στο βιβλίο του Milton Mayer «Νόμιζαν πως ήταν ελεύθεροι»

Pastor-Martin-Niemoller

Πληροφοριακό υλικό για τον πάστορα , την ιστορία του ποιήματος και τις διάφορες παραλλαγές του  μπορείτε να βρείτε εδώ:  http://www.history.ucsb.edu/

by antichainletter

Γιώργος Γιώτης

Γιώργος Γιώτης

Αρθρογράφος - Ερευνητής
Γιώργος Γιώτης
Σας δίνουμε τη δυνατότητα να σχολιάσετε τις αναρτήσεις μας, αλλά διατηρούμε το δικαίωμα να μη δημοσιεύσουμε το σχόλιο που θα περιέχει:

1. Απειλές, ύβρεις, συκοφαντίες και προσβολές.
2. Προσωπικά δεδομένα τρίτων.
3. Σχόλια, άσχετα με τη δημοσίευση.
4. Θεωρίες συνωμοσίας και hoaxes που παρουσιάζονται σαν πραγματικά με σκοπό να παραπλανήσουν.
5. Πολλαπλά, όμοια σχόλια. (Δημοσιεύουμε μόνο το ένα)
6. Διαφημίσεις προϊόντων ή υπηρεσιών.
7. Πολιτική Προπαγάνδα.
8. Κακόβουλα σχόλια από ψεύτικους χρήστες του disqus.
Επίσης σας παρακαλούμε τα σχόλια σας να μην είναι ιδιαίτερα μακροσκελή και σε άλλη γλώσσα ή με λατινικούς χαρακτήρες.
Ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και οι διαχειριστές της σελίδας ellinikahoaxes ουδεμία νομική ή άλλη ευθύνη φέρουν. Στην περίπτωση που υπάρχει οποιοδήποτε πρόβλημα με σχόλιο αναγνώστη, παρακαλούμε να επικοινωνήσετε μαζί μας.
  • konstas

    Η αλήθεια είναι ότι εάν έρχονταν να πάρουν πρώτα τον πάστορα, δεν θα αντιδρούσαν ούτε οι τσιγγάνοι, ούτε οι κομμουνιστές, ούτε οι εβραίοι, όπως δεν θα αντιδρούσε και καμία ομάδα, όταν θα έπαιρναν πρώτα κάποια άλλη, οπότε αδίκως «κοπανιέται» ο πάστορας.

    Πάντα με ενοχλούσε κάτι σε αυτήν την ρήση, αλλά δεν μπορούσα να προσδιορίσω το τι ακριβώς… Υπέθετα ότι ήταν από την υπερβολική χρήση της, πράγμα που την καθιστούσε μια «εύκολη» φιλοσοφία, από αυτές που μπορείς να δεις ακόμα και σε αυτοκόλλητο σε κάποιο αυτοκίνητο, αλλά τελικά νομίζω ότι είναι κάτι άλλο, χειρότερο.

    Είναι ο ωφελιμισμός που τελικά εκπέμπει σε δεύτερο βαθμό (μετά τον εύπεπτο πρώτο που την κατέστησε τόσο δημοφιλή). Αν σκεφτούμε καθαρά λογικά ποιο είναι τελικά το δίδαγμα της ρήσης αυτής, θα δούμε ότι είναι : «Κάνε κάτι για τους άλλους, για να μην πάθεις τελικά τα ίδια» ή για να χρησιμοποιήσω την παροιμία :«Όταν το σπίτι του γείτονα καίγεται, θα έρθει η φωτιά και στο δικό σου».

    Είναι πραγματικά αυτό που μάθαμε (ή έπρεπε να μάθουμε) από την εμπειρία του ναζισμού; Πρέπει να βοηθάμε τον άλλον ώστε να έχουμε λιγότερες πιθανότητες να πάθουμε τα ίδια με αυτόν, ή πρέπει να βοηθάμε τον άλλον ανεξαρτήτως αν εμείς κινδυνεύουμε ή όχι;;; Και τι γίνεται αν εμείς δεν κινδυνεύουμε;

    Πιο συγκεκριμένα, αν ο πάστορας δεν διέτρεχε τελικά κανέναν κίνδυνο, θα ήταν οκ να μην αντιδράσει;

    Για να μην τον αδικώ βέβαια, μπορεί τελικά να μην ήταν αυτός ο τρόπος σκέψης του. Μπορεί απλά να βρήκε έναν «πιασάρικο» τρόπο να εκφράσει τις τύψεις του για την μη αντίδρασή του. Ό, τι και αν από τα δυο συμβαίνει πάντως, το συγκεκριμένο ρητό δεν παύει να εκφράζει έναν ωφελιμιστικό τρόπο σκέψης. Και ελπίζω κάποια στιγμή να παύσει να αναπαράγεται από τα παπαγαλάκια των μ.μ.ε. και μάλιστα ως απόφθεγμα του Μπρεχτ και μάλιστα με βαθυστόχαστο φιλοσοφικό ύφος (έχω έναν πολύ συγκεκριμένο «δήθεν» στο μυαλό μου)

    • Bill_Toulas

      Φίλε μου πιστεύω πως έχασες την ουσία. Η «ρήση» που αναλύεις δεν έχει στόχο να αναδείξει την αναγκαιότητα του να κάνουμε κάτι για τον διπλανό μας για να μην μας κάνουν τα ίδια. Το αντίθετο, έχει σκοπό να εξαλείψει την έννοια του «διπλανού», να μας ενώσει με τους άλλους ως ένα σώμα που λέγεται άνθρωποι, να μας κάνει να κοιτάξουμε πέρα από κοινωνικές ομάδες, φυλετικά, ή άλλα διακριτικά στοιχεία, και να σκεφτούμε πάνω απ’ όλα το δίκαιο και το σωστό. Οι άνθρωποι θα πρέπει να πράττουν στηρίζοντας ο ένας τον άλλον με βάση το τι είναι σωστό και ηθικό, και όχι να αδιαφορούν γιατί κάτι δεν τους αφορά άμεσα την δεδομένη στιγμή.