Γιατί οι έξυπνοι άνθρωποι πιστεύουν ανοησίες;

In Critical Thinking by Γιώργος Γιώτης20 Comments

lampaΚάθομαι που λες σε μια παρέα και τους ακούω σιωπηλός να κουτσομπολεύουν ένα ζευγάρι που έχει προβλήματα (δεν στο παίζω υπεράνω…και εγώ θα σχολίαζα αλλά δυστυχώς δεν γνώριζα το ζευγάρι για το οποίο μιλούσαν). Κάποια στιγμή μία από τις κοπέλες με θυμό μας λέει «Εγώ που είμαι απόλυτα λογικός άνθρωπος βρίσκω αυτή τη συμπεριφορά του ζευγαριού απαράδεκτη». Έπειτα από μερικά λεπτά η συζήτηση αυτή τελειώνει και η ίδια κοπέλα ξεκινά να μιλά για ζώδια (facepalm).

Είμαι σίγουρος ότι αν μπορούσα να ρωτήσω κάθε έναν αναγνώστη ξεχωριστά αν θεωρεί τον εαυτό του λογικό άνθρωπο τότε θα απαντούσαν όλοι ανεξαιρέτως με ένα εμφατικό «ναι». Αν πάλι τους ρώταγα αν σέβονται την επιστήμη και τον επιστημονικό τρόπο σκέψης και μέθοδο εργασίας τότε πάλι όλοι θα απαντούσαν καταφατικά. Από την άλλη είμαι εξίσου σίγουρος ότι αν αναφέρω ζώδια, θαύματα αγίων, φαντάσματα, μεταθανάτια ζωή, κρυσταλλοθεραπείες, προφητείες, επισκέψεις εξωγήινων, μάτιασμα και άλλα τα οποία η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα απορρίπτει ως αυθαίρετα και ανόητα τότε η πλειοψηφία του κόσμου πιστεύει έστω σε ένα από αυτά όπως η φίλη που ανέφερα.

Για ποιον λόγο η πλειοψηφία του κόσμου λειτουργεί με λογική α λα καρτ; Γιατί δηλαδή άνθρωποι που είναι ορθολογιστές αγκαλιάζουν ιδέες που είναι αυθαίρετες; Για ποιον λόγο άνθρωποι που είναι έξυπνοι ταυτόχρονα πιστεύουν σε ανόητα πράγματα; Η λίστα των αιτιών είναι τόσο μεγάλη που όχι μόνο μπορείς να δικαιολογήσεις αυτή τη στάση ζωής αλλά ακόμα και να αισθανθείς μη φυσιολογικός αν δεν λειτουργείς και εσύ έτσι.

Ξεκινάμε με την πιο απλή αιτία. Έλλειψη γνώσης για κάποιο θέμα. Μπροστά στην αμηχανία του «δεν ξέρω» ο άνθρωπος πολλές φορές προτιμά να «ξέρει κάτι» ακόμα και αν αυτό που αναπαράγει είναι αυθαίρετο. Το «κάτι» είναι καλύτερο από το τίποτε για κάποιον αμαθή. Είναι βέβαια λυπηρό στην εποχή του ίντερνετ όπου όλη η γνώση είναι διαθέσιμη μια τέτοια στάση να είναι επιλογή.

Ο κόσμος είναι πολύ συχνά χαοτικός, τυχαίος, τα νούμερα και οι πιθανότητες ασύλληπτα, τα μεγέθη διαφορετικά από τη δική μας κλίμακα και σε κανέναν δεν αρέσει αυτό. Προσπαθούμε λοιπόν να φέρνουμε τα πάντα στα μέτρα μας ή προσπαθούμε να βρούμε με το ζόρι νόημα ακόμα και εκεί που δεν υπάρχει. Το αποτέλεσμα είναι ένα σωρό γελοίες θεωρίες και συμπεράσματα που δεν ανταποκρίνονται καθόλου στην πραγματικότητα.

confirmation-biasΟι άνθρωποι πολλές φορές κάνουν μια συναισθηματική επιλογή και μετά επιλεκτικά κρατούν όποιο στοιχείο ή πληροφορία τους δικαιώνει. Οι ψυχολόγοι το ονομάζουν αυτό (συγνώμη για την αγγλική ορολογία) confirmation bias. Έτσι κάνουμε κάθε φορά που αναφερόμαστε σε μια ιδιαίτερη σύμπτωση και δεν θέλουμε να τη θεωρούμε σύμπτωση. Την επόμενη φορά που θα σκεφτείς «τι περίεργο που σε σκεφτόμουν, χτύπησε το τηλέφωνο και ήσουν εσύ…φοβερό», σκέψου πόσες φορές σκεφτόσουν κάποιον και το τηλέφωνο δεν χτύπησε ποτέ.

Ο φόβος είναι επίσης ένας μεγάλος παράγοντας και σχετίζεται με τα προηγούμενα σημεία. Μπροστά στον φόβο του άγνωστου και του ασύλληπτου, ο άνθρωπος θα εφεύρει οτιδήποτε τον καθησυχάζει. Εκεί βασίζονται οι θρησκείες και όλοι οι ταρλατάνοι. Φυσικά εκεί βασίζονται και οι πολιτικοί…στην απόγνωση. Ο άνθρωπος θα αγκαλιάσει οτιδήποτε του χαϊδεύει τα αυτιά και τον ανακουφίζει ακόμα και αν είναι ο ορισμός του παράλογου και του φαιδρού. Εκτός από τον φόβο μπορεί να είναι η ανάγκη να αισθανθεί ότι ελέγχει την κατάσταση ή και το αντίθετο…τη μεταφορά ευθύνης σε κάποια άλλη αόρατη και αόριστη δύναμη (οι θεωρίες συνωμοσίας εξυπηρετούν ακριβώς αυτές τις ανάγκες).

Ας μην ξεχνάμε ότι πολλές φορές είναι απλώς τεμπελιά και αδυναμία. Ο κόσμος αν εξερευνηθεί έχει πολλές εκπλήξεις και μαγικά για εμάς. Όμως για να ανακαλύψουμε αυτή τη μαγεία χρειάζεται μελέτη και δουλειά. Δεν είναι όλοι διατεθειμένοι να την κάνουν και έτσι ικανοποιούν την ανάγκη τους για μαγεία με πιο εύκολο τρόπο.

Είναι επίσης αποτέλεσμα έλλειψης δομημένης και επαγωγικής σκέψης. Δυστυχώς στο σύστημα εκπαίδευσής μας προωθούμε την άκριτη αποστήθιση και όχι την κριτική και επιστημονική σκέψη.

Τέλος έχει και μια εξελικτική εξήγηση καθώς είναι ασφαλέστερο να πιστέψουμε σε κάτι που μάλλον δεν ισχύει με βάση τη λογική προκειμένου να μην πάρουμε κανένα ρίσκο. Μέσα στο σκοτάδι αν ακούσουμε έναν θόρυβο καλύτερα να πιστέψουμε ότι ένας κίνδυνος παραμονεύει παρά να πούμε αποκλείεται επειδή δεν έχουμε κανένα στοιχείο για κάτι τέτοιο.

Το συναίσθημα και το ένστικτο από τη μια πλευρά και η λογική και ο επιστημονικός τρόπος σκέψης από την άλλη είναι δύο ισχυρές δυνάμεις που καθορίζουν την ιστορία μας. Κανείς δεν μπορεί να ζήσει μια δημιουργική και ευχάριστη ζωή δίχως ένα από αυτά. Στη χώρα μας έχουμε περίσσευμα πάθους και συναισθημάτων οπότε λίγη περισσότερη επιστήμη και ορθολογισμός θα χρειάζονταν ώστε να κάνουμε συλλογικά καλύτερες επιλογές.

Ας σκεφτούμε πόσο ορθολογιστές τελικά είμαστε και σε πόσα πράγματα πιστεύουμε τα οποία δεν ταιριάζουν με την περιγραφή που θα κάναμε για τον τρόπο σκέψης μας. Ας σκεφτούμε και τις αιτίες και ίσως καταλάβουμε καλύτερα τους εαυτούς μας.

Σπύρος Κιτσινέλης – protagon

Γιώργος Γ. – Antichainletter

Γιώργος Γιώτης

Γιώργος Γιώτης

Αρθρογράφος - Ερευνητής
Γιώργος Γιώτης
  • Αναστασία

    Φίλε Ελληνικά hoaxes Σχετικά με τα θαύματα Αγίων ( Δεν εννοώ αυτά που όντως κάποιες γριές φαντάζονται γιατί συμβαίνει …) εννοώ τα θαύματα που ζει ο απλός πιστός και που δεν νιώθει την ανάγκη να ξεφωνισει γιατί δεν του χρειάζεται….Και για την μετά θάνατον Ζωή (την Αιώνια Ζωή) επετρεψε μου πολύ ευγενικά να σου πω ότι είσαι βαθιά νυχτωμένος…. Προτείνω να δοκιμάσεις την εν Χριστώ ζωή και θα καταλάβεις….ακόμη η όντως επιστήμη η οποία ασκείται από Επιστήμονες ουδέτερους και αμερόληπτους και όχι από άτομα τα οποία έχουν την προδιάθεση να υποστηρίζουν την αθεΐα τους ποτέ δεν ήρθε σε σύγκρουση με την Πίστη στον Θεό και δημιουργό των όλων. Αν καταλαβαίναμε τον Θεό τότε δενθα ήταν Θεός. Μπορείς να τον νιώσεις Αλλά όχι να τον καταλάβεις!. Δεν είναι όλα λογική στον Θεό ! Ο Θεός δεν είναι παράλογος αλλά υπερλογος! Με πολλή αγάπη Αναστασία αναγνώστρια σου φανατική. (Ανήκω κι εγώ στον χώρο των θετικών επιστήμων. Μερικά πράγματα ξέρεις Πρέπει να τα βλέπουμε απρόσκοπτα!)

  • naive

    Το αληθινό ερώτημα είναι, γιατί έξυπνα και καλλιεργημένα άτομα, με ορθολογικό τρόπο σκέψης, όπως ο γράφων, μυθοποιούν και υπερθεματίζουν και αποδίδουν υπερφυσικές ιδιότητες, σε πεπερασμένα και πρωτόγονα πεδία
    της ανθρώπινης εξέλιξης του αιώνα μας, όπως η επιστήμη.
    Το »εν οίδα, ότι ουδέν οίδα», εξακολουθεί να έχει πλήρη ισχύ και ίσως πρέπει να είναι σε καθημερινή υπενθύμιση των αμετροεπών μαθητευόμενων μάγων της επιστήμης του αιώνα μας, που θα αποτελεί έμπνευση άπειρων ειρωνικών σχολίων μετά την πάροδο κάποιων χρόνων.
    Να θυμίσω μόνο τον Ουϊλιαμ Κρούξ, νομπελίστα φυσικό και πατέρα του καθοδικού σωλήνα , δηλαδή της τηλεόρασης, που αφιέρωσε τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια της ζωής του, στη μελέτη και φωτογράφηση πνευματιστικών φαινομένων, με εξαιρετική επιτυχία.
    Επειδή οι νεοφώτιστοι οπαδοί της θρησκείας της επιστήμης τυγχάνουν και απληροφόρητοι ημιμαθείς,παρακαλώ να επανέλθετε μετά από σχετική εντρύφηση επί του θέματος.

  • Aρμαγεδδών

    Όντος έτσι είναι, για παράδειγμα έξυπνοι και προοδευτική θεωρούνται αυτοί που πιστεύουν στην τυχαία εξέλιξη του ανθρώπου και όχι στην δημιουργία του Θεού. Αναρωτιέμαι πόσο έξυπνος μπορεί να είσαι όταν πιστεύεις σε κάτι που δεν μπορεί επιστημονικά να τεκμηριωθεί δηλαδή σε ένα παραμύθι μια θεωρία σαν επιστήμονας;

    • μαρια

      Αυτα συμβαίνουν όταν κάποιος δεν έχει περάσει απο την εκπαιδευτική διαδικασία και δεν ενδιαφέρεται να μάθει ποια ειναι η διαφορά της θεωρίας απο το παραμύθι. Αν μπερδεύεις τη θεωρία της σχετικότητας ας πουμε, με το παραμύθι για το φιδι που μιλάει κάτι δεν έκανε σωστα το σχολείο.

      • John Smith

        Εδώ υπάρχει το εξής θέμα: άλλο πίστη και άλλο επιστήμη.

        Η επιστήμη οφείλει να μπορεί να αποδειχθεί. Μια θεωρία που δεν έχει απόδειξη, ακόμα και αν εκφράζεται από επιστήμονες, δεν μπορεί να θεωρηθεί επιστήμη. Η θεωρία της εξέλιξης που αναφέρει ο Αρμαγεδδών -ή για να είμαι πιο σωστός το κομμάτι της θεωρίας που αφορά την καταγωγή του ανθρώπου- έχει ένα βασικό κενό: το ότι ο «κοινός πρόγονος» ανθρώπου και πιθήκου δεν έχει βρεθεί. Εάν δεν βρεθεί -και δεν επιβεβαιωθεί ότι όντως πρόκειται για κοινό πρόγονο- δεν έχουμε να κάνουμε με επιστήμη, αλλά με πίστη.

        Ναι, ούτε και η δημιουργία του Θεού αποδεικνύεται επιστημονικά, γι’ αυτό και πρόκειται επίσης για πίστη. Αλλά όχι και να λέμε ότι η εξέλιξη είναι η σωστή γιατί είναι επιστημονική.

  • John Smith

    Νομίζω ότι το βασικό λάθος που κάνουν πολλοί είναι στο ότι δεν ορίζουν ξεκάθαρα τι θα πει «επιστήμη».

    Η σωστή επιστήμη απαιτεί παρατήρηση και πείραμα, πράγματα που δεν μπορούν να εφαρμοστούν σε κάτι που ανήκει στο χώρο του μεταφυσικού. Είναι, λοιπόν, εύκολο να απορρίψουμε πχ την άποψη κάποιου που ισχυρίζεται ότι έχει επιστημονικές αποδείξεις για την ύπαρξη Θεού, αλλά δεν μπορούμε να απορρίψουμε γενικά την ύπαρξη Θεού, αφού δεν έχουμε επιστημονικές αποδείξεις που να στηρίζουν κάποια από τις δύο θέσεις.

    Είναι απόλυτα λογικό κάποιος να πιστεύει σε κάτι, ακόμα και αν δεν μπορεί να το αποδείξει επιστημονικά, και αυτό δεν τον κάνει λιγότερο ορθολογιστή. Το πρόβλημα είναι όταν τα όρια μεταξύ πίστης και επιστήμης μπερδεύονται.

  • Μάριος Ξανθίδης

    Καλό κείμενο γενικά. Αλλά:

    Στην δεύτερη παράγραφο νομίζω υποκρύπτεται ένα μικρό λογικό άλμα. Δηλαδή είναι άλλο η επιστημονική μέθοδος και ο επιστημονικός τρόπος σκέψης και άλλο η άποψη της επιστημονικής κοινότητας σε ένα θέμα που δεν είναι άλλο από την άποψη απλά της πλειοψηφίας των. Επίσης κανένας επιστήμονας δεν εκφράζει την επιστήμη όταν λέει πως «δεν υπάρχουν ροζ πιγκουίνοι σε τροχιά γύρω από τον Πλούτωνα». Εκφράζει την προσωπική του άποψη που επιστημονικώς είναι και λάθος διατυπωμένη καθώς εκφράζει δογματισμό. Ένας με επιστημονικό τρόπο σκέψης θα εκφραζόταν χρησιμοποιόντας τις φράσεις «Εκτιμώ πως δεν υπάρχουν….» ή «Δεν έχουμε να κανένα στοιχείο που να καθιστά ρεαλιστική την άποψη ότι ….» ή κάτι παρεμφερές.

    Στην πέμπτη νομίζω πάλι υποκρύπτεται ένα μικρό λογικό άλμα ή έστω κάτι με ξεκάθαρο. Οι γελοίες θεωρίες, πχ ζώδια (κατά την ταπεινή μου άποψη), δεν μπορούμε να ΞΕΡΟΥΜΕ αν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα ή όχι, πριν αποδείξουμε το ένα ή το άλλο. Το απλά να αγνοήσουμε τις υποθέσεις αυτές δεν σημαίνει πως αποδείξαμε πως είναι ηλίθιες ή δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα αλλά επιλέξαμε να ακολουθήσουμε μοντέλα που φαίνεται την δεδομένη στιγμή να ανταποκρίνονται ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ στην πραγματικότητα. Πολλοί ερευνητές το έχουν μάθει με τον δύσκολο τρόπο όταν τα papers τους κόβονται η διορθώνονται συνεχώς από τους reviewers λόγω τέτοιων αστοχών εκφράσεων.

    Θα προσθέσω πως για κάποιο λόγο στα άτομα που γυροφέρνουν την επιστημονική κοινότητα έχει γίνει trendy να μετατρέπουν τις επικρατούσες για Χ, Υ, Ζ λόγους θεωρίες σε δεδομένες αμετάβλητες γνώσεις, τουλάχιστον στον τρόπο που εκφράζονται ίσως γιατί επιλέγουν αποσμασματικά κάποιες διατυπώσεις απόψεων αγνοώντας το βάθος τους, και λόγω διάχυσης καταλήγουμε σε μία αρκετά μεγάλη μάζα ατόμων που άκμασε λόγω του διαδυκτίου να εκφράζεται δογματικά έτσι ώστε να επιβάλλεται χρησιμοποιώντας την «Επιστήμη» σε μία μεγαλύτερη μάζα ημιμαθών ατόμων. Άρα θα ήθελα να ρωτήσω όλους αυτούς που έλεγαν και πίστευαν πως η θεωρία της σχετικότητας είναι σωστή 100% ή τους πιο «ψαγμένους» που έλεγαν πως καμία πληροφορία δεν μπορεί να ταξιδέψει ταχύτερα από το φως και το πίστευαν 100% τί έχουν να πουν για το ότι πειραματικά αποδείχθηκε το αντίθετο πριν λίγες μέρες (http://www.nature.com/news/quantum-spookiness-passes-toughest-test-yet-1.18255)

    Τέλος μακάρι να ισχύει, αλλά προσωπικά αμφιβάλλω πως η επαγωγική σκέψη ή η ικανότητα σφαιρικής όρασης είναι κάτι που μαθαίνεται κατά ένα μεγάλο ποσοστό.

    • Konstas

      Οι γνώσεις μου στις φυσικές επιστήμες είναι μάλλον οι βασικές, η ειδίκευσή μου είναι στις θεωρητικές επιστήμες (νομικός). Αλλά επειδή και εμείς έχουμε μια «πετριά» με την απόδειξη, θα εγείρω κάποιες ενστάσεις σε όσα αναφέρεις (υποθέτω από τα γραφόμενά σου ότι έχεις πολύ μεγαλύτερη σχέση από εμένα με τις φυσικές επιστήμες).

      Οι επιστήμονες πρέπει πράγματι να αποφεύγουν γενικά να εκφράζονται δογματικά για πράγματα για τα οποία δεν είναι 100% σίγουροι με αποδείξεις. Όμως για χάρη της κοινής λογικής και της ενημέρωσης, ορισμένες εκτιμήσεις μπορούν να εκφραστούν δογματικά. Για παράδειγμα, πράγματι δεν μπορούμε να είμαστε 100% βέβαιοι ότι δεν υπάρχουν ροζ πιγκουίνοι σε τροχιά γύρω από τον Πλούτωνα, αλλά όταν το επίπεδο βεβαιότητάς μας επιστημονικά φτάνει στο 99,99999999999999999999999 % (και λίγα λέω ίσως) τότε -κατά τη γνώμη μου- η δογματική έκφραση του «δεν υπάρχουν ροζ πιγκουίνοι σε τροχιά γύρω από τον Πλούτωνα» όχι μόνο δικαιολογείται αλλά και επιβάλλεται.

      Και αυτό γιατί με δεδομένο ότι το κοινό ούτε μπορεί συνήθως, ούτε είναι υποχρεωμένο να διαθέτει τις απαιτούμενες επιστημονικές γνώσεις για να κρίνει (προφανώς το παράδειγμα των πιγκουίνων είναι αστείο, αλλά παραδείγματα άλλων επιστημονικοφανών θεωριών δεν είναι αστεία) θα πρέπει να μπορεί να καταλάβει ποιες θεωρίες είναι πιθανόν να έχουν σοβαρή βάση και ποιες όχι. Είναι προτιμότερο να εκφέρει ο επιστήμονας μια βεβαιότητα προς το κοινό όταν τα στοιχεία είναι τόσο συντριπτικά, παρά να αφεθεί ένα παράθυρο το οποίο το κοινό μπορεί να υπερεκτιμήσει. Η ζημιά ενός πιθανού λάθους -που μπορεί στο κάτω κάτω να διορθωθεί αργότερα- θα είναι κατά πολύ μικρότερη από τη ζημιά που μπορεί να επέλθει από την υπόνοια ότι μια γελοία θεωρία μπορεί να έχει τελικά και ένα ψήγμα αλήθειας.

      Αν το ανάγουμε στην δική μου επιστήμη, πράγματι η αμφιβολία είναι υπέρ του κατηγορουμένου (αν βάλουμε στην θέση του κατηγορουμένου την γελοία θεωρία), αλλά μόνο όταν αυτή η αμφιβολία είναι εύλογη, έχει λογικές βάσεις και πιθανότητες (αλλιώς όλοι οι δολοφόνοι θα γλίτωναν με την δικαιολογία «με έλεγχαν οι εξωγήινοι»). Γελοίες θεωρίες για τις οποίες δεν υπάρχει εύλογη επιστημονικά αμφιβολία πρέπει να κηρύσσονται «ένοχες».

      Και για το τέλος το παράδειγμα που φέρνεις με την κβαντική φυσική. Κατ’ αρχήν η κβαντική φυσική δεν υπήρξε κάποια γελοία θεωρία, αλλά βασίστηκε στην επιστήμη και μάλιστα έγινε και επιστημονικός διάλογος για αυτήν ακόμα και από αυτούς που δεν δέχονταν τα συμπεράσματά της. Πραγματικά, η θεωρία του Αινσταιν έμοιαζε να αποκρούει την spooky action, όμως να που η spooky action βρήκε, επιστημονικά το δρόμο της και αποδείχθηκε πέραν πάσης αμφιβολίας, αποδεικνύοντας μη 100% σωστή την θεωρία του Αινσταιν. Αν κάτσεις να το καλοσκεφτείς όμως…. πότε ακριβώς αποδείχθηκε πραγματικά η στιγμιαία αλληλεπίδραση;;; Τώρα που έκλεισε ΚΑΘΕ αμφιβολία με το συγκεκριμένο πείραμα ή από τα αποτελέσματα των πειραμάτων προηγουμένων ετών;

      Ποιος πραγματικά αμφέβαλλε τα τελευταία χρόνια, ΠΡΙΝ ακόμα από το πείραμα/χαριστική βολή, ότι τα entangled σωματίδια είχαν την συμπεριφορά που προβλέπει η κβαντική φυσική ; Επειδή όμως εξακολουθούσαν να υπάρχουν-καθαρά θεωρητικά- πιθανότητες τα προηγούμενα πειράματα να έβγαζαν τα αποτελέσματα αυτά από μια υπερ-σατανική σύμπτωση, οι επιστήμονες «έπρεπε» να εκφράζονται λέγοντας «φρονώ ότι η θεωρία του Αινστάιν δεν είναι 100% σωστή γιατί τα πειράματα έχουν δείξει με μεγάλο βαθμό βεβαιότητας…..κλπ». Τώρα δεν μπορούν πλέον να πουν με σιγουριά «Τελικά η θεωρία του Αινστάιν δεν είναι 100% σωστή γιατί τα σωματίδια τελικά παρουσιάζουν στιγμιαίες αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους»;

      Και αν μπορούν να το πουν αυτό, δεν καθιερώνεται ένα καινούργιο δόγμα στην επιστήμη – «στην φύση υπάρχουν στιγμιαίες αλληλεπιδράσεις»;

      • Μάριος Ξανθίδης

        Ίσως βλέπουμε διαφορετικά τον ρόλο της Επιστήμης κοινωνικώς. Για εμένα η επιστήμη πρέπει πρώτα να διδάσκει την επιστημονική μέθοδο και μετά τα επιστημονικά αποτελέσματα που προκύπτουν από αυτήν την μέθοδο γιατί πολύ απλά οι επιστημονικές γνώσεις είναι άχρηστες ή και επικίνδυνες για κάποιον που δεν μπορεί να τις διαχειριστεί επιστημονικά.

        Επίσης είμαι κατά του να γίνονται εκπτώσεις στον επιστημονικό λόγο για λόγους «απλότητας»:
        α)Η «απλότητα» αυτή στην έκφραση αναπαράγεται και μεταφέρει μία τελείως λάθος εικόνα για την επιστημονική μέθοδο που πολλές φορές καταστρέφει ανεπανόρθωτα την σκέψη των «απλών ανθρώπων» με αποτέλεσμα να αναπαράγεται ένας επικίνδυνος δογματισμός με φορέα την επιστήμη που καίει στην πυρά απλά και άτομα που έχουν διαφορετικές λογικές θεωρίες από τις επικρατέστερες.
        β)Και βασικότερο… Γίνεται το αδικαιολόγητο να προϋποθέτει πως ο «λαίκός» ακροατής δεν μπορεί να ξεχωρίσει την πιθανότητα του 99.9999999% από το 100%. Με δύο διπλά αντίκτυπα:
        1)Ο απλός κόσμος μαθαίνει ότι 99.99999%=100% που όσο προχωράει αμβλύνει και το ποσοστό σε 99%=100% 90%=100% και που επεκτείνεται στις δογματικές προσωπικές απόψεις του «λαίκού».
        2)Ο απλός κόσμος που δεν πέφτει στην παγίδα αυτή, δέχεται πόλεμο απλά και επειδή μόνο εκφράζει αμφιβολία.
        Προσωπικά εγώ θυμάμαι τον εαυτό μου να είναι 6-7 χρονών και να καταλαβαίνω τον επιστημονικό λόγο όπως εκφραζόταν, χωρίς να έχω μεγαλώσει σε ένα επιστημονικό περιβάλλον. Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί οι άλλοι άνθρωποι πρέπει να θεωρούνται ανίκανοι να καταλάλβουν. Εκλαϊκευση για εμένα δεν σημαίνει να κάνεις το 99% 100% αλλά να κάνεις πιο απλές τις έννοιες, και να μεταφέρεις τις αμφιβολίες όταν υπάρχουν που δείχνουν το βάθος της επιστήμης. Δηλαδή θυμάμαι τον εαυτό μου γυμνάσιο να λεέι ένας κακομοίρης καθηγητής πως το φως στο κενό έχει μία σταθερή ταχύτητα c και εγώ να επιμένω πως είναι ανακριβές επειδή εξαρτάται από το χρώμα της ακτίνας. Ε μάντεψε τί έγινε τελικά…

        Ο επιστήμονας γιατί να μην μεταφέρει μία συγκριτική βεβαιότητα αντί για μία βεβαίοτητα; Δηλαδή τί διαφορετικό έχει να πει πως «εν αρχή το Big Bang» αντί να πει πως η «επικρατέστερη θεωρία είναι το Big Bang και συνεχώς πειραματικά επιβεβαιώνεται»; Εσύ φοβάσαι κάποιους ηλίθιους που θα μείνουν στο ενδεχόμενο απορρίπτοντας την επικρατέστερη θεωρία; Εγώ φοβάμαι περισσότερο η Επιστήμη να μεταδίδει δοογματισμό και αν παρασύρει μαζί της και έξυπνους ανθρώπους που αν κάποιος τους το εξηγούσε λίγο καλύτερα θα είχαν ορθότερη κρίση.

        Ως προς την δική σου επιστήμη, θα προσπαθήσω να μπω χάρη διαλόγου. Μην κοντοσταθείς να με διορθώσεις. Στο θέμα της κρίσης στο δικαστήριο η κρίση γίνεται συγκριτικά και όχι απόλυτα. Δηλαδή το ένα ενδεχόμενο μπορεί να είναι πως την σκότωσε επειδή τον απάτησε, το άλλο ενδεχόμενο μπορεί να είναι πως την σκότωσε επειδή ο ροζ πιγκουϊνος από τον Πλούτωνα του έκανε πλύση εγκεφάλου. Ο δικαστής προκειμένου να καταδικάσει δεν νομίζω να χρειάζεται να πει πως η αλήθεια είναι αυτή και το ψέμα είναι αυτό. Χρειάζεται να πει πως αυτό το σενάριο είναι ΠΙΟ αληθοφανές από το άλλο. Και με βάση αυτήν την πιθανολογική σύγκριση να βγάλει την ετυμηγορία. Στο αθώος-ένοχος στην επιστήμη σου υπάρχει η παραπάνω υπόθεση. Και έχετε την ανάγκη να μην υπάρχει διυσμός. Δηλαδή πρέπει ο άλλος να τιμωρηθεί ή να αφεθεί ελεύθερος. Το να είναι και «αθώος και ένοχος» ή «αθώος ή ένοχος» δεν έχει καμία πρακτική ή και θεωρητική αξία. Αντίθετα στις θετικές επιστήμες ο διυσμός όχι μόνο υπάρχει αλλά είναι και ευεργετικός. Αν δεν υπήρχε η αμφιβολία στο κάθετί δεν θα άλλαζαν οι θεωρίες, δεν θα υπήρχε συνεχής αυτοέλεγχος. Μάλιστα θυμάμαι περιστατικό που είχα διαβάσει πριν κάτι χρόνια για ένα αποδεδειγμένο θεώρημα στην στατιστική όπου η επί 100 χρόνια έγκυρη απόδειξή του (εκατοντάδων σελιδων) αποδείχθηκε λάθος καθώς είχε ξεφύγει ένα λήμμα και είχε γίνει λογικό άλμα. Τελικά ένας ερευνητής το εντόπισε και ευτυχώς το διόρθωσε, αλλά φαντάσου να μην διορθωνόταν, πόσο μεγάλο πλήγμα θα ήταν για αυτήν την επιστήμη.

        Και προσοχή, δεν είμαι στις θετικές επιστήμες. Το διδακτορικό μου στην ρομποτική κάνω ‘ μηχανικός, που σημαίνει πως χοντροκόβω την επιστήμη μέχρι εκεί που δεν πάει: «Τί; Ο συντελεστής τάδε είναι 9.55; Βάλ’το 10 και είμαστε μία χαρά.» Αλλά σε κάθε βήμα απλοποίησης της ζωής μου μιας και παλεύω με συστήματα υπερβολικά σύνθετα, ξέρω ποιες υποθέσεις έχω κάνει. Ξέρω γιατί χρειάστηκε να της κάνω, και κυρίως ξέρω πως όταν πάει κάτι στραβά φταίει μία άστοχη ή πολύ γενική υπόθεσή μου. Δεν θα βγω ποτέ να πω όμως για λόγους «απλότητας» πως ο τάδε συντελεστής είναι 10 και όχι 9.55 ή ότι η τάδε πιθανότητα είναι 1 αντί για 0.99999% όταν μπορώ να πω πως απλά υποθέτω πως σχεδόν σίγουρα θα συμβαίνει αυτό.

        Ως προς το παράδειγμα που έφερα… Αυτοί που αμφέβαλαν ήταν αυτοί που έκαναν την έρευνα για αρχή. Θεωρώ ανεπίτρεπτο για έναν επιστήμονα να εκφράζει μη έγκυρες προτάσεις ανεξαρτήτου χώρου ή χρόνου μιας και θεμελιωδώς η επιστήμη αποδέχεται αξιωματικά πως υπάρχει ομοιογένεια σε κάθε σημείο τους σύμπαντος ως προς τους νόμους που ισχύουν. Πιστεύω πως είναι κάτι που θα έπρεπε να μαθαίνουν από πρώτη δημοτικού. Το να πεις πως «βλέπω τον ορίζοντα σαν μία ευθεία άρα η Γη είναι επίπεδη» μπορεί κάποια χιλιάδες χρόνια πριν να ήταν η επικρατέστερη θεωρία αλλά η διατύπωση είναι κάργα αντιεπιστημονική. Δεν κοστίζει ΤΙΠΟΤΑ να έλεγες «παρατηρώ τον ορίζοντα ως ευθεία άρα λογικά θα πρέπει η Γη να είναι επίπεδη». Αν ο στόχος της επιστήμης είναι ο Άνθρωπος να προσεγγίσει την Αλήθεια όπως την αντιλαμβάνεται, τότε δεν έχει νόημα να εκφράζει προτάσεις ψευδείς ή δυνητικά ψευδείς, αντίστοιχα είναι απαραίτητο να εκφράζει προτάσεις που ΤΕΙΝΟΥΝ στην Αλήθεια.

        Τέλος προσωπικά προτιμώ να βγάλω από έναν διάλογο έναν άνθρωπο, επιστήμονα ή «λαίκό», με περισσότερες αμφιβολίες παρά με περισσότερες βεβαιότητες. Το σίγουρο με το πρώτο είναι πως ο άλλος έχει ευκαιρία να ψαχτεί και να μάθει την επιστημονική μέθοδο. Στο δεύτερο το σίγουρο είναι πως απλά στην καλύτερη θα ποστάρει την φωτό στο Fb για να μαζέψει like.

        Ακολουθώ όσο μπορώ το ρητό του Μπουκόφσκυ «Το πρόβλημα με τον κόσμο είναι ότι οι έξυπνοι άνθρωποι είναι γεμάτοι αμφιβολίες». Και δεν λέω πως είμαι έξυπνος άνθρωπος, απλά αν έχω να επιλέξω θα προτιμούσα να συμπεριφέρομαι όπως ένας έξυπνος άνθρωπος.

        • Konstas

          Δεν διαφωνώ καθόλου μαζί σου στο θέμα της αλληλεπίδρασης και επικοινωνίας των επιστημόνων μεταξύ τους και στον τρόπο που λειτουργεί η σύγχρονη επιστήμη. Αλίμονο αν ένας επιστήμονας «έκλεινε» με μια βεβαιότητα σε οποιοδήποτε θέμα, χωρίς να αμφισβητεί. Θα ήμασταν ακόμα στην λίθινη εποχή.

          Προφανώς διαφωνούμε στον τρόπο της εκλαϊκευσης της επιστήμης. Πως να το κάνουμε, καλώς ή κακώς, με την πρόοδο της επιστήμης και την εξειδίκευση του κάθε κλάδου, υπάρχουν κάποια πράγματα τα οποία ποτέ δεν θα μπορέσει να καταλάβει ο μέσος άνθρωπος, εκτός αν ασχοληθεί διεξοδικά με αυτά. Και τα πράγματα με τα οποία μπορεί κάποιος να ασχοληθεί είναι τόσα πολλά, που θα του είναι αδύνατο να εντρυφήσει σε όλα ακόμα και σε ολόκληρο το διάστημα της ζωής του.

          Δεν μπορώ να φτάσω σε βάθος ταυτόχρονα τόσο στην φυσική, όσο και στην χημεία, όσο και στα μαθηματικά, όσο και στην ανθρωπολογία, όσο και στην βιολογία, όσο και στην αρχαιολογία κ.ο.κ. Συμφωνούμε σε αυτό;

          Αν συμφωνούμε σε αυτό, πάμε στο επόμενο ερώτημα. Αν εγώ έχω ένα βασικό ενδιαφέρον για κάποια πράγματα πέραν των εξειδικευμένων ενδιαφερόντων μου, πχ. είμαι νομικός αλλά θέλω να μάθω και πως λειτουργεί ο φυσικός κόσμος σε βασικό επίπεδο, θέλω να γνωρίσω και κάποια πράγματα για την αρχαιολογική επιστήμη κ.ο.κ., τι θα πρέπει να γίνει; Ή θα πρέπει να πω ότι εφόσον δεν μπορώ να ασχοληθώ στο βάθος που απαιτείται δεν ασχολούμαι καν, ή θα πρέπει να βρεθεί να μου τα εξηγήσει κάποιος που έχει την διάθεση και τις γνώσεις με τρόπο ώστε να μπορώ να τα καταλάβω

          Η απάντηση λοιπόν είναι ότι θα μπορούν οι επιστήμονες του αντίστοιχου κλάδου να έχουν εκλαϊκεύσει τα βασικά στοιχεία, ώστε να μπορεί να πάρει μια γενική ιδέα ένας απαίδευτος (αν θέλω να εντρυφήσω, προφανώς δεν θα μείνω σε αυτά τα βασικά, αλλά θα το ψάξω περαιτέρω, σε βάθος). Καταλληλότερος τόπος για μια τέτοιου είδους βασική πληροφόρηση το internet. Συμφωνούμε και σε αυτό;

          Πάμε τώρα στην εκλαϊκευση. Έχοντας τις βασικές γνώσεις μπορώ να συμπεράνω εάν κάποιος μου λέει αρλούμπες ή έχουν βάση τα όσα λέει όταν αφορούν στα στοιχειώδη. Π.χ. υπάρχει η θεωρία της επίπεδης γης, που εξηγεί την βαρύτητα επειδή δήθεν η γη κινείται με ταχύτητα προς τα πάνω (!) οπότε στην πραγματικότητα τα πράγματα δεν έλκονται από αυτήν αλλά η γη πάει προς αυτά. Αυτό μπορώ να καταλάβω από μόνος μου πόσο «κουλό» είναι.

          Τι γίνεται όμως με πιο εξειδικευμένα πράγματα; Δεν με νοιάζει να σιγουρευτώ ότι η γη είναι στρογγυλή (ή τέλος πάντων περίπου στρογγυλή), με νοιάζει να μάθω τι διάολο συμβαίνει με τα ηλεκτρόνια και αποκτούν λ.χ. συγκεκριμένη τροχιά μόνο αφού τα παρατηρήσει κάποιος. Εκεί λοιπόν χρειάζομαι μια βασική απάντηση. Δεν μπορώ να γνωρίζω όλες τις λεπτομέρειες χωρίς να εμβαθύνω, μου αρκούν λοιπόν κάποιες βασικές αρχές.

          Πιθανόν να έχεις δει και εσύ κάποιες θεωρίες ότι αυτή η συμπεριφορά των ηλεκτρονίων συναντάται και στον πραγματικό κόσμο. Ότι λ.χ. εάν δεν κοιτάω το φεγγάρι στην πραγματικότητα βρίσκεται και δεν βρίσκεται εκεί και «υλοποιείται» όταν το κοιτάξω. Εδώ χρειάζεται μια «δογματική» απάντηση του επιστήμονα προς εμένα «ότι αυτά ισχύουν μόνο στον κόσμο των στοιχειωδών σωματιδίων και όχι στον κανονικό κόσμο».

          Από καθαρά επιστημονικής πλευράς ενδεχομένως μια τέτοια απλουστευμένη -δογματική δήλωση να δημιουργούσε πλείστες ενστάσεις και εύλογα. Αυτό όμως θα οδηγήσει εμένα να σταματήσω να κοιτάω κάθε τόσο το φεγγάρι για να σιγουρευτώ ότι βρίσκεται ακόμα εκεί και να ασχοληθώ με κάτι άλλο που έχει βάση.

          Σε τελική ανάλυση, για κάποια πράγματα που επί του παρόντος είμαστε σχεδόν βέβαιοι, ίσως να είναι καλύτερα να μην υπάρχει ο δυιδισμός στον οποίον αναφέρεσαι, τουλάχιστον σε επίπεδο επικοινωνίας τους. Αν κάποια στιγμή τύχει και αναθεωρηθούν, εδώ θα είναι η επιστημονική κοινότητα να τα διορθώσει. Αλλά εάν -το πιθανότερο- δεν αναθεωρηθούν ποτέ (και αναφέρομαι και πάλι σε γελοιότητες και όχι σε θέματα στα οποία υπάρχει κάποιος σοβαρός, επιστημονικός, αντίλογος), τουλάχιστον θα περιορίσει κόσμο από το να τα πιστεύει, να πληρώνει για αυτά ή -ακόμα χειρότερα- να βλάπτει τον εαυτό του.

          Για να τελειώσω και πάλι με την επιστήμη μου. Παλαιότερα, υπήρχε μια τάση, το ζήτημα των μέντιουμ/τσαρλατάνων, (οι οποίοι υπόσχονταν να κάνουν την κοπελιά να σ’ αγαπήσει ή να σε κάνουν πλούσιο ή να σε οδηγήσουν σε πρόσληψη), να μην αντιμετωπίζεται ως απάτη…. με την λογική, guess what, ότι εφόσον η απάτη αφορά στην «παράσταση ψευδών ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ» και ότι επειδή το μεντιουμ δεν παρουσιάζει ΓΕΓΟΝΟΤΑ αλλά δίνει υποσχέσεις, τις οποίες δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε 100% εάν είναι ΓΕΓΟΝΟΣ ότι δεν μπορεί να τηρήσει, τότε μιλάμε απλώς για μια υπόσχεση και όχι ΓΕΓΟΝΟΣ και επομένως είναι πράξη ατιμώτη από το ποινικό δίκαιο (δεν είναι ποινικό αδίκημα να δίνεις υπόσχεση την οποία τελικά δεν τήρησες).

          Τα τελευταία χρόνια, ευτυχώς, η τάση έχει αλλάξει και υπάρχουν καταδίκες μέντιουμ για απάτη επειδή κρίνεται ως ΓΕΓΟΝΟΣ ότι έδωσε μια υπόσχεση την οποία ΓΝΩΡΙΖΕ ότι δεν μπορεί να τηρήσει, αφού δεν μπορείς με πνευματικές δυνάμεις να κάνεις κάποιον πλούσιο.

          Με λίγα λόγια, η ανυπαρξία των συγκεκριμένων δυνατοτήτων των «πνευματικών δυνάμεων» έχει κριθεί σαν επιστημονικό δεδομένο δικαστικά. Αν κρίνεται δικαστικά -πολύ πιο σοβαρό-, γιατί είναι χειρότερο να κριθεί το ίδιο και επικοινωνιακά ;

          • John Smith

            «Π.χ. υπάρχει η θεωρία της επίπεδης γης, που εξηγεί την βαρύτητα επειδή δήθεν η γη κινείται με ταχύτητα προς τα πάνω (!) οπότε στην πραγματικότητα τα πράγματα δεν έλκονται από αυτήν αλλά η γη πάει προς αυτά. Αυτό μπορώ να καταλάβω από μόνος μου πόσο «κουλό» είναι».

            Θα τολμήσω να ρωτήσω το εξής: είσαι απόλυτα βέβαιος ότι ο ισχυρισμός αυτός είναι λάθος;

            Και για να μην παρεξηγηθώ: προς Θεού, ούτε εγώ πιστεύω ότι ισχύει. Αλλά, όταν μόνος σου παραδέχεσαι ότι δεν έχεις τις απαραίτητες γνώσεις για να κρίνεις την επιστημονική εγκυρότητα της επίσημης επιστημονικής θέσης (αφού έχεις μόνο τις βασικές γνώσεις), πώς έχεις τις γνώσεις για να κρίνεις την εγκυρότητα των ισχυρισμών αυτών; Ας μην ξεχνάμε ότι πολλοί επιστήμονες διώχθηκαν από την επιστημονική κοινότητα της εποχής τους επειδή οι θέσεις τους, αν και σωστές, δεν ήταν σύμφωνες με την υπάρχουσα άποψη. Αν το σκεφτείς λίγο με αυτή τη λογική (δηλαδή όπως το σκέφτονται και αυτοί), θα δεις ότι θα αρχίσεις να έχεις αμφιβολίες ως προς το τι είναι σωστό.

            Νομίζω ότι εδώ βρίσκεται και η ρίζα των θεωριών συνομωσίας: η επιστήμη δεν μπορεί να αποδείξει τίποτα με απόλυτη βεβαιότητα, άρα ότιδήποτε έχει μια πιθανότητα (έστω και ελάχιστη) να ισχύει. Αποτέλεσμα είναι ότι και οι δύο πλευρές (οι συνομωσιολόγοι και οι επικριτές τους) επιλέγουν μόνο το κομμάτι της επιστήμης που ταιριάζει στις απόψεις τους -ακόμα και όταν αυτό δεν ταιριάζει με κανένα άλλο κομμάτι- και πιστεύουν τους επιστήμονες ή «ερευνητές» που το ισχυρίζονται. Τελικά συνήθως κερδίζει όποιος καταφέρει να πάρει το μεγαλύτερο κομμάτι της πίτας, μέχρι να γίνει κάτι που θα αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων. Μόνο που πλέον, σε κάθε περίπτωση, έχουμε πιστεύω και όχι ξεκάθαρα δεδομένα.

          • Konstas

            Ας πούμε, με τις πενιχρές μου γνώσεις…. Αυτό (η γη κινείται προς τα πάνω άρα κινείται προς τα αντικείμενα, γι’ αυτό φαίνεται ότι πέφτουν) θα μπορούσε (ίσως) να ισχύει για αντικείμενα ξένα προς την γη.

            Τι γίνεται όμως με τα αντικείμενα που εκτοξεύονται από την γη; Για αυτά δεν μπορεί να ισχύει αυτή η θεωρία, γιατί όταν ένα αντικείμενο εκτοξεύεται από ένα άλλο κινούμενο αντικείμενο (ας πούμε ένα όχημα, ή την γη) τότε η ταχύτητά του ισούται με ταχύτητα εκτόξευσης + ταχύτητα του κινούμενου αντικειμένου.

            Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και αν η γη (για κάποιον περίεργο λόγο) κινούνταν συνεχώς προς τα πάνω με -ας πούμε- 100.000 χλμ/ώρα, οποιοδήποτε αντικείμενο που εκτοξευόταν προς τα πάνω με 500 χλμ/ώρα λ.χ., θα αποκτούσε ταχύτητα 100.500 χλμ/ώρα και -μη υπάρχουσας της βαρύτητας να το φέρει πίσω στην γη- τότε η γη θα το έφτανε μόνο όταν (αν) το σταματούσε κάποια στιγμή η τριβή του αέρα (σίγουρα πάρα πολύ αργά). Αν το αντικείμενο είχε αρκετή ώθηση για να βγει από την ατμόσφαιρα, τότε -ελλείψει βαρύτητας και ελλείψει τριβής του αέρα- η γη δεν θα το έφτανε ποτέ.

            Φυσικά υπάρχουν και αρκετοί άλλοι πρακτικοί λόγοι που μπορώ να σκεφτώ (π.χ. αν η γη είναι επίπεδη πως μπορούμε να βλέπουμε από αυτήν τα αστέρια που την περιτριγυρίζουν; -βλέπουμε πίσω και μέσα από την γη;;), αλλά είπα να αναφέρω τον πιο «επιστημονικό» (για εμένα… αν κάνω κάποιο λάθος συλλογισμό, διορθώστε με)

          • John Smith

            Θα μπορούσε κανείς να πει ότι η ταχύτητα του σώματος θα παραμένει πάντα μικρή σε σχέση με τη γη, αφού και αυτή συνεχίζει να κινήται, αλλά δεν νομίζω ότι έχει νόημα. Είναι που είναι η θεωρία για τα πανηγύρια, ας μην της δώσω και «επιστημονική» κατοχύρωση.

            Αυτό, όμως, που θα τονίσω είναι αυτό που είπα και πριν: η συλλογιστική. Ο τρόπος σκέψης μπορεί να είναι σωστός σύμφωνα με τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα, αλλά τα δεδομένα αυτά μπορούν στο μέλλον να αλλάξουν. Αυτός που σήμερα χλευάζεται ώς παλαβός μπορεί αύριο να αποδειχθεί ότι είχε δίκιο, όπως άλλωστε έχει γίνει πολλές φορές.

            Άρα, ακόμα και αν τα δεδομένα μας δείχνουν κάτι, καλό είναι να αφήνουμε και ένα παράθυρο αμφιβολίας. Το μόνο για το οποίο μπορούμε να είμαστε σίγουροι στις περισσότερες περιπτώσεις είναι ότι μια συγκεκριμένη απόδειξη ή διατύπωση μιας θεωρίας (και όχι η ίδια η θεωρία) είναι ψεύτικη. Το να απολυτοποιούμε μια άποψη -είτε υπέρ είτε κατα- απλά δείχνει φανατισμό, και δυστυχώς υπάρχουν αντι-συνομωσιολόγοι που είναι εξίσου φανατικοί με τους συνομωσιολόγους που κατηγορούν.

          • Konstas

            Χμμμ…. να σου κάνω τότε μια προβοκατόρικη ερώτηση 🙂

            Με βάση τα όσα γράφεις στην τελευταία παράγραφο : Εάν ένας διεθνούς φήμης αστροφυσικός ερωτηθεί δημοσίως «Μήπως όλα όσα πιστεύουμε για την γη είναι λάθος και τελικά η γη είναι επίπεδη;», θα πρέπει να απαντήσει :

            α) «Όλα τα στοιχεία που έχουμε συγκεντρώσει δείχνουν ότι η γη είναι στρογγυλή. Από κανένα στοιχείο δεν αποδεικνύεται ότι είναι επίπεδη, επομένως δεν έχουμε λόγο να πιστεύουμε κάτι τέτοιο» ή

            β) «Αυτή η θεωρία είναι ψεύτικη, ανυπόστατη και γελοία. Η γη είναι στρογγυλή. Τέλος». (ή απλά να γελάσει και να περάσει στην επόμενη ερώτηση, που βασικά σημαίνει το ίδιο πράγμα, αλλά πιο ευγενικά).

            Ποια από τις δυο απαντήσεις θα έπρεπε να επιλέξει ο διακεκριμένος επιστήμονας;

          • John Smith

            Εάν θέλει να είναι απόλυτα σωστός, θα πρέπει να επιλέξει την πρώτη.

            Η δεύτερη απάντηση, αν και (κατά τα δεδομένα) είναι εξίσου αληθής, δεν είναι επιστημονική. Θα μπορούσε να την χρησιμοποιήσει μόνο εφόσον εξέφραζε προσωπική άποψη, όχι επίσημη θέση.

            Και για να είμαι ποι σαφής: σε κάποιες θεωρίες -όπως πχ αυτή της επίπεδης γης- είναι ξεκάθαρο τό ότι δεν έχουν καμία επιστημονική βάση, άρα όταν προσπαθούν να πείσουν ότι είναι επιστημονικά κατοχυρωμένες προκαλούν τον άλλο να τις ειρωνευτεί. Εάν όμως η ίδια θεωρία διατυπωθεί ως πίστη και όχι ως επιστήμη είναι σαφώς πιο δύσκολο -για να μην πω αδύνατο- να δώσει κανείς ξεκάθαρη απάντηση. Άρα, καλό είναι σε τέτοιες περιπτώσεις να είναι διακριτικός.

          • Konstas

            Οκ με κάλυψες…. Θα ήθελα να δω τον Neil De Grass Tyson (που είναι τύπος με πολύ χιούμορ) να απαντάει ανάλογα σε τέτοια ερώτηση 🙂

  • Γιώργος Μεταξάς

    Οι «έξυπνο» πέφτουν στην παγίδα να νομίζουν ότι πρέπει να έχουν απάντηση ή τουλάχιστον άποψη για όλα.
    Επίσης είναι πιο επιδεκτικοί σε νέες και ακραίες απόψεις και δεν τις απορρίπτουν εύκολα.
    Και τέλος το «έξυπνος» είναι σχετικό, και δεν καλύπτει όλα τα πεδία δράσης του ανθρώπου.

  • Dimitris Iosif

    Νομίζω πως δεν πιστεύω σε αυθαιρεσίες πλέον. Αλλά, ίσως να υπάρχει κάτι καθημερινό και απλό το οποίο να μου ειναι ουσιαστικά αόρατο. Οπότε, θα ήθελα να ακούσω «ομολογίες» μήπως βρω κι εγώ τη δική μου ευπιστία… 🙂