Η ανατίναξη της αμαξοστοιχίας 53;

In Διάφορα, Διάφορα θέματα, Ιστορία και μύθοι by Γιώργος Ζαβοδημητράκης6 Comments

Πριν λίγο καιρό έπεσα επάνω σε ένα άρθρο που περιγράφει ένα γεγονός, το οποίο, λογικά, θα έπρεπε να είναι γνωστό καθώς πρόκειται για γεγονός ανάλογο της ανατίναξης της γέφυρας του Γοργοποτάμου. Aς δούμε όμως πρώτα τι λέει το άρθρο, αντιγράφω τα τμήματα που αφορούν το θέμα, εσείς αν θέλετε, δείτε το ολόκληρο στο netnews.eu και στην ανάλυση θα προσπαθήσω να είμαι σύντομος για να μη γίνω κουραστικός.

tran_rockisland_1940


Η έκρηξη προκάλεσε το θάνατο 450 Γερμανών, εκ των οποίων το 1/3 ήταν αξιωματικοί. Ήταν μια ανατίναξη ανάλογη με εκείνη του Γοργοποτάμου, που άφησε άφωνη την παγκόσμια κοινή γνώμη. H ανατίναξη της γερμανικής αμαξοστοιχίας ’53’
H ανατίναξη της γερμανικής αμαξοστοιχίας ’53’

Το ημερολόγιο έδειχνε 23 Φεβρουαρίου 1944. Ημερομηνία που πέρασε στο πάνθεον της Ιστορίας, καθώς σημειώθηκε ένα από τα μεγαλύτερα σαμποτάζ στην κατεχόμενη Ευρώπη. H ανατίναξη του γερμανικού εξπρές (SF-Sug-Tαχείας 53) στα στενά των Τεμπών, είναι ένα από τα σημαντικότερα σαμποτάζ, όχι μόνο για τα καταστροφικά του αποτελέσματα και τις απίθανες δυσκολίες (εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στον B. Όλυμπο – Πιέρια, δύσκολες καιρικές συνθήκες, τρόπος πυροδότησης), αλλά και για άλλους ειδικούς λόγους (χρονολογία, ποιότητα έμψυχου υλικού, προορισμός του κ.λπ.). H μελέτη της λαμπρής αυτής επιχείρησης σε σχέση με τα πολεμικά γεγονότα και την κατάσταση στα θέατρα των επιχειρήσεων του B` Παγκοσμίου πολέμου, προβάλλει και τη συμβολή της ελληνικής αντίστασης στον αντιφασιστικό αγώνα των λαών της Ευρώπης, γιατί χρονολογικά, το εξοντωτικό αυτό χτύπημα συνέπεσε με τη μεγάλη προσπάθεια αντιπερισπασμού των χιτλερικών στο N. Ουκρανικό Μέτωπο.

Την ανατίναξη της αμαξοστοιχίας ’53’ έκανε ο ίδιος ο διοικητής του Τάγματος Μηχανικού Ολύμπου του EΛAΣ, ο θρυλικός μπουρλοτιέρης Αντώνης Αγγελούλης, που έδρασε με το ψευδώνυμο Βρατσάνος. Έχοντας δίπλα του τον βοηθό του Φαρμακά, θα έκανε την πυροδότηση ανάβοντας το φυτίλι με ένα σπίρτο. Oι άλλοι άνδρες, αφού εγκατέστησαν κάτω από τις ράγες τα εκρηκτικά, ανέβηκαν λίγο πιο πάνω και με τα όπλα τους περίμεναν να χτυπήσουν το τρένο μετά την έκρηξη, για να το αποτελειώσουν. Στο περίφημο βιβλίο του ‘Βροντάει ο Όλυμπος’, ο πρωταγωνιστής αυτού του μεγάλου σαμποτάζ, χωρίς να αναφέρει πουθενά την προσωπική του παρουσία, περιγράφει ως εξής τα γεγονότα:

«…Ύστερα από λίγα λεπτά φάνηκε η ταχεία. Aν περνούσε ένα τρένο ακόμα ή η παραμικρή αδράνεια των δυναμιτιστών θα είχαν σαν αποτέλεσμα την οριστική αποτυχία της επιχείρησης. Tο σύνθημα της άφιξης της αμαξοστοιχίας το έδωσε ο πατριώτης κλειδούχος Θανάσης Σαφάκας, μέλος του εφεδρικού EΛAΣ, μέσα από τα συρματοπλέγματα του σταθμού Τεμπών. Όλα ήταν έτοιμα: 400 μέτρα υπονομευμένη σιδηροδρομική γραμμή με εκρηκτικά γεμίσματα συνδεδεμένα πάνω στον κύριο αγωγό του ‘ακαριαίου’, που η άκρη του κατέληγε σ` ένα μικρό βράχο, σε απόσταση 25 περίπου μέτρων από τη σιδηροδρομική γραμμή. Στην άκρη του αγωγού είχαμε ένα σύστημα πυροδότησης πρωτότυπο και τολμηρό: τρία καψύλια δυναμίτιδας και τρία κομμάτια βραδύκαυστο (φιτίλι), μήκους μόλις 1,5 εκατ., που ανάφτηκε απ` ευθείας με εναύσματα και σπιρτάδα πάνω στον κύριο αγωγό. (Αυτό έγινε γιατί τ` αυτόματα πιεστικά μηχανήματα είχαν αλλοιωθεί από την υγρασία).

Όταν η αμαξοστοιχία έφτασε στο καθορισμένο σημείο, πυροδοτήθηκε ο αγωγός. Μια τρομαχτική έκρηξη ακούστηκε ύστερα από την εκτυφλωτική λάμψη και η περήφανη αμαξοστοιχία με τα βαγόνια πολυτελείας σωριάστηκε στον Πηνειό. Αμέσως ακολούθησε επίθεση κατά της αμαξοστοιχίας, που ανατινάχτηκε με αυτόματα και οπλοπολυβόλα. Για λίγες στιγμές, οι γερμανικές φρουρές δεν αντέδρασαν. Δεν ήθελαν να πιστέψουν πως ήταν δυνατόν ν` ανατιναχθεί η ταχεία. Tα τηλέφωνα όμως απ` όλα τα φυλάκια επιβεβαίωναν: «Φύνφτσιχ ντράι καπούτ…, φύνφτσιχ ντράι καπούτ…», (χάθηκε η ’53’)».


 

Αυτά λέει το άρθρο και κάπου εδώ αρχίζουν τα ερωτηματικά.

  • Πως είναι δυνατόν ένα τέτοιας έκτασης γεγονός να μην μαθεύτηκε; Μιλάμε για εξόντωση 450 Γερμανών και οι 150 ήταν αξιωματικοί, δηλαδή μια τεράστια επιτυχία που θα ήταν αδύνατο να μην μαθευτεί.
  • Υπήρξαν αντίποινα από πλευράς Γερμανών; Αν ναι, γιατί δεν αναφέρονται στο άρθρο;
  • Υπάρχει κάποια αντίστοιχη επέτειος για το γεγονός που να εορτάζεται στη περιοχή, όπως για παράδειγμα οι εκδηλώσεις για την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου;

Ως γνωστόν,  μετά από κάθε δολιοφθορά οι κατακτητές προέβαιναν σε αντίποινα, εδώ θα φέρω πάλι ως παράδειγμα το Γοργοπόταμο και τα γνωστά αντίποινα, αλλά και την ανατίναξη της γέφυρας στο Κούρνοβο τον Ιούνιο του 1943, με 60 ιταλούς στρατιώτες νεκρούς. Σε αντίποινα οι ιταλοί προχώρησαν σε 106 εκτελέσεις, υπάρχουν μάλιστα και σχετικές εκδηλώσεις στη περιοχή.

Στο άρθρο λοιπόν δεν αναφέρεται για το αν υπήρξαν αντίποινα, γεγονός που μάλλον θα πρέπει να μας υποψιάζει, θα άφηναν αναπάντητο οι γερμανοί ένα τέτοιο χτύπημα;

Κάποιος ίσως θα μπορούσε να πει ότι η περίπτωση της ανατίναξης της αμαξοστοιχίας 53, θα μπορούσε να είναι η ανατίναξη του τρένου στη γέφυρα στο Κούρνοβο, άλλωστε ημερολογιακά είναι κοντά, αλλά μάλλον δεν πρέπει να συνδέονται οι περιπτώσεις.

Υπάρχει όμως και άρθρο το οποίο παρουσιάζει και αναφορές για την περίπτωση σε κάποιο βιβλίο με τίτλο British Reports on Greece 1943-44 και αφήνεται να εννοηθεί ότι πρόκειται για απόδειξη του γεγονότος, στο βιβλίο κάνει λόγο για 500 γερμανούς στρατιώτες νεκρούς δίχως να περιλαμβάνει δύο βαγόνια γεμάτα αξιωματικούς. Δείτε το άρθρο ΕΔΩ.

Χωρίς τίτλο

 

Και πάλι όμως υπάρχει πρόβλημα, το βιβλίο αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί ιστορικά ακριβές, εκδόθηκε το 1982 και μάλιστα ο εκδοτικός ξεκαθαρίζει ότι οι αναφορές αυτές δεν έχουν διασταυρωθεί και ότι σκοπός είναι να τεθούν οι αναφορές αυτές υπόψιν των ιστορικών.

http://www.mtp.hum.ku.dk/details.asp?eln=200328

Σε καμία περίπτωση λοιπόν το βιβλίο αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ιστορικό ντοκουμέντο. Αν γινόταν ένα τέτοιο συνταρακτικό γεγονός, λογικά, θα το διδασκόμασταν από τη κούνια μας.

Οπως φαίνεται για την περίπτωση της αμαξοστοιχίας 53 το τοπίο είναι περισσότερο θολό, παρά ξεκάθαρο, πιθανόν να πρόκειται και για παιχνίδια προπαγάνδας της εποχής εκείνης, επίσης είναι πολύ πιθανό τις αναφορές να τις έπαιρναν από τα μέλη της αντίστασης και να τις κατέγραφαν δίχως να έχουν τεκμηριωθεί, περίοδος πολέμου ήταν αυτή. Πολύ πιθανόν όμως και όντως κάτι να συνέβη, δεν θα ήταν όμως τόσο δυνατό όσο μας το περιγράφουν.

Γιώργος Ζ.

 

 

Σας δίνουμε τη δυνατότητα να σχολιάσετε τις αναρτήσεις μας, αλλά διατηρούμε το δικαίωμα να μη δημοσιεύσουμε το σχόλιο που θα περιέχει:

1. Απειλές, ύβρεις, συκοφαντίες και προσβολές.
2. Προσωπικά δεδομένα τρίτων.
3. Σχόλια, άσχετα με τη δημοσίευση.
4. Θεωρίες συνωμοσίας και hoaxes που παρουσιάζονται σαν πραγματικά με σκοπό να παραπλανήσουν.
5. Πολλαπλά, όμοια σχόλια. (Δημοσιεύουμε μόνο το ένα)
6. Διαφημίσεις προϊόντων ή υπηρεσιών.
7. Πολιτική Προπαγάνδα.
8. Κακόβουλα σχόλια από ψεύτικους χρήστες του disqus.
Επίσης σας παρακαλούμε τα σχόλια σας να μην είναι ιδιαίτερα μακροσκελή και σε άλλη γλώσσα ή με λατινικούς χαρακτήρες.
Ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και οι διαχειριστές της σελίδας ellinikahoaxes ουδεμία νομική ή άλλη ευθύνη φέρουν. Στην περίπτωση που υπάρχει οποιοδήποτε πρόβλημα με σχόλιο αναγνώστη, παρακαλούμε να επικοινωνήσετε μαζί μας.
  • Giorgos Kranias

    Για το γεγονός αυτό ο Λάζαρος Αρσενίου στο δίτομο έργο του «Η ΘΕΣΣΑΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ» αφιερώνει 11 σελίδες στις οποίες υπάρχουν αφηγήσεις των πρωταγωνιστών, η αναφορά της γερμανικής διοίκησης στο «πολεμικό ημερολόγιο» καθώς τόσο η ανακοίνωση των Γερμανών όσο και η περιγραφή του κατοχικού Νομάρχη Λαρίσης για τις εκτελέσεις ως αντίποινα που έγιναν στις 8 Μαρτίου στη Λάρισα. Επίσης στο βιβλίο του Σόλωνα Γρηγοριάδη «Σύντομη Ιστορία της Εθνικής Αντίστασης» δημοσιεύεται η αναφορά προς το ΣΜΑ (Στρατηγείο Μέσης Ανατολής) του Άγγλου λοχαγού Η.Ρ. Λέικ ο οποίος μαζί με δύο άλλους Άγγλους, έναν υπαξιωματικό και έναν διερμηνέα πήραν μέρος στην επιχείρηση.

  • Γιώργος Μεταξάς

    Σήμερα, 30/3/2016, είχα την επιβεβαίωση από το Τμήμα Ιστορίας του ΓΕΣ, ότι δεν υπάρχει καταγραφή για κάποιο σημαντικό σαμποτάζ που να σχετίζεται είτε με την αμαξοστοιχία 53, είτε με τη συγκεκριμένη ημερομηνία και τα Τέμπη.
    Με την ευκαιρία, τους ευχαριστώ για την ανταπόκρισή τους.

  • Des Soiao

    https://youtu.be/wDOP7ubEatQ
    Ακου τον ίδιο, πέθανε το 2008

    Δες και

    http://www.mixanitouxronou.gr/112293-2/

    http://atexnos.gr/%CE%B1%CE%BD%CF%84%CF%8E%CE%BD%CE%B7%CF%82-%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%B5%CE%BB%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CF%81%CE%B1%CF%84%CF%83%CE%AC%CE%BD%CE%BF%CF%82-%CE%BF-%CE%B8%CF%81%CF%85%CE%BB%CE%B9/

    Πάρε και μια πρόχειρη απάντηση στο βασικό ερώτημα:

    Το 1944, παραμονές της Απελευθέρωσης, ο ΕΛΑΣ ήταν κυρίαρχος στην
    ελληνική ύπαιθρο. Ο ΕΛΑΣ έδωσε πάνω από 600 μάχες και προξένησε μεγάλες
    ζημιές στον εχθρό. 12 γερμανικές μεραρχίες είχαν καθηλωθεί τότε στην
    Ελλάδα.

    Στη Θεσσαλία και ιδιαίτερα στο νομό Λάρισας έγιναν κατά των
    Γερμανοϊταλών μεγάλες μάχες. Στις 9-6-1943 στη μάχη της πόρτας οι Ιταλοί
    παθαίνουν μεγάλη πανωλεθρία. Επικεφαλής των τμημάτων του ΕΛΑΣ είναι ο
    Μίμης Τάσου (Μπουκουβάλας) και ο μόνιμος αξιωματικός του στρατού Γιώργος
    Ζαρογιάννης με το ψευδώνυμο Καβαλάρης, από την Κρανιά Ολύμπου. Στον
    Όλυμπο δρα το τάγμα μηχανικού με διοικητή τον Αντώνη Αγγελούλη
    (Βρατσάνο). Στα χρόνια 1943-1944 γίνονται τα μεγαλύτερα σαμποτάζ στην
    Κοιλάδα των Τεμπών. Στις 23 Φλεβάρη 1944 ανατινάζεται η αμαξοστοιχία 53
    με εκατοντάδες νεκρούς αξιωματικούς και οπλίτες των ΕΣ-ΕΣ που πήγαιναν
    στο ανατολικό μέτωπο. Στις 6 Μαΐου 1944 γίνεται η μεγάλη μάχη στον
    Καράλακο κοντά στο Γκουνταμάνι Ολύμπου. Οι αντάρτες του μηχανικού
    συντρίβουν ένα τάγμα των ΕΣ-ΕΣ, που έχει μεγάλες απώλειες.

    Μεγάλη διάσταση πήρε η μάχη της σοδειάς. Οι Γερμανοί με τη βοήθεια
    των ΕΑΣΑΔ που πλαισιώνονταν από φασιστικά και εγκληματικά άτομα, θέλουν
    να αρπάξουν τη σοδειά και να τη μεταφέρουν στη Γερμανία. Η ταξιαρχία
    ιππικού του Μ. Μπουκουβάλα στον κάμπο και ο λόχος του μηχανικού Ολύμπου
    στην περιοχή Ελασσόνας και Αμπελώνα, διαλύουν τα ΕΑΣΑΔ, χτυπούν τους
    Γερμανούς και βοηθούν τους αγρότες στο μάζωμα της σοδειάς.

    Όσο προχωρούσε το 1944 οι μάχες φουντώνουν. Οι Γερμανοί μη μπορώντας
    να συντρίψουν το κίνημα, καταφεύγουν σε ωμότητες, βασανιστήρια,
    εμπρησμούς και εκτελέσεις. Εκατοντάδες αγωνιστές οδηγούνται στα
    εκτελεστικά αποσπάσματα.. Τα εγκλήματα αυτά αντί να πτοήσουν το λαό,
    δυναμώνουν τον αγώνα του. Οι οργανώσεις της Εθνικής Αντίστασης στη
    Λάρισα και σε όλη την Ελλάδα συμβάλλουν αποφασιστικά στη νίκη των
    συμμάχων και στην απελευθέρωση της Ελλάδας.
    Στις 12 Οκτωβρίου οι Γερμανοί και οι Ιταλοί εγκατέλειψαν την Αθήνα
    .Τις επόμενες μέρες ο ΕΛΑΣ άρχισε να απελευθερώνει πόλεις τη μία μετά
    την άλλη

  • Γιώργος Μεταξάς

    Και εμένα μου φαίνεται περίεργο να έχει παραμείνει άγνωστο ένα τέτοιο γεγονός, οπότε υπέβαλλα σχετικό ερώτημα στο email του τμήματος Ιστορίας του ΓΕΣ, και είμαι σε αναμονή.

  • Γιώργος Φ

    Δεν γνώριζα τα γεγονότα με την αμαξοστοιχία 53. Σίγουρα αξίζει να μελετηθεί αν συνέβη ή όχι…Πάντως, όσον αφορά το βιβλίο ένας από τους συγγραφείς (και αν καταλαβαίνω καλά και αυτός που δίνει την μαρτυρία για το τρένο) είναι ο Chris Woodhouse, ο οποίος δεν έχει κανένα λόγο να διαδώσει αναληθη γεγονότα (ιδιαίτερα εάν αυτά θα ευνοούσαν τον ΕΛΑΣ)

    • Γιάννης Αλεξάνδρου Καπετάν Δια

      http://www.eleftheria.gr/%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%83%CF%89%CF%80%CE%B1/item/35511-.html
      Ο Αρσενίου γράφει για την αμαξοστοιχία 53 το 1964 και ο Βρατσάνος το 1982. Είμαι σίγουρος ότι αν έλεγαν ανακρίβειες, θα υπήρχε έστω και μια διάψευση κάπου. Πάντως είναι αλήθεια ότι το έπος της Εθνικής Αντίστασης δεν έχει καταγραφεί ακόμα.