Θα πέσει ο ουρανός να μας πλακώσει…Πάει κι ο Βολταίρος!

In Urban Legends, Ιστορία και μύθοι by Γιώργος Γιώτης11 Comments

Voltaire_diafono_me_osa_les

«Διαφωνώ με αυτό που λες, αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να το λες».

ή θα το βρείτε σ άλλα «αποφ(θ)ευγματικά site ως εξής:

«Δε συμφωνώ ούτε με μια λέξη από όσα λες, αλλά θα υπερασπίζω και με το τίμημα της ζωής μου ακόμη, το δικαίωμά σου ελεύθερα να λες όσα πρεσβεύεις»

Συγγνώμη που σας το χαλάω, ξέρω ότι το πιστεύατε χρόνια (όπως κι εγώ άλλωστε), αλλά ο Βολταίρος ούτε έγραψε, ούτε είπε, ποτέ αυτή τη φράση

ba843-ce92ce9fce9bcea4

Τότε από που μας προέκυψε;

Απ ότι φαίνεται την «δουλειά» την έκανε η Βρετανίδα Evelyn Beatrice Hall η οποία σε ένα σύγγραμμα του 1906 αφιερωμένο στον Βολταίρο (ουσιαστικά βιογραφικό βιβλίο) γράφει ακριβώς αυτά τα λόγια :

« I disapprove of what you say, but I will defend to the death your right to say it ».

1526

Ο CharlesWirz έφορος του μουσείου Βολταίρου της Γενεύης, επιβεβαιώνει σε ένα ντοκιμαντέρ της TSR ότι ο φιλόσοφος στην πραγματικότητα δεν είπε ποτέ αυτή τη φράση. Μάλιστα παρουσιάζει την Evelyn Beatrice Hall να εξομολογείται πως η περίφημη φράση δεν θα έπρεπε να είχε μπει σε εισαγωγικά καθώς αποτελεί δική της έκφραση.

Η Evelyne Beatrice Hall λοιπόν, προσπάθησε στο σύγγραμμά της «The Friends of Voltaire (κι εδώ) να συνοψίσει την σκέψη του Βολταίρου που αφορούσε τη στάση του στην υπόθεση Helvetius ( ένας από τους φιλόσοφους που συνείσφερε στην προσπάθεια της εγκυκλοπαίδειας)  σε αυτή τη φράση.

Η φράση που αποδόθηκε στον Βολταίρο, λαμβάνοντας υπόψη αυτή τη περίπτωση, είναι σύμφυτη με τη σκέψη του. Ωστόσο πολλοί υποστηριχτές της συγγραφέως εκφράζουν την διαφωνία τους για την διατύπωση που έκανε. (Τους καταλαβαίνουμε)

Η «Κοινότητα» Βολταίρου αναφέρει σχετικά :

‘’ Το δίχως άλλο , αυτή η φάση δεν σκιαγραφεί τον Βολταίρο.  Αρκεί να σκεφτεί κανείς τα χριστιανικά πιστεύω που πάντα πολεμούσε ο Βολταίρος για να καταλάβει πως δεν θα υπερασπιζόταν σε καμία περίπτωση τους Ιησουίτες ή τους Χριστιανούς’’ ( ο Βολταίρος θεωρούσε ότι ο χριστιανισμός ήταν μια καλή πίστη για καμαριέρες και ράφτες, αλλά για την ανώτερη τάξη πρότεινε έναν απλό θεϊσμό)

Πηγές (εκτός από τα link του άρθρου):

http://www.rue89.com To γαλλικό κείμενο της απομυθοποίησης

Η wikipedia -που κι αυτή αναφέρεται στο θέμα- προτείνει κι αυτό : Boller, Jr., Paul F.; George, John (1989). They Never Said It: A Book of Fake Quotes, Misquotes, and Misleading Attributions. New York: Oxford University 

Ευχαριστώ την Μαρία Ξυπολοπούλου για τη μετάφραση του γαλλικού κειμένου

by antichainletter

  • phil_marlowe21

    Όπως γράφει κι ένας φίλος πιο κάτω, η φράση αυτή υπήρχε και στο βιβλίο της Γ΄ και Δ΄ Δέσμης. Πουρά σαν κι εμένα θα το θυμούνται.

  • Γεωργιος

    Αγαπητέ Evan T έχεις δίκιο ότι κατά κάποιο τρόπο είμαστε εξαρτημένοι από τις αυθεντίες(ειδικά οι γραμματιζούμενοι ) και εγώ διαφωνώ με το να επικαλείσαι μια φράση και το όνομα κάποιου προκειμένου να γίνεις πιστικό. Aλλά αυτό είναι για μένα η αξία της φράσης. Μια εξέχουσα φράση δεν χρειάζεται να έχει λεχθεί από κάποιον για να έχει βαρύτητα , μια σημαντική φράση είναι μια φράση που αποδεικνύεται από μονή της.

    Τουτεστιν ? Τι μας νοιάζει αν αυτήν φράση την είπε η Beatrice ο Βολταίρος η εσύ Η φράση είναι όμορφη και έξυπνη, αποδεικνύει από μονή της την άξια της

    η Ο πολιτισμός μιας χώρας φαίνεται από το επίπεδο διαβίωσης των φυλακισμένων της. Πρέπει να πούμε ότι αυτή την φράση την είπε ο Ντοστογιέφσκι για να κάνουμε τον άλλον να πειστεί ? Δε βγάζει τεράστιο νόημα από μονή της ?

  • Pingback: Θα πέσει ο ουρανός να μας πλακώσει…Πάει κι ο Βολταίρος! | Ένατο Κύμα()

  • EvanT

    Το θλιβερό είναι ότι η συνειδητοποίηση ότι ο Βολταίρος δεν είπε ποτέ την εν λόγω φράση, αποκαλύπτει πόσο έρμαια είμαστε οι άνθρωποι εν γένει στην «επίκληση αυθεντίας» και πόσο τεράστια είναι η επίδραση μεγάλων ονομάτων της ιστορίας.

    Πόσοι μπορούν άραγε να υπεραμυνθούν με επιχειρήματα την ελευθερία του λόγου ΧΩΡΙΣ να αναφερθούν στην εν λόγω ρήση του Βολταίρου; Αν κάποιος σου απαντήσει «δεν τον είπε ο Βολταίρος αυτό, αλλά μια άγνωστη θείτσα», θα μπορέσουμε να υπερασπιστούμε με επιχειρήματα την ελευθερία του λόγου; Φοβάμαι πως ακόμη και οι σκεπτικιστές χρησιμοποιούμε τα τσιτάτα των αυθεντιών ως γνωσιακό κόψιμο δρόμου.

    Δε λέω… σημαντικό το ότι καταρρίφθηκε ο μύθος, μόνο που τώρα πρέπει να τον αντικαταστήσουμε με επιχειρήματα. Και που να πάρει ο διάολος, ο κόσμος ανταποκρίνεται καλύτερα στις επικλήσεις αυθεντίας, παρά στη λογική. Να πάρει και να σηκώσει… ο μύθος αυτός ήτο μια κάποια λύσις. Quel dommage…

    • Konstas

      Υπάρχει και μια άλλη λύση, στην οποία ΜΠΟΡΕΙΣ να αναφερθείς στην εν λόγω ρήση 🙂 π.χ.
      «Γιατί όπως ΔΕΝ είπε ο Βολταίρος, διαφωνώ με αυτό που λες, αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να το λες»

      Η φυσιολογική αντίδραση του συνομιλητή είναι : «Ορίστε; Όπως ΔΕΝ είπε;»
      Εξηγείς γρήγορα ότι αυτό τελικά δεν είναι ρήση του Βολταίρου και ότι μπορεί να το ψάξει το ιντερνετ και όταν η επόμενη φυσιολογική ερώτησή του είναι : «τότε γιατί μου το λες;»
      – Γιατί δεν χρειάζεται να το έχει πει ο Βολταίρος για να έχει αξία.

      • John Smith

        Το κακό είναι ότι για να επικαλεστείς την εν λόγω ρήση μάλλον μιλάς με άτομο το οποίο δεν δέχεται το δικαίωμά σου να έχεις διαφορετική άποψη χωρίς αυτή η άποψη να γίνεται αντικείμενο χλευασμού. Τέτοια άτομα, αν και μπορεί να μπλοκαριστούν από μια επίκληση στην αυθεντία -ναι, μου έχει μείνει η φράση από το λύκειο- δεν πρόκειται να ενδιαφερθούν απλά για μια σωστή άποψη. Πρέπει οπωσδήποτε να την έχει πει κάποιος με τον οποίο δεν μπορούν να διαφωνήσουν χωρίς να φανούν ηλίθιοι.

    • Xenophyophoros

      Δυστυχώς, η «επίκληση της αυθεντίας» ή quote-mining είναι για ανεγκέφαλα άτομα που δεν μπορούν να σκεφτούν από μόνοι τους σε μια επιχειρηματολογία εκτός άμα η επιχειρηματολογία περιλαμβάνει άμα είπε το απόφθεγμα ή όχι.

  • leon06010

    Μόνο που στην Ελλάδα ισχύει το «όχι μόνο δε συμφωνώ με αυτό που λες αλλά αν το ξαναπείς κ δεν αλλάξεις ώστε να συμφωνώ, θα σε σκοτώσω!»

  • Konstas

    Όπως ακριβώς το περιγράφετε στον τίτλο! Θα πέσει ο ουρανός να μας πλακώσει ! Να πω την αλήθεια, όταν διάβασα το post ήμουν πολύ επιφυλακτικός, τελικά όμως φαίνεται ότι ισχύει. Μάλιστα η ίδια η φιλόσοφος φαίνεται να έγραψε στον Burdette Kinne, του Columbia University, στις 9 May 1939: ‘The phrase «I
    wholly disapprove of what you say and will defend to the death your
    right to say it» which you have found in my book «Voltaire in His
    Letters» is my own expression and should not have been put in
    inverted commas. Please accept my apologies for having, quite
    unintentionally, misled you into thinking I was quoting a sentence used
    by Voltaire (or anyone else but myself).

    Πάντως, να πούμε ότι κάποιοι υποστηρίζουν ότι παρόμοια φράση (σχεδόν ίδια για την ακρίβεια) προέρχεται από τον Βολταίρο σε ένα γράμμα του προς τον Monsieur le Riche στις 6 Φεβρουαρίου 1770, δηλαδή ότι έγραψε : «Monsieur l’abbé, I detest what you write, but I would give my life to make it possible for you to continue to write.’
    Πλην όμως και αυτό φαίνεται ότι καταρρίπτεται, γιατί αναφέρεται ότι ο Βολταίρος, τον Φεβρουάριο του 1770 έγραψε μόνο 3 γράμματα, σε κανένα από τα οποία δεν υπάρχει παρόμοια φράση

    Για τα παραπάνω δυο πράγματα, δηλαδή την απολογία της Hall και την μη αναγραφή ανάλογου ρητού στα γράμματα του Βολταίρου το link που τα επεξηγεί αναλυτικά είναι το :

    http://www.onlineopinion.com.au/view.asp?article=16275

    (σημειωτέον ότι σε αυτό θα βρείτε άλλο link, που όπως κατάλαβα -δεν ξέρω γαλλικά- οδηγεί και στα αυθεντικά γράμματα που έστειλε ο Βολταίρος το 1770)

  • Giannis Stamatakis

    “I disapprove of what you say, but I will defend to the death your right to say it.”

    Misattributed to: Voltaire

    Credit due to: Evelyn Beatrice Hall

    In her 1907 book Friends of Voltaire, Hall wrote:

    Voltaire forgave him all injuries, intentional or unintentional.‘What a fuss about an omelette!’ he had exclaimed when he heard of the burning. How abominably unjust to persecute a man for such an airy trifle as that! ‘I disapprove of what you say, but I will defend to the death your right to say it,’ was his attitude now.

    With the quote marks, it’s easy to see how the words eventually came to be attributed to Voltaire. But, Hall was not actually quoting Voltaire – she was describing his attitude.

    In 1934, the quote entered popular culture when it was misattributed to Voltaire in the “Quotable Quotes” section of the Readers Digest.

    Later, in an interview with a newspaper, Hall tried to correct the misattribution. “I did not mean to imply that Voltaire used these words verbatim and should be surprised if they are found in any of his works. They are rather a paraphrase of Voltaire’s words in the Essay on Tolerance — ‘Think for yourselves and let others enjoy the privilege to do so too.’”

    Still though, decades later, the quote still seems to stick to Voltaire.

    http://www.forbes.com/sites/maseenaziegler/2014/09/01/how-we-all-got-it-wrong-women-were-behind-these-7-famously-inspiring-quotes/

  • George Roubien

    Την φράση αυτή την είχα δει και στο σχολικό μου βιβλίο ιστορίας