Ο μύθος της μάγισσας

In Ιστορία και μύθοι by Γιώργος Γιώτης20 Comments

witches12

Διαβολικά όντα που έκαναν μαγικά κι έφτιαχναν φίλτρα υπήρχαν από την αρχαιότητα· αναφέρονται στον Κώδικα του Χαμουραμπί, στις αρχές της δεύτερης χιλιετίας π.Χ., στον αιγυπτιακό πολιτισμό, την εποχή του Αρσουμπανιμπάλ, τον 7ο αιώνα π.Χ., στη Βίβλο όπου γίνεται λόγος για το λιθοβολισμό νεκρομάντεων και μάντεων.

Ο ελληνικός πολιτισμός γνώριζε μάγισσες όπως τη Μήδεια και την Κίρκη, στους ρωμαϊκούς νόμους των Δώδεκα Πινάκων η μαύρη μαγεία ήταν κολάσιμη και στη λατινική λογοτεχνία συναντάμε μαρτυρίες όπως του Οράτιου και του Απουλήιου.

Από την αρχή, παρότι ήταν γνωστό πως τόσο οι άνδρες (οι μάγοι) όσο και οι γυναίκες (οι μάγισσες) ασκούσαν τη μαύρη μαγεία, εξαιτίας ενός παγιωμένου μισογυνισμού, τη μαγγανεία την ταύτιζαν με το γυναικείο φύλο.

vintage_witchjpg

Για τον χριστιανικό κόσμο, μόνο οι γυναίκες θα μπορούσαν να συμμαχήσουν με τον διάβολο. Ήδη κατά τον Μεσαίωνα γίνεται λόγος για το Σαμπάθ, τη διαβολική συνάντηση, όπου οι μάγισσες δεν κάνουν απλώς μαγικά αλλά επιδίδονται και σε όργια, συνάπτοντας ερωτικές σχέσεις με τον διάβολο που έχει μορφή κάπρου, σύμβολο σεξουαλικού πόθου. Τέλος, η εικόνα της μάγισσας που καβαλάει ένα σκουπόξυλο κρύβει έναν προφανή φαλλικό υπαινιγμό.

Ο μύθος δεν είχε γεννηθεί από το πουθενά. Οι επονομαζόμενες μάγισσες ήταν ηλικιωμένες τσαρλατάνες που διατείνονταν πως γνώριζαν θεραπευτικά βότανα και άλλα φίλτρα. Ορισμένες ήταν φτωχές πονηρές γυναίκες που ζούσαν εκμεταλλευόμενες την ευπιστία των ανθρώπων κι άλλες ήταν πράγματι πεπεισμένες πως διατηρούσαν σχέσεις με τον διάβολο και συνιστούσαν κλινικές περιπτώσεις. Γενικότερα, όμως, οι μάγισσες αντιπροσώπευαν μια μορφή λαϊκής υποκουλτούρας.

Κατά τον Μεσαίωνα υπάρχουν έγγραφα καταδίκης των μαγισσών όπως μία Βούλα του Αλεξάνδρου Δ’ το 1258· για μάγους και νεκρομάντεις έκαναν λόγο και οι θεολόγοι, για παράδειγμα ο Άγιος ΜποναΒεντούρα, όταν προειδοποιεί πως «αναλόγως με την λεπτότητα ή την πνευματικότητά τους, οι δαίμονες… μπορούν να διεισδύσουν στο ανθρώπινο σώμα και να το βασανίσουν, εκτός και αν τους εμποδίσει μια ανώτερη δύναμη» (Σχόλιο στους Αφορισμούς, 111, 8). Παρ’ όλα αυτά για τον εκκλησιαστικό κόσμο οι μάγισσες δεν είχαν γίνει έμμονη ιδέα.

wicked-witch

Σε αντίθεση με ότι πιστεύουμε σήμερα, ο Μεσαίωνας δεν ήταν η εποχή κατά την οποία ήταν διαδεδομένες οι δίκες των μαγισσών. Αυτό έγινε κυρίως στη σύγχρονη εποχή και αποδεικνύεται από την πλούσια εικονογραφία με θέμα τις μάγισσες που ξεκινά τον 15ο αιώνα. Τον 13ο αιώνα εμφανίζεται η Ιερά Εξέταση η οποία, όμως, ασχολείται κυρίως με τους αιρετικούς. Το 1484 έχουμε μία Βούλα του Ιννοκέντιου Η’ κατά της μαγγανείας, Summis desiderantibus affectibus και ο Πάπας αναθέτει σε δύο ιεροεξεταστές, τον Χάινριχ Κράμερ και τον Γιάκομπ Σπρένγκερ να ασκήσουν αυστηρές διώξεις κατά των μαγισσών.

Οι ίδιοι, μερικά χρόνια αργότερα, θα δημοσιεύσουν το Malleus Maleficarum (Η σφύρα των Μαγισσών), την πιο γνωστή πραγματεία κατά της μαγγανείας όπου υποδείκνυαν το πώς κάποιος μπορούσε να αναγνωρίσει αυτά τα μοχθηρά πλάσματα, πώς να τα ανακρίνει, πώς να τα υποβάλει σε βασανιστήρια, προκειμένου να ομολογήσουν τη σύμπραξή τους με τον διάβολο.

Έτσι οι διώξες και η καταδίκη των μαγισσών στην πυρά ή στην κρεμάλα φτάνουν στο αποκορύφωμά τους μεταξύ 16ου και 18ου αιώνα, όχι μόνο στον καθολικό κόσμο αλλά ιδιαιτέρως στον προτεσταντικό (καθότι ο Λούθηρο τις αποκαλούσε «πουτάνες του Διαβόλου» και τις κατηγορούσε ότι έκλεβαν γάλα, προκαλούσαν καταιγίδες, καβαλούσαν κάπρους και βασάνιζαν τα μωρά στην κούνια τους) και όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά κυρίως στη Νέα Αγγλία, ενώ παραμένουν διάσημες δυστυχώς οι διώξει του Σάλεμ το 1692, όταν απαγχονίστηκαν δεκαεννιά γυναίκες. Οι μάγισσες είχαν ιδιαίτερη θέση στη λογοτεχνία- αρκεί να θυμηθούμε τις μάγισσες του Σαίξπηρ όπως και της Νύχτας Tns Βαλπούργης στον Φάουστ του Γκαίτε. Ενώ ο Καρντάνο το 1557 υποστήριζε παν οι μάγισσες δεν ήταν παρά κάτι προληπτικές γυναικούλες, στη μαγγανεία πιστεύουν ακράδαντα (για να αναφέρουμε μερικούς) ο Γιόχαν Βέγιερ (De praestigiis daemonum, 1564), ο Ζαν Μποντέν (Η δαιμονομανία των μάγων, 1580), ο Μάρτιν ντελ Ρίο (Disquisitionum magicarum libri sex, 1599), ο Φραντσέσκο Μαρία Γκουάτσο (Compendium maleficarum, 1608), ο Τζόζεφ ΓκλάνΒιλ (Saducismus triumphatus, 1681) και τον ίδιο αιώνα σε πολλά κηρύγματα, ο Κότον Μάθερ, ο οποίος είχε αναλάβει κάποιο ρόλο (αν και αμφιλεγόμενο) στις διώξεις του Σάλεμ – ενώ μόνο τον 18ο αιώνα συγγράφεις, όπως ο Ταρταρότι (Περί της νυχτερινής συνευρέσεως των μαγισσών), επιχείρησαν να την απομυθοποιήσουν.

από το βιβλίο του Ουμπέρτο Έκο – Η ιστορία της ασχήμιας

Για την αντιγραφή : antichainletter

  • Kostas Fnord Dagres

    Νομιζω οτι η ταινια-ντοκυμαντερ Haxan κανει μια πολυ καλη αναλυση του φαινομενου σε ιστορικο αλλα κυριως κοινωνικοψυχολογικο επιπεδο.Πολυ μπροστα η ταινια ,πραγματα που στην Ελλαδα του 2014 ο κοσμος δεν μπορει να τα κατανοησει καν (ασθενειες που σχετιζονται με την υστερια) οι Σουηδοι στη συγκεκριμενη ταινια τα ανελυαν απο το 1922.

  • Mila

    Έχετε απόλυτο δίκιο ότι το κυνήγι μαγισσών είναι ένα φαινόμενο που αναπτύχθηκε αργότερα, αλλά θα διαφωνούσα ότι η πηγή του κακού ήταν η Εκκλησία. Αν κοιτάξετε τις κοινωνικές ιεραρχίες της Ευρώπης, θα προσέξετε ότι ο κλήρος ήταν κάτω από μια άλλη τάξη (την άρχουσα). Είναι σαν να λέτε ότι έκανε κάτι ο στρατός, χωρίς να λαμβάνετε υπόψη τον έλεγχο και την εξουσία από πάνω.

    Για το κυνήγι μαγισσών υπάρχει ένα εξαιρετικό βιβλίο, «Ο Καλιμπάν και η μάγισσα» της Silvia Federici. Η συγγραφέας αναλύει το φαινόμενο αυτό του 16ου και 17ου αιώνα μέσα σε ένα πλαίσιο κοινωνικό και οικονομικό. Την περίοδο εκείνη συντελέστηκε μια εκδίωξη αγροτών από τη γη τους, ώστε να στραφούν προς τις πόλεις όπου υπήρχε ανάγκη για εργατικό δυναμικό. Παράλληλα με την βίαιη αλλαγή του οικονομικού συστήματος από φεουδαρχία σε καπιταλισμό, ήταν απαραίτητη η δημιουργία μιας εργασιακής ιεραρχίας και υπαγωγή των ανθρώπων σε διακριτές κατηγορίες. Ήταν η εποχή που η σοφή γιαγιά έγινε η γριά μάγισσα, και γενικότερα το σώμα και ο ρόλος της γυναίκας υποτιμήθηκε, ώστε να αποτελέσει το φτηνό εργατικό δυναμικό. Να αναφέρουμε ότι οι περιοχές που γλύτωσαν (μέσα σε αυτές και η Ελλάδα) ήταν λόγω του ότι ο καπιταλισμός ήρθε αργότερα σε αυτές τις χώρες. Μας «έσωσε» η οπισθοδρομικότητα της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Για όποιον ενδιαφέρεται περισσότερο, συνιστώ ανεπιφύλακτα το συγκεκριμένο βιβλίο.

    • Ε, πως δεν έβαλαν και οι θρησκείες το -άγιο- χεράκι τους! Χέρι-χέρι με την εξουσία, μάλιστα, και όχι κάτω από αυτή: Ξεκινώντας με την επικράτηση του Χριστιανισμού στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία στα 300+μ.Χ. και την Οικ. Σύνοδο της Νίκαιας (325), όπου πλέον από το θεό-αυτοκράτορα περνάμε στην εποχή της «ελέω θεού μοναρχίας» από Κωνσταντίνου Α’ και μετά (μεταφορά της πρωτεύουσας στην Κων/πολη κλπ). Μη τα παραβλέπουμε αυτά!
      Από και και πέρα κλήρος ή/και εξουσία μπορεί και απλώς να εφάρμοζαν “πιστά” το εγχειρίδιο χρήσης 🙂
      Για του λόγου το αληθές:
      Η Αγία Γραφή είναι γεμάτη με αναφορές στη μαγεία, στους μάγους και τις μάγισσες (πέρα από μαγεία μαγεία διώκεται το ίδιο και η μαντεία, η φαρμακεία αλλά και η πρόγνωση καιρού!) και εξομοιώνεται με τις χειρότερες αμαρτίες (όπου αμαρτία βλ. από δολοφονία αλλά μέχρι και … μεθύσι ή ομοφυλοφιλία). Ο ίδιος ο χριστιανικός Θεός μάλιστα, δίνει και σαφείς εντολές εξόντωσής των μαγισσών κλπ φτάνοντας μέχρι το σημείο να περιγράφει και τον τρόπο θανάτωσης τους (λιθοβολισμό).

      Οι αναφορές βρίσκονται διάσπαρτες τόσο στην Παλαιά όσο και στην Καινή Διαθήκη. (Τα 2/3 της χριστιανικής Α. Γραφής είναι Π. Διαθήκη ισότιμη και θεόπνευστη).
      http://www.openbible.info/topics/witchcraft
      http://www.kingjamesbibleonline.org/Bible-Verses-About-Witchcraft/

      Ενδεικτικά (από http://gospel.gr.gr μτφρ. Σ. Φίλος,):
      Παλιά Διαθήκη
      Έξοδος 22:18
      18. ΜΑΓΙΣΣΑ δεν θα αφήσεις να ζήσει.
      20. ΟΠΟΙΟΣ θυσιάζει σε θεούς, εκτός σε μόνον τον Κύριο, θα εξολοθρευτεί.

      Λευτικόν 20:27, 20:6, 20:13
      27. Και κάθε άνδρας ή γυναίκα που έχει πνεύμα μαντείας ή είναι επαοιδός, θα θανατωθεί εξάπαντος· με πέτρες θα τους λιθοβολήσετε·το αίμα τους θα είναι επάνω τους. 6.Και η ψυχή που θα ακολουθήσει αυτούς που έχουν πνεύμα μαντείας, και τους επαοιδούς, για να πορνεύει πίσω απ’ αυτούς, θα στήσω το πρόσωπό μου ενάντια σ’ εκείνη την ψυχή, και θα την εξολοθρεύσω από μέσα από τον λαό της.

      (Bonus) 13. Και αν κάποιος κοιμηθεί με άρρενα, όπως κοιμάται κανείς με γυναίκα, έπραξαν και οι δύο βδέλυγμα· θα θανατωθούν οπωσδήποτε· το αίμα τους θα είναι επάνω τους.

      Μιχαίας 5:12
      12. Και θα εξολοθρεύσω τις μαγείες από το χέρι σου· και στο εξής δεν θάχεις μάντεις.
      13. Και θα εξολοθρεύσω τα γλυπτά σου και τα είδωλά σου από ανάμεσά σου· και δεν θα λατρεύσεις πλέον το έργο των χεριών σου.

      Δευτερονόμιον 18:10
      10. Δεν θα βρεθεί σε σένα κανένας, που να διαπερνάει τον γιο του ή τη θυγατέρα του μέσα από τη φωτιά ή που να ασκεί μαντεία ή να είναι προγνώστης των καιρών ή οιωνοσκόπος ή μάγος 11. ή γόης ή ανταποκριτής δαιμονίων ή τερατοσκόπος ή νεκρομάντης. 12. Επειδή, καθένας που τα κάνει αυτά είναι βδέλυγμα στον Κύριο· και εξαιτίας αυτών των βδελυγμάτων, ο Κύριος ο Θεός σου τούς διώχνει από μπροστά σου.

      Καινή Διαθήκη
      Προς Γαλάτας 5:20
      19. Είναι δε φανερά τα έργα τής σάρκας· τα οποία είναι: Μοιχεία, πορνεία, ακαθαρσία, ασέλγεια, 20. ειδωλολατρεία, φαρμακεία, έχθρες, φιλονικίες, ζηλοτυπίες, θυμοί, διαπληκτισμοί, διχοστασίες, αιρέσεις, 21. φθόνοι, φόνοι, μέθες, γλεντοκόπια, και τα παρόμοια μ’ αυτά· για τα οποία σας λέω από πριν, όπως και σας είχα προείπει, ότι αυτοί που τα πράττουν αυτά βασιλεία Θεού δεν θα κληρονομήσουν.

      Αποκάλυψις 21:8
      8. Ενώ οι δειλοί και άπιστοι και μολυσμένοι με βδελύγματα και φονιάδες και πόρνοι και
      μάγοι
      και ειδωλολάτρες, και όλοι οι ψεύτες, θα έχουν τη μερίδα τους μέσα στη λίμνη που καίγεται με φωτιά και θειάφι·αυτός είναι ο δεύτερος θάνατος.
      Αποκάλυψις 22:15
      15. Έξω, όμως, είναι τα σκυλιά και οι μάγοι και οι πόρνοι και οι φονιάδες και οι ειδωλολάτρες, και κάθε ένας που αγαπάει και πράττει το ψέμα. 16. Εγώ, ο Ιησούς, έστειλα τον άγγελό μου για να δώσει σε σας μαρτυρία γι’ αυτά, στις εκκλησίες· εγώ είμαι η ρίζα
      και το γένος τού Δαβίδ, το αστέρι, το λαμπερό και πρωινό.

      21. Η ΧΑΡΗ τού Κυρίου μας Ιησού Χριστού είθε να είναι μαζί με όλους σας. Αμήν.

      Αμήν 🙂

      • Mila

        Δεν είπα ότι δεν έβαλαν το χεράκι τους, αλλά ότι υπήρχαν πιο βαθείς λόγοι και δομές από πίσω. Η εκκλησία ήταν το μέσο για να πραγματοποιηθεί το κυνήγι μαγισσών, ο σκοπός ήταν άλλος.

        Το μέσο αγιάζει το σκοπό, στην περίπτωση μας- και όχι το αντίστροφο. 🙂

      • Περαστικός

        νυνὶ δὲ κατηργήθημεν ἀπὸ τοῦ νόμου, ἀποθανόντες ἐν ᾧ κατειχόμεθα, ὥστε δουλεύειν ἡμᾶς ἐν καινότητι πνεύματος καὶ οὐ παλαιότητι γράμματος

        Αυτό για ότι αφορά την παλαιά διαθήκη. Για όσα ανέφερες για την Καινή ακόμα και στα αποσπάσματα σου δεν φαίνεται κάποια προτροπή για βία και τιμωρία. Η ύπαρξη αξιακού κώδικα στην θρησκεία είναι πέρα ως πέρα φυσιολογική. Αν δεν τον δέχεσαι, δεν δέχεσαι την συγκεκριμένη θρησκεία, γούστο και καπέλο σου. Αλλά να λες αρλούμπες γιατί νιώθεις ότι πρέπει να δικαιολογήσεις τα δικά σου πιστεύω απέναντι σε αυτά άλλων μειώνει την εικόνα σου.

        Αλήθεια δεν γνωρίζεις ότι τα ιερατεία όλων των θρησκειών πάνε χέρι χέρι με την εξουσία χιλιάδες χρόνια πριν τον Χριστιανισμό? νομίζεις ότι πριν το 300 μΧ ο κόσμος ζούσε σε μια πλήρως εξανθρωπισμένη εκλογικευμένη κοινωνία και ότι η εξουσία κυβερνούσε ορθολογικά και με βάση την παιδεία των λαών? Ακόμα και οι αρχαίοι μας ορόγονοι θεωρούσαν τους νόμους θείας εμπνεύσεως.

        Στο δια ταύτα τώρα. Το κυνήγι μαγισσών το θεωρώ καθαρά αποτέλεσμα της παντελής έλλειψης μορφώσεως του πληθυσμού και του θρησκευτικού φανατισμου. Τί και αν ηλτσν χριστιανοί. Ήταν φανατικοί και πλανεμένοι. Ο Χριστός

        • Σοβαρά, τώρα, παραθέσατε Απ. Παύλο* από Κ. Διαθήκη; Προς υπεράσπισή του αξιακού κώδικα(sic) της Καινής Διαθήκης; OK, I’ll play along
          “17. Μη νομίσετε ότι ήρθα για να καταργήσω τον νόμο ή τους προφήτες δεν ήρθα να καταργήσω, αλλά να εκπληρώσω. 18. Επειδή, σας διαβεβαιώνω, μέχρις ότου παρέλθει ο ουρανός και η γη, ένα γιώτα ή μία κεραία δεν θα παρέλθει από τον νόμο, έως ότου όλα εκπληρωθούν. 19. Όποιος, λοιπόν, αθετήσει μία από τούτες τις ελάχιστες εντολές, και διδάξει έτσι τους ανθρώπους, ελάχιστος θα ονομαστεί στη βασιλεία των ουρανών όποιος, όμως, εκτελέσει και διδάξει, αυτός θα ονομαστεί μέγας στη βασιλεία των ουρανών.»

          @Ιησούς Χριστός via Κατά Ματθαίον Κεφ. 5:17, Καινή Διαθήκη, Αγιά Γραφή.
          Case closed!

          Αλλά επειδή έχω λίγη όρεξη, ας πω μερικές αρλούμπες(sic) ακόμα 🙂
          Παλαιάς Διαθήκης το ανάγνωσμα, λοιπόν: χμμμ με μπερδέψατε λιγάκι: Αναφερόμαστε στο Χριστιανισμό έτσι;

          Είναι θεόπνευστη ναι ή όχι;
          Είναι ισότιμη κατά το Χριστιανικό Δόγμα με την Καινή, ναι ή όχι;
          Αποτελεί τα 2/3 της Χριστιανικής Αγιάς Γραφής σύμφωνα με τον Ιερό Κανόνα των Χριστιανικών δογμάτων, ναι ή όχι;

          Υπάρχουν πάμπολλες αναφορές στην Καινή Διαθήκη (π.χ. Επιστολές του Απ. Παύλου, Αδάμ και Εύα κλπ) σε ιστορίες της Παλαιάς Διαθήκης , ναι ή όχι;
          Και στην τελική, ο συμπονετικός Ιησούς Χριστός της Καινής Διαθήκης είναι ο ίδιος θεός με τον βλοσυρό, εκδικητικό και αιμοβόρο Γιαχβέ της Παλαιάς Διαθήκης σύμφωνα -πάντα- με το δόγμα των Χριστιανών, ναι ή όχι;

          Λοιπόν, για να το λήγουμε εδώ, επειδή γνωρίζω ότι καταχράζομαι την υπομονή των admins που δεν επιθυμούν σχόλια θρησκευτικής, πολιτικής κλπ στο site, αλλά και επειδή παρασυρόμαστε εκτός θέματος, αντιγράφω από το orthodox wiki (τα ίδια πάνω-κάτω φαντάζομαι ισχύουν και για Καθολικούς):

          «Με τον όρο Αγία Γραφή αναφερόμαστε στο σύνολο των θεόπνευστων βιβλίων της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης[1] που αποτελούν την γραπτή πηγή της Θείας Αποκαλύψεως[2] και της ιστορίας της προετοιμασίας και εκπληρώσεως της ενανθρώπησης του Μεσσία Ιησού
          Χριστού[3]….
          …Η Ορθόδοξη Αγία Γραφή περιλαμβάνει συνολικά 76 βιβλία… 49 βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης … 27 βιβλία της Καινής Διαθήκης»

          http://el.orthodoxwiki.org/%CE%91%CE%B3%CE%AF%CE%B1_%CE%93%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AE#.CE.9F_.CE.9A.CE.B1.CE.BD.CF.8C.CE.BD.CE.B1.CF.82_.CF.84.CE.B7.CF.82_.CE.91.CE.B3.CE.AF.CE.B1.CF.82_.CE.93.CF.81.CE.B1.CF.86.CE.AE.CF.82

          «Τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης αποτέλεσαν τις μοναδικές Ιερές Γραφές που χρησιμοποιήθηκαν από τον Ιησού Χριστό, τους αποστόλους και την πρωτοχριστιανική κοινότητα. Για τους Χριστιανούς, η Αγία Γραφή αποτελείται από δύο μέρη: την Παλαιά Διαθήκη και την Καινή Διαθήκη, ενώ η Παλαιά Διαθήκη αναγνωρίζεται ότι κατέχει ίσο κύρος με την Καινή Διαθήκη[1]. Σύμφωνα με την χριστιανική διδασκαλία, η σύναψη της Καινής Διαθήκης προφητεύεται ήδη μέσα στην Παλαιά Διαθήκη. «
          http://el.orthodoxwiki.org/%CE%A0%CE%B1%CE%BB%CE%B1%CE%B9%CE%AC_%CE%94%CE%B9%CE%B1%CE%B8%CE%AE%CE%BA%CE%B7

          Τώρα, ως προς τον αξιακό κώδικα έστω και της Καινής Διαθήκης… (διάσημες οι επιστολές του Απ. Παύλου που παραθέσατε και στην αρχή κιόλας!), και όχι μόνον, ως αναφορά τη θέση της γυναίκας, των σκλάβων και των ομοφυλόφιλων…. χμ, τι να πω. Περί ορέξεως….

          http://www.nobeliefs.com/DarkBible/darkbible7.htm
          http://www.nobeliefs.com/DarkBible/darkbible5.htm

          • ΠΕΡΑΣΤΙΚΟΣ

            Αν και δεν πιάνει ο Απόστολος Παύλος τις θέσεις των ακραίων φεμινιστριών, δίνει στις γυναίκες θέση ισότιμη με τον άντρα, την βάζει να τον σέβεται βάζοντας τον άντρα κεφαλή της, αλλά άμα αναλογιστείς πως για άλλα 1900 ολόκληρα χρόνια η φύση των ανθρώπινων κοινωνιών και η σκληρότητα της εργασίας δεν την άφηναν να εργαστεί όπως ο άντρας, θα καταλάβεις τις σχέσεις εξάρτησης καικοινωνικής θέσης της γυναίκας. Ο άντρας όμως αποκτάει ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ απέναντι της. Να την αγαπά και να την σέβεται περιςςότερο του εαυτού του και να την θεωρεί ίση με αυτόν. Μόνο να αναλογιστείς ότι κατά την ρωμαϊκή εποχή το μόνο δικαίωμα που είχε η (ελεύθερη) γυναίκα επιπλέον των σκλάβων ήταν ότι δεν μπορούσαν να την σκοτώσουν αναίτια…….. Εκτός από τον πατέρα της……
            Γι’ αυτό. Καλός ο dan brown και γενικά η λογοτεχνεία αλλά διάβασε και λίγο ιστορία. Ίσως έτσι να καθαρίσει το μυαλό σου από πολλά hoaxes. Όχι για να γίνεις χριστιανός φυσικά που δεν πρόκειται. Αλλά για να μην γίνεσαι πιο φανατικός από ους φανατικούς που μισείς.

          • ΠΕΡΑΣΤΙΚΟΣ

            Τα υπόλοιπα περί θέσης των σκλάβων δεν τα πιάνω καν γιατί το σκανδαλώδες ότι ο σκλάβος αποκαλείτε ίσος μς τον αυτοκράτορα, ΝΟΜΙΖΩ, δεν υποβαθμίζει κανέναν σκλάβο. Για να μην θιχτείς το αφήνω ασχολίαστο λοιπόν. Τους ομοφυλόφιλους καλώς και τους δεχόμαστε πλέον, αλλά επειδή δεν έχουμε όλοι την ίδια άποψη και βαθμό αποδοχής, με σένα να είσαι στην μειοψηφία, τουλάχιστον στην δική μας κοινωνία, δεν μπορείς να το χρησιμοποιείς ως επιχείρημα… Τώρα τί άλλο θες; να προσπαθήσω να πιάσω να εξηγήσω γιατί ο Θεός χρησιμοποιεί πιο αυστηρά μέτρα σε μια ομάδα βοσκών, περικυκλωμένη από άλλες βίαιες ομ´αδες βοσκών, και Χ Ι Λ Ι Α χρόνια μετά στην εποχή της Ρωμαικής Ειρήνης, που έχουν φτάσει σε όλη την μεσόγειο οι ιδέες του Πλάτωνα και του Σωκράτη, μπορεί και δίνει την εντολή της αγάπης για όλο τον κόσμο; Είπαμε. Θέλει μελέτη της ιστορίας και ανοιχτό μυαλό. Αυτό και κλείνω από μέρους μου γιατί καταχραστήκαμε και οι δυο την φιλοξενεία του σάϊτ.

      • Περαστικός

        Ο ίδιος επέπληξε τους μαθητές του στο ότι δεν τον καταλαβαίνανε διότι οι καρδιές τους ήταν πορωμένες. Ένα σημαντικό σημείο που δυστυχώς οι Χριστιανοί το περνάνε στα ψιλά.

        Τέλος όσον αφορά τα φαρμακεία θεωρώ δεδομένο ότι συνειδητοποιείς ότι άλλο το φαρμακείο του 40μΧ και άλλο το φαρμακείο στην μετά Παστέρ εποχή!!!

        • Για ΤΗΝ φαρμακεία (=παρασκευή δηλητηρίων/φίλτρων) γίνεται λόγος σε πολλά εδάφια, όχι για ΤΑ φαρμακεία(lol).

          Στις επικρατέστερες αγλλικές βέρσιον της βίβλου που ερεύνησα (King James, NIV κλπ), στο συγκεκριμένο εδάφιο Προς Γαλάτας 5:20 ο ελληνικός όρος φαρμακεία αποδίδεται ως witchcraft. Ποια φαρμακεία και Παστερ μου λέτε καλέ μου -περαστικέ- άνθρωπε;
          https://www.biblegateway.com/passage/?search=Galatians%205:20

    • konstas

      Έχω δει να κατηγορούν τον καπιταλισμό για διάφορα πράγματα, αλλά για το κυνήγι μαγισσών πρώτη φορά !
      Διάβασα το συγκεκριμένο βιβλίο και δεν μπορώ να πω ότι με ενθουσίασε η επιχειρηματολογία του. Κατά τη γνώμη μου παρουσιάζει αρκετά κενά, ελλιπή δεδομένα και η συγγραφέας κάνει λογικά άλματα. Φυσικά, δεν είναι δυνατό στα πλαίσια μερικών post να συζητήσουμε το βιβλίο, αλλά οι κυριότερες ενστάσεις μου είναι οι εξής :

      Προκειμένου να υπάρξει επαρκής σύνδεση της ανόδου του καπιταλισμού με το κυνήγι μαγισσών, δεν αρκεί να συμπίπτει απλώς το χρονικό πλαίσιο εκδήλωσης του φαινομένου (δηλαδή επειδή το κυνήγι έγινε στα χρόνια της δημιουργίας του καπιταλισμού άρα ήταν προϊόν αυτού), αλλά θα πρέπει να συνδεθεί επαρκώς με σχέση αιτίου-αιτιατού. Ακόμα όμως και το χρονικό πλαίσιο που επικαλείται η συγγραφέας είναι προβληματικό. Για παράδειγμα το 1716 ήταν η τελευταία χρονιά που κρεμάστηκε μάγισσα στην Αγγλία, ενώ η South Sea Company της Αγγλίας ιδρύθηκε το 1711. Δηλαδή όταν ο σοβαρός καπιταλισμός άρχισε να «παίρνει τα επάνω του» το κυνήγια μαγισσών εγκαταλείφθηκε. Αλλά ας παραμείνουμε στην υπόθεση ότι ο καπιταλισμός ξεκίνησε το κυνήγι μαγισσών στα γεννοφάσκια του ως μέσο παγίωσής του.

      Αυτό θα προϋπόθετε ένα οργανωμένο σχέδιο των απανταχού πρώιμων καπιταλιστών της Ευρώπης, προκειμένου να εξοβελίσουν τα «αντιδραστικά στοιχεία» και να παγιώσουν αυτόν. Πάνω κάτω, αυτό υπαινίσσεται η συγγραφέας όταν παραθέτει ότι πολλοί από την ελιτ της εποχής θεωρούσαν την μαγεία ως πρόβλημα (αυτό δεν σημαίνει όμως απαραίτητα ότι όλοι αυτοί επιδοκίμαζαν τις διώξεις).

      Θεωρεί το ζήτημα περισσότερο πολιτικό και λιγότερο θρησκευτικό (χωρίς να παραβλέπει τον ρόλο της εκκλησίας). Κατ’ αρχάς θα πρέπει να τονίσουμε ότι δεν πρέπει να κρίνουμε το παρελθόν με τα στανταρ του παρόντος. Ακόμα και μετά τον διαφωτισμό, οι περισσότεροι άνθρωποι της επιστήμης παρέμειναν θρησκευόμενοι, απλά προσάρμοσαν τα πιστεύω τους (π.χ. δεν ερμήνευαν πλέον τις γραφές κυριολεκτικά αλλά μεταφορικά). Το γεγονός λοιπόν ότι ακόμα και η επιστημονική ελιτ φαινόταν να πιστεύει στο ενδεχόμενο της μαγείας δεν σημαίνει ότι αναγκαστικά υπήρχε πολιτικό σχέδιο πίσω από αυτό. Και φυσικά δεν μπορούμε να παραβλέψουμε την αυξημένη επιρροή της εκκλησίας στο κράτος. Μπορεί το κράτος τυπικά να ήταν πάνω από την εκκλησία, αλλά πολλές φορές η εκκλησία ήταν αυτή που κινούσε τα νήματα (κατάλοιπα του μεσαίωνα). Αυτό συμβαίνει ακόμα και σήμερα (σε μικρότερο βαθμό).

      Το κυριότερο είναι όμως, ότι ακόμα και αν είχαν πολιτικό στοιχείο οι διώξεις και πάλι δεν συνδέονται αναγκαστικά με τον καπιταλισμό. Π.χ. η συγγραφέας σε κάποιο σημείο ερμηνεύει τις διώξεις ως αντίδραση στις τοπικές επαναστάσεις που λάμβαναν χώρα από εξαθλιωμένους αγρότες. Και είναι πιθανό αυτό να συμβαίνει. Για ποιο λόγο αυτό είναι ίδιον του καπιταλισμού; Όλα τα συστήματα ψάχνουν να βρουν τρόπους και διώκουν αυτούς που υπονομεύουν την εξουσία τους. Από την μοναρχία έως τον κομμουνισμό. Δεν υπάρχει τίποτε το εγγενές στον καπιταλισμό που να περιλαμβάνει τις διώξεις των αντιφρονούντων (όπως π.χ. υπάρχει στον φασισμό). Και αντίστοιχα, τα κίνητρα των αγροτών για επανάσταση μόνο ταξικά δεν φαίνονταν τότε. Αντιδρούσαν στην φτώχεια, την ανέχεια και την πείνα, όπως θα αντιδρούσαν σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση, όποιο οικονομικό σύστημα και αν υπήρχε, αν πεινούσαν (και φυσικά οποιοδήποτε σύστημα εξουσίας και αν υπήρχε θα προσπαθούσε να καταπνίξει την επανάσταση).

      Ένα άλλο πρόβλημα είναι πως ερμηνεύεται το (όποιο) πολιτικό στοιχείο των διώξεων. Ήταν ένα οργανωμένο σχέδιο; Κάθισαν κάτω οι καπιταλιστές της εποχής, συσκέφθηκαν και αποφάσισαν : «Ας διώξουμε τους αντιφρονούντες, ως μάγισσες»; Προφανώς όχι. Αν υπήρχε σχέδιο, πιο πολύ αποτέλεσμα μίμησης θα ήταν παρά οργάνωσης («είδες τι έκαναν οι Άγγλοι; Ωραίο κόλπο, ας το κάνουμε και εμείς»). Ναι είναι πιθανό, όπως όμως είναι εξίσου πιθανό το πολιτικό στοιχείο των διώξεων να ήταν μεμονωμένο για συγκεκριμένες περιπτώσεις, ενώ η πληθώρα των διώξεων να υπαγορευόταν από θρησκευτικό φανατισμό που κλιμακώθηκε και αυτοτροφοδοτήθηκε. Στην περίπτωση αυτή, ενώ υπάρχει πολιτικό στοιχείο, δεν υπάρχει καμία ουσιαστική σύνδεση με τον καπιταλισμό.

      Και φυσικά υπάρχει ο προβληματισμός σχετικά με το προφιλ των μαγισσών, όπως σκιαγραφείται στο βιβλίο. Μπορεί να ήταν φτωχές γυναίκες που ζητιάνευαν, ελευθερίων ηθών, απλά «τσαούσες» ή μαίες (που προέβαιναν πολλές φορές σε διακοπή κυήσεων). Και εδώ το πρόβλημα είναι :»έκανε η κότα το αυγό ή το αυτό την κότα»; Όλες οι παραπάνω κατηγορίες γυναικών, με εξαίρεση τις μαίες, αποτελούν τους απόκληρους μιας κοινωνίας. Οκ, ίσως κάποτε στα αρχαία χρόνια, σε κάποιες κοινωνίες, οι πόρνες να απολάμβαναν εκτίμησης. Στα χριστιανικά χρόνια όμως όχι. Στράφηκε το κυνήγι μαγισσών εναντίον τους γιατί «χαλούσαν την πιάτσα» του καπιταλισμού ή γιατί εάν κάποιος ήταν ύποπτος για αποκρυφιστικές δραστηριότητες, διαφθορά των χρηστών ηθών και κακόβουλες πράξεις ήταν ακριβώς αυτές ή μήπως γιατί, ακόμα πιο απλά, ήταν τα εύκολα θύματα; Αν πιστεύαμε σήμερα στην μαγεία, θα υποψιαζόμασταν την γειτόνισα ή την φαφούτα ζητιάνα της γειτονιάς; Αν σου κλέψουν το πορτοφολι στο λεωφορείο θα υποψιαστείς τον κουστουμάτο δίπλα σου ή τον ναρκομανή 2 θέσεις πιο πέρα; (δεν λέω τι είναι σωστό θεωρητικά, λέω πως λειτουργούμε στην πράξη)

      Ειδικά για τις μαίες, που, κατ’ εξαίρεση, δεν ήταν απόκληρες, το κυνήγι βασίστηκε, όπως φαίνεται, καθαρά στο θέμα των αμβλώσεων που έκαναν (ή υποτίθεται ότι έκαναν). Η συγγραφές το αποδίδει στο ότι κατά τον πρώιμο καπιταλισμό, ο αριθμός των πολιτών μιας χώρας αποτελούσε τον πλούτο της, επομένως ήθελαν περισσότερο κόσμο, επομένως κυνήγησαν αυτές που μείωναν τον πληθυσμό με τις αμβλώσεις. Καθόλου απίθανο. Και λοιπόν; Σε ποιο οργανωμένο σύστημα αυτός που εξουσιάζει δεν θέλει περισσότερους υπηκόοους (με εξαίρεση τα ήδη κορεσμένα συστήματα); Γιατί κατηγορείται ειδικά για αυτό ο καπιταλισμός; Ίσως ο καπιταλισμός να είναι το σύστημα που τελικά χρειάζεται λιγότερο μεγάλο αριθμό ανθρώπων σε σχέση με τα υπόλοιπα συστήματα (εξ ου και μικρά κράτη που συκεντρώνουν μεγάλο πλούτο).

      Φυσικά θα μπορούσαμε να γράψουμε ολόκληρο βιβλίο συζητώντας το θέμα, απλά εδώ ανέφερα ορισμένες από τις ενστάσεις μου, γιατί γενικά τα συμπεράσματα του βιβλίου μου φαίνονται αρκετά τραβηγμένα.

  • Alexander Nikolaidis
  • konstas

    Και μια και είμαστε στο ellnika hoaxes, ας αποκαλύψουμε και ένα hoax που συνδέεται με τις μάγισσες.

    Σε πολλές περιπτώσεις έχουμε διαβάσει -δυστυχώς και στο The Better Angels of our Nature αγαπητέ Greeksceptic 🙂 – ότι μια δοκιμασία για να αποκαλυφθεί εάν κάποια ήταν μάγισσα ήταν η δοκιμασία του νερού. Υποτίθεται ότι έριχναν την ύποπτη δεμένη στο νερό και εάν επέπλεε τότε ήταν ένοχη και εκτελούνταν (επειδή υποτίθεται οι μάγγισες είναι σουπερ-ελαφριές ή επειδή το νερό είναι αγνό και απωθεί την μάγισσα), ενώ εάν βυθιζόταν και πνιγόταν (το φυσιολογικό), τότε αναγνωριζόταν η αθωότητά της (μετά θάνατον προφανώς). Άρα σε κάθε περίπτωση η ύποπτη θα πέθαινε.

    Τα πράγματα όμως δεν είναι ακριβώς έτσι. Πράγματι υπήρχε η δοκιμασία του νερού για τις μάγισσες, αλλά δεν τις έδεναν και τις πέταγαν στο ποτάμι απλά, αλλά τις έδεναν σε μια καρέκλα την οποία βύθιζαν στο ποτάμι ή την έδεναν αλλά κρατούσαν σχοινιά. Εάν επέπλεε (δεν μπορώ να φανταστώ πως θα γινόταν αυτό ακριβώς), τότε πράγματι κρινόταν ένοχη (και εκτελούνταν), αλλά εάν βυθιζόταν (αθώα), ο μηχανισμός δεσίματος της καρέκλας επέτρεπε την ανέλκυσή της (ή απλά την τραβούσαν έξω με τα σχοινιά αν δεν υπήρχε καρέκλα), ώστε τελικά η αθώα να μην πνιγεί και να επιζήσει (έχοντας πάρει φυσικά την τρομάρα της ζωής της και μια ψυχρολουσία που μπορεί να γύριζε σε πνευμονία).

    Η δοξασία ότι η δοκιμασία αυτή θα σε σκότωνε ούτως ή άλλως καλλιεργήθηκε στην σύγχρονη εποχή, ως υπερτονισμός του παραλογισμού που επικρατούσε στις διώξεις των μαγισσών (ούτως ή άλλως είναι παράλογη σαν δοκιμασία). Κατά πάσα πιθανότητα δημιουργήθηκε επειδή σε πολλές περιπτώσεις συνέβαιναν «ατυχήματα», δηλαδή παρότι οι εξεταστές προσπαθούσαν να τραβήξουν έξω την «αθώα» που βυθιζόταν δεν προλάβαιναν εγκαίρως και αυτή πνιγόταν ή επειδή σε πολλές περιπτώσεις η τρομάρα του θύματος σε συνδυασμό με το σοκ του κρύου νερού την οδηγούσε σε καρδιακή προσβολή, σκοτώνοντάς την επιτόπου. Επίσης μπορεί να δημιουργήθηκε η δοξασία αυτή λόγω σύγχυσης με μια παρόμοια τεχνική ανάκρισης (που χρησιμοποιήθηκε τόσο σε υπόπτους για μαγεία όσο και άλλων εγκλημάτων), όπου ο ανακρινόμενος βυθιζόταν επανειλημμένα στο νερό μέχρι να ομολογήσει, πρακτική που πολλές φορές οδηγούσε στον πνιγμό των ανακρινομένων (επομένως συμπέραιναν ότι αφού ο ανακρινόμενος είχε φτάσει στο σημείο να πνιγεί χωρίς να ομολογήσει την ενοχή του, ήταν πιθανότατα αθώος). Όμως η τεχνική αυτή ανάκρισης δεν ήταν στην κυριολεξία «δοκιμασία». Στην «δοκιμασία» επαφίονταν στο υπερφυσικό (μέσω του νερού) για να τους δείξει την ενοχή ή την αθωότητα της κατηγορούμενης, ενώ με την τεχνική ανάκρισης μέσω της βύθισης προσπαθούσαν απλώς να αποσπάσουν ομολογία, όπως με οποιοδήποτε άλλο μέσο βασανισμού (χωρίς υπερφυσική παρέμβαση)

    http://www.foxearth.org.uk/SwimmingOfWitches.html
    http://en.wikipedia.org/wiki/Dunking
    http://en.wikipedia.org/wiki/Trial_by_ordeal#Ordeal_of_cold_water
    http://mentalfloss.com/article/50161/history-trial-ordeal
    http://www.history.com/news/history-lists/7-bizarre-witch-trial-tests

    • Ποιος θα το έλεγε ότι ένα από τα αγαπημένα μου σκετς από τις πιο αγαπημένες μου ταινίες (αναφέρομαι στο She’s a Witch! των Monty Python από την ταινία The Holy Grail), μπορεί να είχε τελικά κάποιου είδους ιστορική βάση!
      If so, Respect στους Monty Python και σε κάθε περίπτωση ευχαριστώ για το διδακτικό σχόλιο! 🙂
      https://www.youtube.com/watch?v=zrzMhU_4m-g

      • konstas

        Χαχαχα το είχα ξεχάσει το συγκεκριμένο σημείο της ταινίας με την πάπια ! Ευχαριστώ που μου το θύμισες !

        Αυτό που δεν σκέφτηκαν όμως στην ταινία είναι ότι η δοκιμασία του ζυγίσματος της μάγισσας με την πάπια δεν είναι σωστή, γιατί μπορεί και η πάπια να είναι μάγισσα (βλ. και http://historyofmassachusetts.org/animals-in-the-salem-witch-trials/), επομένως η πάπια μάγισσα θα ήταν πιο ελαφριά από μια συνηθισμένη πάπια, επομένως η γυναίκα μάγισσα θα φαινόταν πιο βαριά από την πάπια-μάγισσα και θα αθωωνόταν λανθασμένα (ενώ θα ήταν ισόβαρη με μια συνηθισμένη πάπια, οπότε θα καταδικαζόταν ορθά).

        Ευτυχώς, όπως φαίνεται, ζύγισαν την μάγισσα με μια συνηθισμένη πάπια και όχι με πάπια μάγισσα και αποδείχθηκε η ενοχή της !

        Υ.Γ. Πως στο καλό επισυνάπτεις βιντεάκια στο post σου; Ήξερα παλιά αλλά το έχω ξεχάσει.

        • Οι Monty Python θα ήταν περήφανοι για το παραπάνω σχόλιο lol
          εεε τίποτα δε κάνω, απλά xopy paste τη διευθυνση του βίντεο και τα υπόλοιπα τα αναλαμβάνει το disquss! Δοκίμασες και δε δούλεψε;

          • Konstas

            Α, δεν είχα κάνει register στο disquss έως σήμερα, σχολίαζα ως επισκέπτης (βαριέμαι να γράφομαι). Αλλά επιτέλους αξιώθηκα και θα το δοκιμάσω όταν θέλω να παραθέσω video.
            Thanks 🙂

        • Giorgos Zoulis

          Για να βγω εκτός θέματος λίγο και έχοντας δει την ταινία άπειρες φορές, όχι μόνο αποδεικνύεται η υποτιθέμενη ενοχή της, αλλά και η ίδια η κατηγορούμενη πείθεται για την ενοχή της μετά από τέτοια ατράνταχτη και λογική απόδειξη οτι είναι μάγισσα χαχαχα!

      • konstas
  • Alexander Nikolaidis

    «Για τον χριστιανικό κόσμο, μόνο οι γυναίκες θα μπορούσαν να συμμαχήσουν με τον διάβολο.»
    Δεν μπορω να καταλαβω απο που βγαινει αυτό το συμπερασμα. Οι ιστοριες μαγων που συναψαν συμφωνιες με τον διάβολο όπως και αυτων που περασαν ιεροεξεταστηριο ειναι παμπολλες. Το ποιο χτυπητο παραδειγμα που μου ερχεται στο μυαλο ειναι ο Αγιος Κυπριανος και το υποτυθεμενο βιβλιο του.