Οι περιπέτειες ενός ρητού. Αριστοτέλης, Αλέξανδρος ή μήπως Δημόκριτος;

In Άλλα θέματα, Ιστορία και μύθοι by Γιώργος Γιώτης3 Comments

11253692_770589879753051_6708377743870327034_nΤις προάλλες έπεσε στην αντίληψή μου αυτό το ρητό. Υπογραφή Αριστοτέλης . Για να δούμε, είναι έτσι;

  • ΑΝΕΠΙΒΕΒΑΙΩΤΟ
  •  

Στα περισσότερα «αποφθεγματάδικα» το βρίσκουμε κάπως έτσι:

Θεωρώ περισσότερο ανδρείο εκείνον που νικά τις επιθυμίες του παρά εκείνον που νικά τους εχθρούς του. 

Επειδή είναι αρκετά πιο εξειδικευμένο ζήτησα και τη συνδρομή της φίλης blogger Αθηνάς, η οποία μου επεσήμανε τα εξής:

«Ο Αριστοτέλης αναφέρεται στην ανδρεία σε αυτά τα χωρία:

  • Περί αρετών και κακιών, 1250b 43‐1251a 5.
  • Ηθικά Νικομάχεια, 1115a έως 1116a
  • Ηθικὰ Ευδήμεια, 1229a 14‐21

Δεν βλέπω κάτι σχετικό.

Το πιο κοντινό στο ρητό  είναι αυτό: «τὸ μὲν γὰρ καρτερεῖν ἐστὶν ἐν τῷ ἀντέχειν, ἡ δ᾽ ἐγκράτεια ἐν τῷ κρατεῖν, ἕτερον δὲ τὸ ἀντέχειν καὶ κρατεῖν, ὥσπερ καὶ τὸ μὴ ἡττᾶσθαι τοῦ νικᾶν: διὸ καὶ αἱρετώτερον ἐγκράτεια καρτερίας ἐστίν» Ηθικά Νικομάχεια 1149b

Πρόκειται για το συμπέρασμα της σύγκρισης ανάμεσα στον εγκρατή και τον καρτερικό. Ο εγκρατής, λέει, παραμένει σταθερός στον ορθό λόγο και δεν τον εγκαταλείπει λόγω του πάθους του. Είναι σε θέση να κυριαρχεί επάνω στις ευτελείς επιθυμίες από τις οποίες διακατέχεται. (1152a). Όταν το απαιτούν οι περιστάσεις, πρόθυμα αλλάζει γνώμη, γι’ αυτό διαφέρει από τον ισχυρογνώμονα, ο οποίος είναι αμαθής και άξεστος. (1151b). Ο καρτερικός αντέχει τις λύπες, κάτι που δεν καταφέρνει ο μαλθακός … και καταλήγει στο 1149b

Φυσικά, δεν εννοεί καθόλου ότι θεωρεί «περισσότερο ανδρείο εκείνον που νικά τις επιθυμίες του παρά εκείνον που νικά τους εχθρούς του», αλλά κάνει μία σύγκριση «καρτερώ σημαίνει αντέχω, εγκράτεια σημαίνει νικώ (επικρατώ) και είναι άλλο το αντέχω και άλλο το νικώ, όπως ακριβώς «το δεν ηττώμαι» διαφέρει από το «νικώ». Γι’ αυτό είναι προτιμότερη η εγκράτεια από την καρτερία»

aristot2

Για κάτι παρεμφερές που είχα βρει, το οποίο αν κι αποδίδεται στον Αλέξανδρο μερικοί υποστηρίζουν ότι αναφέρεται στον Αριστοτέλη, η Αθηνά από το πολύ καλό ιστολόγιο grethexis μου είπε τα εξής:

Είναι γενναιότερο και βασιλικότερο να νικάς τα πάθη και τις αδυναμίες σου, από το να νικάς στην μάχη τον εχθρό.

«Αυτό το αναφέρει ο Πλούταρχος στο «Βίοι Παράλληλοι, Αλέξανδρος» κεφ. 21 «ἀλλ’ Ἀλέξανδρος ὡς ἔοικε τοῦ νικᾶν τοὺς πολεμίους τὸ κρατεῖν ἑαυτοῦ βασιλικώτερον ἡγούμενος, οὔτε τούτων ἔθιγεν, οὔτ’ ἄλλην ἔγνω γυναῖκα πρὸ γάμου πλὴν Βαρσίνης».

Δώσε σημασία στο «ὡς ἔοικε», που σημαίνει «απ’ ό,τι φαίνεται», «κατά πάσα πιθανότητα». Τέλος, δεν το συσχετίζει με τον Αριστοτέλη.»aristotle-meets-einstein

Τελικά βρε Αθηνά  μήπως το έκλεψαν από τον Δημόκριτο;

dimocr

«Ανδρεος οχ τν πολεμίων μόνον, λλά καί τν δονν κρείσσων» (Ανδρείος είναι εκείνος που καταβάλει όχι μόνο τους εχθρούς του αλλά και τη φιληδονία)

«Ναι, ο Δημόκριτος το είπε αυτό και είναι σχετικό, αν και βέβαια, δεν λέει ότι είναι ανώτερος αυτός που επικρατεί των ηδονών. Λέει ότι ΚΑΙ αυτός είναι ανδρείος, όπως εκείνος που υπερτερεί του εχθρού.«

*********

Ωχ! και ποιανού είναι ρε γυναίκα το παιδί;

Ρε μπας κι έχουμε καμιά «επανεισαγωγή» ρητού … Και Voilà

aristot5

Με λίγο ψάξιμο εντοπίζω το απόσπασμα στην αγγλική wikipedia που δίνει σαν πηγή το «Ανθολόγιο» του Ιωάννη Στοβαίου . Εκεί όμως υπάρχει μόνο αυτό του Δημόκριτου που είδαμε παραπάνω

Εν τω μεταξύ στο αντίστοιχο ελληνικό λήμμα της wikipedia δεν αναφέρετε καθόλου η φράση.

Επομένως καταλήγουμε ότι αφού δεν υπάρχει σε κάποιο χειρόγραφο (και τουλάχιστο μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου) Αριστοτέλης ΓΙΟΚ.

Αν κάποιος φίλος γνωρίζει κάτι περισσότερο, ας μας ενημερώσει.

Γιώργος Γ. – Antichainletter

Σας δίνουμε τη δυνατότητα να σχολιάσετε τις αναρτήσεις μας, αλλά διατηρούμε το δικαίωμα να μη δημοσιεύσουμε το σχόλιο που θα περιέχει:

1. Απειλές, ύβρεις, συκοφαντίες και προσβολές.
2. Προσωπικά δεδομένα τρίτων.
3. Σχόλια, άσχετα με τη δημοσίευση.
4. Θεωρίες συνωμοσίας και hoaxes που παρουσιάζονται σαν πραγματικά με σκοπό να παραπλανήσουν.
5. Πολλαπλά, όμοια σχόλια. (Δημοσιεύουμε μόνο το ένα)
6. Διαφημίσεις προϊόντων ή υπηρεσιών.
7. Πολιτική Προπαγάνδα.
8. Κακόβουλα σχόλια από ψεύτικους χρήστες του disqus.
Επίσης σας παρακαλούμε τα σχόλια σας να μην είναι ιδιαίτερα μακροσκελή και σε άλλη γλώσσα ή με λατινικούς χαρακτήρες.
Ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και οι διαχειριστές της σελίδας ellinikahoaxes ουδεμία νομική ή άλλη ευθύνη φέρουν. Στην περίπτωση που υπάρχει οποιοδήποτε πρόβλημα με σχόλιο αναγνώστη, παρακαλούμε να επικοινωνήσετε μαζί μας.
  • ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΓΙΑΓΚΟΣ

    TO NIKAN ΑYTON AYTON
    ΠΑΣΩΝ ΝΙΚΩΝ ΠΡΩΤΗ ΤΕ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΗ, ΤΟ ΔΕ
    ΗΤΤΑΣΘΑΙ ΑΥΤΟΝ ΥΦ ΕΑΥΤΟΥ ΠΑΝΤΩΝ ΑΙΣΧΙΣΤΟΝ
    ΤΕ ΑΜΑ ΚΑΙ ΚΑΚΙΣΤΟΝ.
    Πλατων «Νομοι»
    Το να νικας τον εαυτο σου ειναι η πρωτη και καλυτερη νικη, το να νικιεσαι ομως απο τον εαυτο σου το πιο κακο και ντροπιαστικο.

  • Ναυσικαααααα

  • Γιώργος Μεταξάς

    Στο «Γνωμικολογικόν», βρήκα μια φράση του Δημόκριτου με το ίδιο νόημα: Το νικάν εαυτόν πασών νικών πρώτη και αρίστη…