Οι πιο ανιστόρητες ταινίες

In Ιστορία και μύθοι by Γιώργος Γιώτης19 Comments

a-ivan-the-terrible

Σίγουρα δεν περιμένουμε να μάθουμε ιστορία από το σινεμά. Θα ήταν βαρετό να βλέπουμε ταινίες που είναι ιστορικά ακριβείς κατά γράμμα, σε κάποιες περιπτώσεις όμως οι ανακρίβειες είναι τρανταχτές και αξίζει να τις αναφέρουμε για να διαχωρίζουμε την πραγματικότητα από τη μυθοπλασία.

Ποκαχόντας

Προφανώς και η «Ποκαχόντας» είναι ταινία της Disney οπότε το να προσπαθείς να αναζητήσεις τυχόν ιστορικές ανακρίβειες δεν έχει νόημα αφού σε αυτή την έλλειψη λογικής στηρίζεται η μαγεία τους. Ωστόσο αξίζει να αναφέρουμε ότι στην πραγματικότητα όταν ο John Smith γνώρισε την Ποκαχόντας αυτή ήταν 10 χρονών και φυσικά δεν έγινε τίποτα μεταξύ τους. Αργότερα παντρεύτηκε τον Άγγλο John Rolfe και πέθανε σε ηλικία 21 ετών από μια άγνωστη ασθένεια.braveheart

Braveheart

Ας ξεκινήσουμε από κάτι βασικό, ότι δηλαδή οι Σκωτσέζοι ξεκίνησαν να φοράνε κιλτ 300 χρόνια μετά από την εποχή του William Wallace. Και για να το συνεχίσουμε, ο ίδιος ο William Wallace δεν ήταν ένας φτωχός που έγινε σπουδαίος απελευθερωτής, αλλά ένας κάτοχος γης και ιππότης ήσσονος σημασίας. Για να μην αναφέρουμε ότι η βασίλισσα Isabella με την οποία εμπλέκεται ερωτικά ήταν τότε 3 χρονών.

patriotis

Ο Πατριώτης

Ο χαρακτήρας του Mel Gibson στην ταινία έχει στηριχτεί στον Francis Marion ο οποίος ήταν κάτοχος σκλάβων και υπάρχουν ενδείξεις πως ήταν βιαστής και δολοφονούσε Ινδιάνους απλά για να τη διασκέδασή του. Και σαν να μην έφτανε αυτό, στην τελική μάχη που ο Gibson βοηθά σε μια νίκη απέναντι στους Βρετανούς, στην πραγματικότητα οι Αμερικανοί έχασαν αυτή τη μάχη. Όχι ακριβώς και η πιο ιστορικά ακριβής ταινία δηλαδή.

Ο Μονομάχος

Πώς παρουσιάζεται ο αυτοκράτορας Κόμμοδος στην ταινία; Καμία σχέση. Καταρχάς ο πατέρας του πέθανε από ανεμοβλογιά και δεν τον σκότωσε ο ίδιος. Έπειτα ήταν ένας αξιοσέβαστος πολιτικός και δεν έτρεφε αιμομικτικά αισθήματα για την αδερφή του και τέλος δεν πέθανε στην αρένα αλλά δολοφονήθηκε στο μπάνιο του. Αυτές οι ανακρίβειες δεν εμπόδισαν πάντως τον «Μονομάχο» να σαρώσει στα Όσκαρ, αποδεικνύοντας περίτρανα ότι η ιστορική ανακρίβεια δεν είναι μια απαραίτητη προϋπόθεση όταν μιλάμε για το σινεμά.

300

300

Οι «300» είναι μεταφορά ενός graphic novel του Frank Miller το οποίο δεν ενδιαφέρεται καν να είναι ιστορικά ακριβές, συνεπώς το ίδιο ισχύει και με την ταινία και για αυτό έχει αδικηθεί από πολλούς που θεωρούν ότι προσπαθεί να αναπαραστήσει τα γεγονότα όπως συνέβησαν. Να πούμε πάντως ότι οι Σπαρτιάτες δεν πολεμούσαν γυμνοί αλλά φορούσαν χάλκινη πανοπλία, ο Ξέρξης δεν ήταν γίγαντας και φυσικά ο Εφιάλτης δεν ήταν το Gollum. Η ταινία όπως και το graphic novel προτιμά το στυλ από την ουσία και έτσι πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Γιάννης Μόσχος – clickatlife.gr

by antichainletter

  • John Smith

    Γιατί μόνο την Ποκαχόντας; Όποια «ιστορική» ταινία της Disney και να πιάσεις τέτοιες ανακρίβιες θα βρεις.

  • Γιώργος Μεταξάς

    Αν και συμμετέχω με καθυστέρηση, θα ήθελα να σημειώσω ότι ο αρχηγός των Θεσπιέων ήταν ο Δημόφιλος ο γιός του Διαδρόμου, και είναι ιστορικά σωστό ότι ο Λεωνίδας είπε ότι οι λίγοι δικοί του επαγγελματίες πολεμιστές υπερτερούσαν από τους υπόλοιπους Ελληνες απλούς οπλίτες.
    Πάντως, χωρίς να υποβιβάζεται η θυσία των Σπαρτιατών, θα παρατηρούσα ότι οι 700 Θεσπιείς πολεμιστές ήταν προφανώς όλη η δύναμη τους, δεν είχαν κανένα εθιμικό πρόβλημα στο να υποχωρήσουν και δεν έφεραν το βάρος της προφητείας που έλεγε ότι ή ο βασιλιάς των Σπαρτιατών θα σκοτώνονταν, ή θα χάνονταν η Ελλάδα. Και επέλεξαν να μείνουν.

  • Dionysios Fontoulis

    Μία ακόμη περίπτωση ταινίας: το εξπρές του μεσονυκτίου. Αν και δεν αναφέρεται σε ιστορικά (με την έννοια του απώτερου παρελθόντος) γεγονότα, παρουσιάζει ωστόσο ένα συγκεκριμένο πρόσφατο γεγονός, την εμπειρία του Billy Hayes στις τούρκικες φυλακές. Πιο συγκεκριμένα, η ταινία αποτελεί μεταφορά στη μεγάλη οθόνη του βιβλίου που συνέγραψε ο Hayes όταν επέστρεψε στις ΗΠΑ. Στην ταινία ο Hayes κατορθώνει να αποδράσει από το κολαστήριο της Κωνσταντινούπολης όταν σκοτώσει έναν φύλακα που επιχειρεί να τον βιάσει. Στην πραγματικότητα, απέδρασε από το νησί φυλακή του Ιμραλί, στη θάλασσα του Μαρμαρά, κρυμμένος σε μια ψαρόβαρκα. Στο νησί ακολουθούσε πρόγραμμα αγροτικής φυλακής, εργαζόμενος στο ύπαιθρο.

  • spyrosm

    Για τους 300 η μόνη αλήθεια είναι ότι ο δημιουργός του κόμιξ δεν είχε ποτέ σκοπό να αναπαραστήσει την πραγματικότητα. Ειδικά όμως το δεύτερο μέρος την.. ξέσκισε. Άφαντος ο Μιλτιάδης και σούπερ ήρωας ο Θεμιστοκλής, ο οποίος πριν δείρει τους Πέρσες μάμησε και την Αρτεμισία. Εννοείτε ότι το κλού ήταν η πηγή που ο Ξέρξης μπήκε φυσιολογικός και βγήκε @$##.

    Πάντως για το «Troy» θα διαφωνήσω με την φίλη Noucca Galaktotrofousa. Προφανώς δεν ήταν 100% αξιόπιστο, αλλά έδενε υπέροχα τον μύθο (ο απατημένος Μενέλαος και η ωραία Ελένη) με την πιθανή πραγματικότητα (ο Αγαμέμνονας που τον ενδιέφερε να βγάλει από την μέση τους ισχυρούς ανταγωνιστές Τρώες). Επίσης ενώ γενικά δεν μου αρέσει σαν ηθοποιός ο Brad Pitt, σαν Αχιλλέας ο ρόλος του ταίριαζε γάντι. Δεν είναι ΤΟ ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑ αλλά είναι μια ταινία που θα πρότεινα σε κάποιον να δει.

    Ανιστόρητη ταινία είναι και «τα κανόνια του Ναβαρόνε». Ναβαρόνε δεν υπάρχει και ο Γκρεκορυ Πεκ να μιλάει ελληνικά, ισχυριζόμενος μάλιστα ότι τα μιλάει άπταιστα, βγάζει γέλιο. Πάντως είναι all time classic ακόμα και εάν είναι 100% φαντασία. Επίσης όσοι επισκεφτείτε την Ρόδο, να πάτε στην παραλία Antony Queen, στην οποία έγιναν και τα γυρίσματα της ταινίας. Αξίζει.

    Τέλος, επίσης λείπουν από την λίστα δύο κορυφαίες σειρές. Ο Ηρακλής με το μεσαιωνικό look που σε κάποιο επεισόδιο συμμαχεί με τον Μέγα Αλέξανδρο ενάντια στον Ιούλιο Καίσαρα και τον Αρχάγγελο Μιχαήλ!!! Φυσικά υπάρχει και η τρομερή και φοβερή Ζήνα, που πατώντας στο παρακάτω βίντεο θα δείτε την κολλητή της να μας παθαίνει ελληνικά!!!

    http://www.youtube.com/watch?v=LWMAiYqBEp8

    • Noucca Galaktotrofousa

      Σε κάποιο σχόλιο διάβασα ότι η ταινία λέει στην αρχή «Βασισμένη στην Ιλιάδα», πράγμα που δεν πρόσεξα όταν ξεκινούσε η ταινία. Αν το είχα δει, ίσως να μην την περνούσα από τόσο αυστηρή κριτική.
      Όντως ο Pitt ήταν πολύ καλός ως Αχιλλέας (αν και δεν τον αγαπάμε από τότε που παράτησε το Τζενάκι μας) και η πιο συγκινητική σκηνή της ταινίας ήταν όταν ο Πρίαμος ζήτησε το σώμα του. Εκείνο που με σκότωσε όμως ήταν ο θάνατος του Αχιλλέα. Ούτε σε ταινία της Disney τέτοιες αρλούμπες. Και οκ, ούτε ο Bloom μου άρεσε ως Πάρις, αλλά αυτά είναι καθαρά κριτική της ταινίας και όχι της έμπνευσής της.

    • Alexander Nikolaidis

      Τα μπερδεύεις λίγο. Ο Μιλτιάδης ήταν στρατηγός στην μάχη του Μαραθώνα κατά τους πρώτους Περσικούς πολέμους. Μετά οι Αθηναίοι των καταδικάσαν για προδοσία και πέθανε στην φυλακή από γάγγραινα περί το 489. Η ναυμαχία της Σαλαμίνας έγινε 9 χρόνια μετά τον θάνατό του. Στην ναυμαχία της Σαλαμίνας σούπερ ήρωας ΗΤΑΝ ο Θεμιστοκλής ο οποίος ανάγκασε τους Ελληνες να δώσουν ναυμαχία στα στενά με το κόλπο με τον κλάβο του. Υπάρχουν ένα κάρο ωραίες ιστορίες που περιγράφει ο Ηρώδοτος που θα μπορούσε να έχει η ταινία, ο σκλάβος που απέστηλε ο Θεμιστολής στον Ξέρξη, το πάταξον μεν άκουσων δε, την μανούβρα που έκανε η Αρτεμισια για να σώσει το τομάρι της βουλιάζοντας Περσικό καράβι κτλ.

  • Konstas

    Πράγματι οι 300 είναι διαφορετική περίπτωση που πρέπει να κρίνεται ξεχωριστά, γιατί, παρ’ ότι προφανώς έχει σχέση με ιστορικό γεγονός, δεν βασίζεται σε αυτό, αλλά εμπνέεται από αυτό και ο δημιουργός (του κομικ και της ταινίας στη συνέχεια), παρουσιάζει την έμπνευσή του.

    Νομίζω ότι οι λέξεις-κλειδιά για το αν μια ταινία που έχει σχέση με ιστορικά γεγονότα είναι «καλή» ή «κακή» είναι ακριβώς αυτές -βασίζομαι και εμπνέομαι.

    Όταν μια ταινία «εμπνέεται» από ένα ιστορικό γεγονός αλλά θέλει να περάσει κάποιο μήνυμα ή να προβάλλει ένα ιδεώδες, τότε μπορεί να έχει όσες ανακρίβειες θέλει , τουλάχιστον μέχρι το σημείο που αναγνωρίζεται το ιστορικό γεγονός.

    Ο δημιουργός είναι ελεύθερος να πλάσει, γιατί δεν αναπαριστά την πραγματική ιστορία αλλά μια άλλη, δική του ιστορία, με τα δικά της μηνύματα και ιδεώδη, που μπορεί να μην έχουν και καμία σχέση με αυτά που αποκομίζει κανείς διαβάζοντας την πραγματική ιστορία. Αρκεί βέβαια η ταινία να είναι «τίμια» και να μην προσπαθεί να σου περάσει ότι πρόκειται για την πραγματική ιστορία.
    Στους 300 προβάλλεται το ιδεώδες της ανδρείας κυρίως, κάτι που αποκομίζει κανείς και από την πραγματική ιστορία, αλλά προκειμένου να υπερτονιστεί, παρουσιάζονται οι συγκεκριμένες ιστορικές ανακρίβειες.

    Από την άλλη πλευρά, όταν παρουσιάζονται ταινίες που βασίζονται σε ιστορικά γεγονότα και πάλι ο δημιουργός μπορεί, «ποιητική αδεία» να έχει ανακρίβειες ή αυθαίρετες υποθέσεις στην ταινία του (αλλιώς θα μιλούσαμε για ιστορικά ντοκυμαντερ), αλλά στην περίπτωση αυτή οι ανακρίβειες οφείλουν να είναι ήσσονος σημασίας, πράγματα που χρησιμεύουν στο να κάνουν την ιστορία πιο όμορφη και πιο ελκυστική και όχι να την αλλοιώνουν στην ουσία της. Αλλιώς, ποιος ο λόγος να βασιστείς στην συγκεκριμένη ιστορία, όταν τελικά δεν την βρίσκεις τόσο ενδιαφέρουσα, χωρίς να αλλάξεις σημαντικά την ουσια της;;;

    Σε κάθε περίπτωση, είτε το ένα είδος ταινίας, είτε το άλλο, για να είναι «καλό» θα πρέπει να σου δίνει κάτι. Στην πρώτη περίπτωση ταινιών το αυτόνομο μήνυμα του δημιουργού, στην δεύτερη περίπτωση ταινιών, το μήνυμα που πιστεύει ο δημιουργός ότι πηγάζει από το ιστορικό γεγονός.

    Πάμε τώρα στις συγκεκριμένες ταινίες.

    Οι 300 είναι καθαρά μια ταινία που εμπνέεται από το ιστορικό γεγονός. Είναι «έντιμη» ταινία, αφού είναι ξεκάθαρο ότι δεν προσπαθεί να μας πείσει ότι ο Ξέρξης ήταν πραγματικά 3 μέτρα, ή ότι υπήρχαν τέρατα πολεμιστές με πριόνια για χέρια.

    Η Ποκαχόντας, αν και δεν θυμάμαι αν το έχω δει, από όσα έχω διαβάσει, μάλλον επίσης εμπνέεται παρά βασίζεται στην ιστορική Ποκαχόντας (εξάλλου είναι κινούμενα σχέδια), αλλά οι επικρίσεις που έχει δεχθεί είναι ότι προβάλλει ρατσιστικά στερεότυπα για τους ινδιάνους και την θέση της γυναίκας ( http://disneyandmovies.pbworks.com/w/page/17905676/1%20Pocahontas ). Γενικά νομίζω ότι εάν ήταν μια οποιαδήποτε άλλη ιστορία αγάπης δεν θα είχε πρόβλημα, αλλά το γεγονός ότι συνδέεται με τους ινδιάνους με έναν τρόπο που κρίνεται ως εν τέλει ρατσιστικός, δεν της επιτρέπει να συγχωρεθούν οι ιστορικές ανακρίβειες (γιατί παρουσιάζουν μια ωραιοποιημένη εικόνα, αντίθετη από την πραγματική κατάσταση)

    Το Braveheart κατά την γνώμη μου είναι μια καλή ταινία που βασίζεται σε ιστορικό γεγονός. Τι και αν οι σκωτσέζοι δεν φορούσαν κιλτ τότε; Υπάρχει για να τους ξεχωρίζει και να μας θυμίζει την εικόνα που έχουμε όλοι για τους σκωτσέζους. Τι και αν ο Wallace δεν ήταν φτωχός; Υπάρχει για να υπερτονίσει τον αγώνα που έκανε, να τον κάνει να φαίνεται πιο ηρωικός. Στην ουσία της όμως η ταινία πιάνει τον παλμό του ιστορικού γεγονότος.

    Ο πατριώτης αντίθετα, που επίσης βασίζεται σε (και όχι εμπνέεται από) ιστορικό πρόσωπο, δεν κατατάσσεται στις καλές ταινίες. Αν ήθελαν να δείξουν τον ηρωισμό των αμερικάνων στον απελευθερωτικό πόλεμο ας διάλεγαν τελικά κάποιον που δεν ήταν κάθαρμα και ας τον παρουσίαζαν όσο τέλειο ήθελαν ! Ποιο το νόημα να ηρωποιήσεις έναν τέτοιον άνθρωπο; (εκτός βέβαια αν δεν έβρισκες κάποιον καλύτερο). Και αν τελικά έχασε την μάχη, βάλτον να πεθαίνει για τον σκοπό του στην μάχη αυτή (ακόμα και αν στην πραγματικότητα δεν πέθανε), μην μας τον βάζεις να κερδίζει την μάχη !

    Ο μονομάχος είναι ταινία που εμπνέεται από ιστορικά γεγονότα, δεν βασίζεται σε αυτά. Κατ’ αρχάς ο ήρωας είναι φανταστικό πρόσωπο. Ο Σκοτ ήθελε να πει μια ιστορία για την Ρώμη και έπρεπε να βάλει έναν υπαρκτό αυτοκράτορα (δεν χρειαζόταν να βάλει πραγματικό στρατηγό). Σε αυτόν πρόβαλε κάποια από τα χαρακτηριστικά στοιχεία της ρωμαϊκής ιστορίας και των αυτοκρατόρων της. Δεν είναι ότι ο Κόμμοδος έκανε όλα αυτά τα πράγματα… είναι ότι θα ΜΠΟΡΟΥΣΕ να κάνει όλα αυτά τα πράγματα. Ο Σκοτ λέει την δική του ιστορία του -μη υπαρκτού – Maximus Decimus Meridius και όχι του Κόμοδου. Γνώμη μου; Καλή ταινία, ψυχαγωγική, λίγο κλισεδάκι-αμερικανιά, αλλά καλή για το είδος της.

    Sorry για το μακροσκελές του post μου (το συνηθίζω) αλλά ήθελα να εξηγήσω το σκεπτικό μου περί κρίσης ταινιών και φυσικά να δω αν συμφωνείτε 🙂

  • leon06010

    Με τούτα κ με κείνα ο Μπάτλερ είναι πολύ κόμματος! Ποιός ασχολείται με την υπόθεση; Πέρα απ’την πλάκα, λυπάμαι εκείνους που βλέπουν μια ταινία για την ιστορικότητα κ την αληθοφάνειά στης.

  • Noucca Galaktotrofousa

    300: Ίσως η μόνη ταινία με αναφορές στην Ελληνική ιστορία ή μυθολογία που έχω δει, που οι ανακρίβειες δεν ήταν προς τη δική μας πλευρά. Κάπου πήρε τ’ αυτί μου και τη θεωρία ότι η κυκλοφορία της ταινίας συνέπεσε με το θέμα των πυρηνικών του Ιράν και ίσως εξυπηρετούσε κάποια προπαγανδιστικά συμφέροντα. Όπως και να έχει, την είχα απολαύσει, κάτι που δε μπορώ να πω για το «Troy» που χτυπούσα το κεφάλι και το πορτοφόλι στον τοίχο μιας και είχα πληρώσει να τη δω στον κινηματογράφο.

    Το κακό με αυτές τις ιστορικές ανακρίβειες είναι ότι εντείνουν την παραπληροφόρηση ακόμα κι αν δεν είναι αυτός ο σκοπός τους. Ακόμα κι αν ξεκινάς να δεις την ταινία ως ταινία δράσης, αγωνίας δεν ξέρω τι, αφομοιώνεις κάποιες πληροφορίες και τις αναμεταδίδεις.

  • mahler76

    1ον, η πλέον ανιστόρητη ταινία είναι το σίκουελ των 300ων.

    2ον, Μπορεί να υπάρχουν υπερβολές και ψέματα στην ταινία ο Μονομάχος, όμως ο Κόμμοδος μόνο αξιοσέβαστος πολιτικός δεν ήταν. Ο Δίων ο Κάσσιος τον κατακεραυνώνει στην ιστορία του, ο Gibbon θεωρεί την βασιλεία του αρχή της παρακμής και πτώσης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, ενώ και η ίδια η Σύγκλητος διέταξε την Damnatio memoriae μετά τον θάνατό του. Τα τελευταία χρόνια της βασιλείας του όντας τρελός και αλλοπαρμένος, κυκλοφορούσε με ρόπαλο και λεοντή ως Ηρακλής, ενώ πέρναγε τον καιρό του μαχόμενος γυμνός στην αρένα ως μονομάχος (κερδίζοντας πάντα φυσικά).

  • f&l

    Για τους 300 εχει μαλλιασει η γλωσσα μου να το λεω. Και ο μπαμπας μου αυτο ελεγε, μεχρι που του εξηγησα για τον Frank Miller και τα graphic novel, οποτε αρχισε να την βλεπει με αλλο ματι..Πλεον ειναι απο τις αγαπημενες του!!

    Για τον Κομμοδο δεν ξερω κατα ποσο ηταν αξιοσεβαστος παντως… Θυμαμαι χαρακτηριστικα μια σχετικη πηγη που καναμε στο μαθημα της ιστοριας πρωτη ή δευτερα λυκειου, που μας ελεγε η καθηγητρια οτι τον ελεγαν «ο τρελος αυτοκρατορας». Βεβαια δεν το εψαξα ποτε παραπανω…

  • Ioannis Chatzidakis

    Αναφορικά με την ταινία «300» υπάρχει η σαφώς ρεαλιστικότερη «The 300 Spartans» του 1962 σε μουσική Μάνου Χατζιδάκι.

  • Σπύρος

    Θα πρόσθετα τη ‘Γέφυρα του Ποταμού Κβάι’, μαζί με το ομώνυμο (Βρετανικό) βιβλίο. Είναι τόσο εκτός πραγματικότητας, που τόσο οι Βρετανοί επιζώντες όσο και οι Γιαπωνέζοι φύλακές τους, έχουν διαμαρτυρηθεί έντονα στους δημιουργούς της: οι μέν Βρετανοί γιατί οι συνθήκες διαβίωσής τους δεν είχαν σχέση με το τι τράβηξαν, οι δε Γιαπωνέζοι γιατί τους φάνηκε… ιδιαιτέρως προσβλητικός ο ισχυρισμός πως δεν μπορούσαν από μόνοι τους να στήσουν την γέφυρα, όπως παρουσιάζεται στην ταινία! Στην πραγματικότητα η γέφυρα (που ήταν ατσάλινη, όχι από μπαμπού) είχε φτάσει στο σημείο έτοιμη και στήθηκε ταχύτατα, πριν προχωρήσει το συνεργείο στην επόμενη, μιας και γεφυρώθηκαν δεκάδες ή εκατοντάδες ποτάμια και περάσματα στην κατασκευή εκείνου του σιδηροδρόμου.

  • Achilleas Gazis

    Ξεχάσατε το φοβερό πόνημα της Τσινετσιτά «Ηρακλής, Σαμψών και Μασίοστας»

  • Alexander Nikolaidis

    Και μιλωντας για τις Θερμοπύλες, να μην ξεχναμε την τρομερη αδικία απο σχεδον όλους που ξεχνανε τον Δημοφιλο και τους 700 Θεσπιεις του.

    • Konstas

      Δυστυχώς η ιστορία, σαν τις ταινίες, επιβραβεύει τους κεντρικούς ήρωες, υποβαθμίζοντας τους υπολοίπους. Το ίδιο δεν συμβαίνει λ.χ. και με τον Αλέξανδρο και τον στρατό του; Όταν ακούμε για τον στρατό του Μ. Αλεξάνδρου, το μυαλό μας πάει κατευθείαν στην φάλαγγα με τις σάρισσες και στο ιππικό, ξεχνώντας π.χ. τον σημαντικό ρόλο που έπαιξαν οι ψιλοί όχι μόνο στις εκστρατείες κατά ατάκτων φυλών (ορισμένες από τις οποίες μπορεί να ήταν και πιο δύσκολες από τις μεγάλες μάχες) αλλά και στις μεγάλες μάχες.

    • Agnwstos

      Διηφοβος λεγοταν ο διοικητης των Θεσπιεων.

      • Alexander Nikolaidis

        ΟΙ ΜΕΝ ΜΥΝ ΣΥΜΜΑΧΟΙ ΟΙ ΑΠΟΜΠΕΜΠΟΜΕΝΟΙ ΟΙΧΟΝΤΟ ΤΕ ΑΠΙΟΝΤΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΘΟΝΤΟ
        ΛΕΩΝΙΔΗ, ΘΕΣΠΙΕΕΣ ΔΕ ΚΑΙ ΘΗΒΑΙΟΙ ΚΑΤΕΜΕΙΝΑΝ ΜΟΥΝΟΙ ΠΑΡΑ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΟΙΣΙ.
        ΤΟΥΤΩΝ ΔΕ ΘΗΒΑΙΟΙ ΜΕΝ ΑΕΚΟΥΝΤΕΣ ΕΜΕΝΟΝ ΚΑΙ ΟΥ ΒΟΥΛΟΜΕΝΟΙ (ΚΑΤΕΙΧΕ ΓΑΡ
        ΣΦΕΑΣ ΛΕΩΝΙΔΗΣ ΕΝ ΟΜΗΡΩΝ ΛΟΓΩ ΠΟΙΕΥΜΕΝΟΣ), ΘΕΣΠΙΕΕΣ ΣΕ ΕΚΟΝΤΕΣ ΜΑΛΙΣΤΑ,
        ΟΙ ΟΥΚ ΕΦΑΣΑΝ ΑΠΟΛΙΠΟΝΤΕΣ ΛΕΩΝΙΔΗΝ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΜΕΤ’ ΑΥΤΟΥ ΑΠΑΛΑΞΕΣΘΑΙ, ΑΛΛΑ
        ΚΑΤΑΜΕΙΝΑΝΤΕΣ ΣΥΝΑΠΕΘΑΝΟΝ. ΕΣΤΡΑΤΗΓΕΕ ΔΕ ΑΥΤΩΝ ΔΗΜΟΦΙΛΟΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΩ.