12+1 απαντήσεις σε σχόλια αναγνωστών

In Critical Thinking, Άλλα θέματα, Διατροφή - υγεία, Εναλλακτικές θεραπείες, Επιστήμη by Θοδωρής Μαγουλάς14 Comments

Σε κάθε άρθρο σχετικό με την ιατρική που ανεβαίνει υπάρχουν αναγνώστες που σχολιάζουν με το δικό τους, ξεχωριστό τρόπο.

Συχνά διαβάζουμε αμφισβητήσεις, λιγότερο συχνά βρισιές, αλλά όλα αυτά είναι μέρος της ζωής, ειδικά όταν με κάθε τι που γράφουμε κλονίζουμε τα πιστεύω κάποιου.

Στο σημερινό άρθρο θα προσπαθήσουμε να δώσουμε απαντήσεις σε μερικά από τα πιο ενδιαφέροντα σχόλια αναγνωστών και ίσως έτσι να μη χρειαστεί να τα ξαναδούμε στο μέλλον

1. Η επιστήμη δεν ξέρει τα πάντα

Ναι, η επιστήμη δεν ξέρει τα πάντα. Αν τα ήξερε θα σταματούσε κάθε έρευνα. Το ότι όμως η επιστήμη δεν ξέρει τα πάντα δεν σας δίνει το δικαίωμα να «γεμίσετε τα κενά» με κάθε παραμυθένια ιστορία σας έρχεται στο μυαλό.

2. Υπάρχουν και άλλοι τρόποι να γνωρίζεις.

Προφανώς και υπάρχουν. Υπάρχει η φαντασία, το προαίσθημα, τα όνειρα, η αποκάλυψη, οι προσωπικές εμπειρίες και πολλοί άλλοι. Όλοι οι παραπάνω τρόποι μπορούν να οδηγήσουν τους ανθρώπους σε «δυνατά πιστεύω» και την αυταπάτη της γνώσης, αλλά μέχρι να ελεγχθούν επιστημονικά σε εργαστήριο, δεν μπορούν να υποθέσουμε πως αντιπροσωπεύουν τη πραγματικότητα. Τέτοιου είδους γνώση, αυτή που μας επιτρέπει να πάμε στο φεγγάρι και να γιατρέψουμε τις αρρώστιες, μόνο η επιστήμη μπορεί να μας δώσει.

3. Η επιστήμη είναι ένα ακόμα πιστεύω, μια θρησκεία.

Η επιστήμη βασίζεται σε μόνο δύο πυλώνες, πως υπάρχει ένας υλικός κόσμος και πως μπορούμε να μάθουμε για αυτόν. Η επιστήμη δεν πιστεύει τίποτα, απλώς ρωτά και επαληθεύει.

4. Η επιστήμη αλλάζει συνεχώς γνώμη.

Δεν καταλαβαίνουμε γιατί αυτό θεωρείται μειονέκτημα. Η επιστήμη μαζεύει συνεχώς νέες πληροφορίες, όπως αυτές γίνονται διαθέσιμες, και προσαρμόζει τις θεωρίες της αναλόγως, σε αντίθεση με την εναλλακτική ιατρική η οποία διατηρεί δογματικά μια θέση και δεν την αλλάζει ότι νέο και αν προκύψει.

5. Σας πληρώνουν οι φαρμακοβιομηχανίες για να γράφετε αυτά τα ψέματα.

Αν και δεν ξέρω κανένα που να παίρνει λεφτά από τις φαρμακοβιομηχανίες για να γράψει οτιδήποτε, αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχει. Δυστυχώς, ο υπογράφων και οι συνεργάτες στο έγκλημα, δεν έχουμε πάρει ούτε ευρώ, αν και δεν θα μας χάλαγε καθόλου. Όχι μόνο δεν έχουμε πάρει λεφτά, αλλά ούτε ένα δωράκι, ένα ταξιδάκι στο μαγευτικό Βόλο, ούτε καν μια προσφορά για δωρεάν εμφύτευση μαλλιών. Γενικά, τίποτα, αν και άκουσα πως η Monsanto έδινε 10$ ανά ποστ, ενώ η Bayer μόνο 5$ και τώρα αρκετός κόσμος είναι τσαντισμένος…

6. Η ιατρική σκοτώνει ασθενείς

Οι υποστηρικτές της εναλλακτικής ιατρικής αρέσκονται να ψάχνουν για τους «νεκρούς της ιατρικής» και να μας δίνουν στατιστικά για τους θανάτους που έχουν προκληθεί είτε από φάρμακο, είτε από ιατρικό λάθος. Συνήθως τα νούμερα που δίνουν είναι λάθος, αλλά ακόμα και όταν είναι σωστά δεν υπολογίζουν το πόσο καλό έχει κάνει η ιατρική. Αν δεις μόνο τα λάθη τότε χάνεις τη συνολική εικόνα και έτσι δεν βλέπεις πόσους ανθρώπους έχει βοηθήσει η ιατρική είτε να ζήσουν περισσότερο, είτε καλύτερα.

7. Εσείς οι σκεπτικιστές (χρησιμοποιείται ως βρισιά) είστε προκατειλημμένοι εναντίον της εναλλακτικής ιατρικής

Εεεεμμ…ναι, είμαστε προκατειλημμένοι με οποιοδήποτε ισχυρισμό δεν συνοδεύεται από σοβαρές έρευνες, που έχουν γίνει από επιστήμονες, με επιστημονικά κριτήρια και έχουν ελεγχθεί από άλλους επιστήμονες σχετικά με την ακρίβεια των αποτελεσμάτων τους. Το γεγονός πως η κα Μαρίκα στο χωριό χρησιμοποιεί βουβαλοβότανο να γιατρέψει τη ποδάγρα του άντρα της σε καμία περίπτωση δε μας γεμίζει με σιγουριά για την αποτελεσματικότητα της θεραπίας. Αν αυτό το λέτε προκατάληψη, ε, τότε ναι, είμαστε προκατειλημμένοι.

8. Οι γιατροί ενδιαφέρονται μόνο για το χρήμα.

Οι περισσότεροι γιατροί, όταν αποφασίζουν να ασχοληθούν με την ιατρική, το κάνουν γιατί θέλουν να προσφέρουν. Για να γίνουν γιατροί και να βγάλουν «χρήμα» τους παίρνει πάρα πολλά χρόνια κόπου και διαβάσματος, καθώς και πρακτικής στα πιο απίθανα μέρη και με τους πιο απίθανους μισθούς. Κάποιοι, όχι όλοι, καταφέρνουν και βγάζουν πολλά λεφτά. Αλλά είναι παράλογο να ισχυριστεί κάποιος πως ένας γιατρός που έχει αφιερώσει πολλά χρόνια και χιλιάδες ώρες στα θρανία, το κάνει προκειμένου να έχει τη μικρή πιθανότητα να γίνει πλούσιος. Aν θες να γίνεις πλούσιος, ο πιο εύκολος δρόμος δεν είναι να σπουδάσεις ιατρική, αλλά να πουλάς ματζούνια στο internet.

9. Το μυαλό σας είναι κλειστό

Δείξτε μας μια θεραπεία της εναλλακτικής ιατρικής που να συνοδεύεται από σοβαρές έρευνες και το μυαλό μας θα ανοίξει διάπλατα. αν η ομοιοπαθητική είχε τα ίδια αποτελέσματα με τη πενικιλίνη τότε όλοι θα την χρησιμοποιούσαν. Περιμένουμε λοιπόν με αγωνία να το νέο εναλλακτικό φάρμακο, και αν λειτουργεί, όλοι θα το θέλουμε.

10. Το χρησιμοποιούν χιλιάδες άτομα. Δεν μπορεί όλοι να κάνουν λάθος!

Κι όμως, μπορεί. Για εκατοντάδες χρόνια ο κόσμος, ιατρικός και μη, πίστευε πως η αφαίμαξη θεράπευε πολλές ασθένειες. Σήμερα ξέρουμε πως αυτό δεν είναι αλήθεια. Ποτέ μην υποτιμάτε την ικανότητα των ανθρώπων να πιστέψουν αυτό που ταιριάζει με τη κοσμοθεωρία τους.

11. Είναι φυσικό, άρα είναι καλό.

Τι πιο φυσικό από ένα μετεωρίτη που πέφτει στη γη; Τι πιο φυσικό από το δηλητήριο της box jellyfish, τι ποιο φυσικό από τη τσουκνίδα, τη ταραντούλα ή το νερό. Όλα αυτά είναι απολύτως φυσικά, αλλά όλα αυτά μπορούν, στη κατάλληλη δόση, να μας κάνουν κακό, ή και να μας σκοτώσουν. Ακόμα και η υπερκατανάλωση νερού σκοτώνει. Τι πιο φυσικό από το νεράκι;

12. Υπάρχουν χ έρευνες που δείχνουν την αποτελεσματικότητα

Η πλειοψηφία αυτών των ερευνών είναι είτε σε δισκία (petri dish) ή σε ζώα. Όλες αυτές μπορεί να μας δίνουν υποσχόμενα αποτελέσματα αλλά σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι για την αποτελεσματικότητά τους στον άνθρωπο. Δεν θα αναφερθώ βέβαια σε περιπτώσεις όπου οι έρευνες ήταν για γέλια και δεν ακολούθησαν πιστά τους επιστημονικούς κανόνες.

13. Και με τον Γαλιλαίο γελούσαν.

Αν είχαμε ένα σεντ κάθε φορά που το ακούγαμε αυτό σήμερα θα είχαμε 2-3 ευρώ παραπάνω (ευτυχώς μας πληρώνουν οι φαρμακευτικές βιομηχανίες). Στη πραγματικότητα όντως γέλασαν με τον Γαλιλαίο, με τον Αϊνστάιν, με τους αδερφούς Ράιτ. Γέλασαν όμως και με τον Μπόζο τον Κλόουν.

Για να το κλείσουμε το θέμα, η επιστήμη δουλεύει. Μπορείτε να την αρνείστε και να ελπίζετε στα ματζούνια και τις θετικές ενέργειες, αν αυτό θέλετε, κανείς δεν σας εμπδίζει. Στη τελική όμως, ξέρετε πως λένε την εναλλακτική ιατρική που έχει αποδειχθεί πως έχει αποτέλεσμα; Ιατρική.

science-vs-pseudo

Θοδωρής Μαγουλάς

Θοδωρής Μαγουλάς

Αρθρογράφος - Ερευνητής
Θοδωρής Μαγουλάς

Latest posts by Θοδωρής Μαγουλάς (see all)

  • b4u

    Όλοι αυτοί που είναι κατά των φαρμάκων και των εμβολίων και των γιατρών, μόλις αρρωστήσουν ή πάθουν καμιά άλλη ζημιά να δεις πώς τρέχουν στους γιατρούς και αγοράζουν εκατό λογιών φάρμακα και χάπια από τις φαρμακοβιομηχανίες και παίρνουν και αντιβίωση και κάνουν και ενέσεις. ΓΙατί αγαπάνε πολύ τη ζωούλα τους και θα κάνουν τα πάντα για να ζήσουν , έστω και με χάπια. Όλα τ’ ‘αλλα που λένε και γράφουν είναι για τη θεωρία και το διαδίκτυο.

  • paraxenos

    Θα συμφωνήσω εν μέρει με το άρθρο, αλλά επιτρέψτε μου να παραθέσω επίσης και την άλλη όψη επί των συστηματικών λαθών των αρθρογράφων «σκεπτικιστών» (προφανώς ο όρος δεν είναι βρισιά!).

    1. Στην προσπάθειά σας να διαχωρίσετε την κλασσική ιατρική από άλλες μεθόδους, τσουβαλιάζετε οποιαδήποτε βλακεία κυκλοφορεί στο διαδίκτυο, τοποθετώντας κάτω από την ίδια ταμπέλα, πράγματα άσχετα και ανομοιογενή. Είναι τραγικό να αντιμετωπίζετε με το ίδιο βάρος από τη μία πλευρά μεθόδους, έστω επιστημονικοφανείς, (οι οποίες όμως έχουν ένα υπόβαθρο, είναι αντικείμενο μελετών και ερευνών και στην τελική υποστηρίζονται από μία μερίδα γιατρών και άλλων επιστημόνων) και από την άλλη πλευρά πρακτικές με μαγεία, μαντζούνια, ξεματιάσματα, φραπελιές και άλλες ιστορίες για αγρίους. Αυτή η αντιμετώπιση συνιστά μια μορφή εμμονής και μονοδιάστατης δογματικής θεώρησης των πραγμάτων.

    2. Η καραμέλα της θεραπείας του καρκίνου. Κριτήριο που χρησιμοποιείται ευρύτατα στα άρθρα σας, προκειμένου να αποδείξει ότι μια μέθοδος είναι απάτη. Το ότι ένας (απατεώνας) πρακτικός διατείνεται ότι η μέθοδός του θεραπεύει τον καρκίνο, δεν σημαίνει αυτόματα ότι το σύνολο του κλάδου συμμερίζεται την άποψή του. Αυτό είναι μία αξιωματική παραδοχή των σκεπτικιστών και πρέπει να προσεχθεί ιδιαίτερα, καθώς πολλές φορές τα άρθρα σας γενικεύουν και δημιουργούν – σκοπίμως ή μη – λάθος εντυπώσεις. Κανένας διαδεδομένος κλάδος της εναλλακτικής ιατρικής δεν υποστηρίζει κάτι τέτοιο και κανένας διαδεδομένος επίσης κλάδος δεν είναι πολέμιος της κλασσικής ιατρικής.

    3. Προφανώς όχι, οι περισσότεροι ιατροί δεν ενδιαφέρονται μόνο για το χρήμα. Όμως αρκετοί ιατροί ενδιαφέρονται μόνο για το χρήμα (τα παραδείγματα πολλά γύρω μας, σχεδόν σε κάθε σπίτι υπάρχει και μια ιστορία) με συνέπειες συχνά τραγικές για τους ασθενείς. Το ότι υπάρχουν κακοί ιατροί και απατεώνες της κλασσικής ιατρικής, σίγουρα δεν συμπαρασύρει ούτε την ίδια την επιστήμη ούτε τον ιατρικό κλάδο. Ας δούμε λοιπόν με τα ίδια μάτια και τον εναλλακτικό κλάδο.

    4. Όντως γελούσαν με τον Γαλιλαίο, όπως γελούσαν και με τον Μπόζο τον κλόουν. Η αλήθεια είναι ότι γελούσαν και με τους δύο και επειδή η ζωή είθισται να ανατρέπει συχνά την εκάστοτε εκδοχή μας για την αλήθεια, ας κρατήσουμε τους ορίζοντές μας ανοιχτούς γιατί πραγματικά γελούσαν και με τον Γαλιλαίο, μην το ξεχνάτε. Είναι άλλο πράγμα να αμφισβητούμε την επιστημονικότητα (ή την αλήθεια) μιας μεθόδου και άλλο να τη χαρακτηρίζουμε με ελαφρότητα απάτη, βασιζόμενοι (επίσης) στην «αλήθεια» του διαδικτύου. Το πρώτο είναι υποχρέωσή μας, το δεύτερο είναι εμμονή. Αν ξεπεράσουμε τις ανοησίες περί συνομωσίας κλπ, οφείλουμε όλοι μας να είμαστε σκεπτικιστές αλλά όχι δογματικοί, είτε πρόκειται για την κλασσική ιατρική είτε για εναλλακτικές μεθόδους.

    • John Smith

      Ακόμα και αν αφήσουμε στην άκρη το θέμα της εξαπάτησης -που όντως μπορεί να βρει κανείς και γιατρούς που να είναι απατεώνες- παραμένει το θέμα της επιστημονικής κατοχύρωσης, κάτι το οποίο οι «εναλλακτικοί» μέχρι στιγμής δεν έχουν μπορέσει να καλύψουν. Άρα δεν πρόκειται για τσουβάλιασμα ανόμοιων περιπτώσεων. Ο οποιοσδήποτε θα ισχυριστεί ότι τα «εναλλακτικά» σκευάσματα έχουν ποσοστά επιτυχίας μεγαλύτερα του placebo -αυτά δηλαδή που η ιατρική τους δίνει- το κάνει χωρίς επιστημονική κατοχύρωση, άρα πρέπει να εξηγήσει που το βασίζει.

      Όσο για το ανοιχτό μυαλό, δεν χρειάζεται να είναι κανείς ανοιχτόμυαλος για να παραδεχτεί ότι κάτι δουλεύει, εφόσον όμως η επιστημονική κοινότητα το αποδείξει. Όπως αναφέρει και το άρθρο, η «εναλλακτική» ιατρική που έχει αποδειχθεί πως έχει αποτέλεσμα ονομάζεται απλά ιατρική.

  • Alessandrius Namamatarius

    Εντάξει, όπως αναφέρεται στο 13. Πολλές θεωρίες, θεραπείες και πειράματα είχαν την κατηγορία ως μαγεία, αβάσιμη ιατρική και ψευδοεπιστήμη. Κάποτε γελούσαν με τους Ράιτ (όπως αναφέρει το 13) και τώρα φτάσαμε στον πλανήτη Άρη. Γελούσαν με διάφορες μεθόδους ιατρικής και τώρα είναι εξέταση ρουτίνας στα νοσοκομεία. Και πολλά άλλα.
    Ένα πράγμα που η επιστήμη έχει ξεχάσει είναι ότι τα πάντα είναι πιθανά μέχρι απόδειξης του αντίθετου. Δεν γίνεται κανένας να κατηγορήσει την εναλλακτική ιατρική (δεν μιλάω για ξεμάτιασμα ή βουβαλόχορτο) όταν και άμα δεν έχει καταρριφθεί. Καλύτερα να είμαστε ανοιχτοί σε κάποια θέματα.
    Έστω ότι εγώ έρχομαι και λέω «Βρήκα την θεραπεία του καρκίνου. Είναι ο συνδυασμός χαβιάρι με μάραθο και αλάτι από τα Ιμαλάια και το τρως κάθε πρωί και βράδυ.» Τι θα κάνουν οι περισσότεροι; Θα με απορρίψουν χωρίς καν να περιμένουν να δουν αν όντως ισχύει. Η επιστήμη θα το κοιτάξει λοξά και θα πει θα το τεστάρουμε. Με τις 5 αποτυχίες απορρίπτεται. Εγώ μπορεί όντως να είχα βρει την θεραπεία αλλά επειδή έχουμε φιξαριστεί ΑΠΟΛΥΤΑ στο τι λέει η ΕΠΙΣΗΜΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ, αναιρούμε κάθε τι που δεν συντρέχει με τα στάνταρ.
    Η επιστήμη και οι οπαδοί της, έχουν την τάση να φανατίζονται όπως και οι πιστοί και αν δεν αποδειχτεί από την επιστήμη το οτιδήποτε, καταρρίπτεται χωρίς πολλά πολλά. Εδώ κοροϊδεύουν τα ζώδια, μια επιστήμη χιλιάδων ετών που χρησιμοποιούσαν πολλοί αρχαίοι λαοί. Βγήκαν και κάποιοι κλόουν στην τηλεόραση και γελοιοποιήσαν εντελώς τα ζώδια και τώρα όποιος ακούει ζώδια γελάει. Εγώ δεν πιστεύω 100% στα ζώδια, αλλά έχω μάθει να έχω μια επιφύλαξη των πάντων και πάντα δίνω μια ευκαιρία σε οτιδήποτε.
    Μην βάζετε τις παρωπίδες ονόματι «Επιστήμη». Δεν έχει το αλάθητο, όπως πολύ σωστά αναφέρθηκε.

    • Imperator Delta

      Μάλλον δεν ξέρεις πως λειτουργεί η πειραματική διαδικασία.

      • Antigonos Gonatias

        Και συ φιλε μου μαλλον μπερδευεις την αστρολογια με την αστρονομια.

        • Imperator Delta

          Δεν καταλαβαίνω το σχόλιο σου. Τι θες να πεις?

    • John Smith

      Κάπου συγκρίνεις ανόμοια πράγματα. Άλλο το να παρουσιάζεις μια μέθοδο που μπορεί να ελεγχθεί επιστημονικά, άλλο το να μπλέκεις μέσα και μεταφυσικές ερμηνείες. Η επιστήμη μπορεί να ελέγξει μόνο ότι αφορά το φυσικό κόσμο, και οτιδήποτε έξω από αυτόν δεν την αφορά. Άρα όχι, ούτε τα «εναλλακτικά» σκευάσματα ούτε τα ζώδια είναι επιστήμη. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι τα συνήθη «επιχειρήματα» κατά της επιστήμης συνοψίζονται στο «η επιστήμη είναι κλειστή, διεφθαρμένη, και δεν δέχεται νέες πιο πνευματικές μεθόδους» ή σε ακόμη πιο ελεύθερη μετάφραση «η επιστήμη δεν δέχεται να ονομάσει επιστημονικές τις μεθόδους μου, άσχετα που αυτές ανήκουν σε χώρους έξω από τα πλαίσια της επιστήμης».

  • chriss

    Πολύς κόσμος κάνει το ίδιο λάθος με εσένα. Μπερδεύει τα αρνητικά του καπιταλισμού (πλουτισμός, αισχροκέρδια) και τα θεωρεί ιδιότητες της ιατρικής ή κάθε άλλης επιστήμης.

    • Γιάννης

      Η χρήση και η λειτουργία της επιστήμης δεν είναι ποτέ ανεξάρτητη του κοινωνικοοικονομικού συστήματος μιας χώρας ή μιας περιόδου. Εσύ προφανώς δεν είσαι σε θέση να το καταλάβεις αυτό, όπως ούτε και το σχόλιο που έκανα το οποίο δεν έχει καμία σχέση με αυτό που λες.

      • chriss

        Καταρχήν πάρε βαθιά ανάσα να ηρεμήσεις. Μην θίγεσαι τόσο εύκολα.

        Οι επιστήμονες δεν είναι αδιάφθοροι, αλλά η ΕΠΙΣΤΗΜΗ έχει κανόνες και όσο και αν υπάρξουν μικρο-παρεκλίσεις η γενική πορεία μένει σταθερή. Η ψευδοεπιστήμη από την άλλη έχει ένα και μόνο σκοπό. Το κέρδος! Όσοι λοιπόν επιστήμονες δεν σέβονται την επιστήμη όπως εξηγεί το άρθρο είναι ευπρόσδεκτοι στο κλαμπ της ψευδο-επιστήμης. Από την άλλη οι επιστήμονες που κυνηγάνε το κέρδος απλά…. είναι άπληστοι. Αυτά που βγάζουν όμως είναι προϊόντα ερευνών και σκέψης….

        Όσον αφορά το αρχικό σου σχόλιο, απλά πρέπει να δεχτείς ότι το έκανες σε λάθος άρθρο, καθώς αυτό ήταν σαφέστατο. Μιλάει για την επιστήμη και μόνο….

  • Remon_Kewl

    «Στο σημερινό άρθρο θα προσπαθήσουμε να δώσουμε απαντήσεις σε μερικά από τα πιο ενδιαφέροντα σχόλια αναγνωστών και ίσως έτσι να μη χρειαστεί να τα ξαναδούμε στο μέλλον»

    Το διάβασες το άρθρο;

    • Γιάννης

      Ναι, και μετά τις δύο πρώτες γραμμές διάβασα και το υπόλοιπο και έβγαλα τα συμπεράσματά μου για τους σκοπούς του άρθρου βάσει των οποίων σχολιάζω.
      Εσένα σε έχει διορίσει κανείς συνήγορο του αρθρογράφου ή αποκλειστικό ερμηνευτή του άρθρου;

  • John Smith

    Για τα πρώτα τέσσερα έχω μια μικρή ένσταση. Δεν διαφωνώ ότι είναι σωστά, αλλά υπάρχουν όντως άνθρωποι που απολυτοποιούν την επιστήμη, τη θεωρούν αλάθητη και καταλήγουν να την κάνουν θρησκεία. Και όταν αυτοί οι άνθρωποι μπλέκουν την επιστήμη σε θέματα που δεν την αφορούν καταλήγουν να την παρουσιάζουν ως ανίσχυρη να απαντήσει και άρα ως μη λειτουργική.

    Για τα υπόλοιπα τι να πω; Ειδικά το 13 -εγώ το έχω ακούσει με τον Κολόμβο- είναι για γέλια. Ναι φίλε μου, υπάρχει μια παγκόσμια συνωμοσία των γιατρών και των φαρμακοποιών να μην θησαυρίσουν με μια μέθοδο που θεραπεύει τα πάντα τελείως ανέξοδα. Και μόνο εσύ ξέρεις την αλήθεια -και μερικές εκατοντάδες άλλοι με τα ίδια μυαλά αλλά δεν πειράζει- και έρχεσαι να την αποκαλύψεις σε εμάς τους αδαείς/υπνωτισμένους/πράκτορες του συστήματος. Επίσης εγώ είμαι ο Μέγας Αλέξανδρος και ο ήλιος είναι τετράγωνος.