Οι 28 άνδρες του Πανφίλοφ: Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ιστορικής υπερβολής

In Urban Legends, Ιστορία και μύθοι, Μύθοι by Θάνος Επαχτίτης13 Comments

Στις 24 Νοεμβρίου θα κυκλοφορήσει η ταινία »Οι 28 άνδρες του Πανφίλοφ» με θέμα την  ηρωική  αντίσταση 28 στρατιωτών του Κόκκινου Στρατού κατά τη διάρκεια της Γερμανικής επίθεσης, στα περίχωρα της Μόσχας. Τόσο η ταινία, όσο και σχετικά δημοσιεύματα που κυκλοφόρησαν και στην Ελλάδα,  περιέχουν στοιχεία υπερβολής.

  • ΥΠΕΡΒΟΛΗ

Η αναγγελία της ταινίας στη χωρα μας έγινε από το pronews.gr, το οποίο ωστόσο, μάλλον μπέρδεψε το σενάριο με τα πραγματικά γεγονότα.

Τι συνέβη πραγματικά;

Τα γεγονότα που εξιστορεί η ταινία, διαφέρουν σε αρκετά σημεία από τη πραγματικότητα. Οι 28 άνδρες του Πανφιλοφ, ήταν μια θρυλική ομάδα Ρώσων στρατιωτών που εντάχθηκαν στο πάνθεον των ηρώων της ΕΣΣΔ, για τη δράση τους κατά την υπεράσπιση της Μόσχας. Επρόκειτο για 28 στρατιώτες της 316 Μεραρχίας Τυφεκιοφόρων, που βρισκόταν υπό τις διαταγές του στρατηγού Ιβάν Πανιφλοφ.

https://en.wikipedia.org/wiki/Ivan_Panfilov

panfilov

Κατά το αποκορύφωμα της δράσης τους και λίγο πριν όλοι πέσουν νεκροί από τα γερμανικά πυρά, πρόλαβαν να καταστρέψουν 18 εχθρικά άρματα μάχης, με τα πενιχρά μέσα που διέθεταν. Για τη δράση τους, έλαβαν την ανώτερη διάκριση του »Ήρωα της Σοβιετικής Ένωσης» που προβλεπόταν για ηρωικές πράξεις στο πεδίο της μάχης. Όμως μια έρευνα που διατάχθηκε το 1948 και αποχαρακτηρίστηκε μόλις το 2015, αποκάλυψε πως η αλήθεια ήταν κάπως διαφορετική.

https://themoscowtimes.com/news/russian-archives-cast-doubt-on-legends-of-soviet-war-heroes-48026

Το Οκτώβρη του 1941, η γερμανική επίθεση ενάντια στην ΕΣΣΔ, βρίσκεται στο αποκορύφωμά της. Τραγικά λάθη τακτικής από τη πλευρά των Ρώσων και οι σταλινικές εκκαθαρίσεις εναντίον της αφρόκρεμας των αξιωματικών του Κόκκινου Στρατού, είχαν σοβαρό αντίκτυπο στο πεδίο της μάχης. Η επιχείρηση Μπαρμπαρόσα, δηλαδή η επίθεση των Γερμανών εναντίον της ΕΣΣΔ που ξεκίνησε τα χαράματα της 22 Ιουνίου 1941, σάρωσε με σχετική ευκολία τις ρωσικές αντιστάσεις, με αποτέλεσμα οι σιδηρόφρακτες στρατιές του Χίτλερ, να προελάσουν εκατοντάδες χιλιόμετρα μέσα σε λίγες εβδομάδες. Οι κυκλωτικές κινήσεις της Βέρμαχτ, παγίδευσαν εκατοντάδες χιλιάδες Ρώσους στρατιώτες, εκ των οποίων, ελάχιστοι επιβίωσαν της αιχμαλωσίας. Η εμμονή του Στάλιν για μη υποχώρηση και αντίσταση μέχρι θανάτου, είχε ανυπολόγιστο κόστος τόσο σε έμψυχο, όσο και σε άψυχο υλικό. Οι Ρώσοι στρατηγοί δε τολμούσαν να αψηφήσουν τις διαταγές του Στάλιν, διότι κινδύνευαν με συνοπτική εκτέλεση, ενώ οι στρατιώτες που υποχωρούσαν, πολλές φορές εκτελούνταν πριν καν προλάβουν να γυρίσουν σε φίλιες γραμμές. Θα ήταν το 1943, όταν και επισήμως ο Στάλιν θα εξέδιδε τη διαταγή 227, σύμφωνα με την οποία οι υποχωρούντες θα εκτελούνταν επί τόπου.

terranovaincognita.gr/single-post/2015/03/25/Joseph-Stalin-διαταγή-227-Όταν-εκτελούνταν-οι-στρατιώτες-που-οπισθοχωρούσαν

Τρεις ήταν οι αντικειμενικοί σκοποί των Γερμανών και για αυτό το λόγο τα στρατεύματα χωρίστηκαν σε 3 μεγάλες ομάδες. Η Ομάδα Στρατιών του Βορρά, είχε αποστολή τη κατάληψη του Λένινγκραντ, η Ομάδα του Νότου τη κατάληψη της Ουκρανίας αρχικά και των πετρελαιοπηγών του Καυκάσου σε δεύτερο χρόνο και η Ομάδα του Κέντρου, τη κατάληψη της Μόσχας.

Η τελική επίθεση προς τη Μόσχα υπό την κωδική ονομασία Επιχείρηση Τυφών ξεκίνησε αρκετά καθυστερημένα, στις 2 Οκτωβρίου 1941, με τον ρωσικό χειμώνας να κάνει δειλά την εμφάνισή του και να προκαλεί εκνευρισμό στους Γερμανούς στρατηγούς. Για την υπεράσπιση της πρωτεύουσας ο Στάλιν διέθεσε 800.000 άνδρες, χωρισμένους σε 83 Μεραρχίες. Στις 13 Οκτωβρίου οι Γερμανοί έφθασαν 120 χιλιόμετρα έξω από τη Μόσχα, αλλά η προέλασή τους γινόταν πλέον σε ρυθμούς χελώνας και δεν ξεπερνούσε τα 3 χιλιόμετρα την ημέρα. Στις 12 Δεκεμβρίου η εμπροσθοφυλακή του γερμανικού στρατού έφθασε στα περίχωρα της Μόσχας, αντικρίζοντας το οχυρό του Κρεμλίνου.

https://www.sansimera.gr/articles/283

Οι 28 άνδρες του Πανφιλοφ άνηκαν στην 316 Μεραρχία που αποτελούταν κυρίως από Καζάκους και Κυργίζιους. Η δράση τους έλαβε χώρα περίπου 100 χιλιόμετρα έξω από τη Μόσχα, στο χωριό Dubosekovo, όπου κατάφεραν και κατέστρεψαν 18 πάνζερ, πριν καμφθεί η αντίστασή τους. Στη πραγματικότητα όμως, εκ των 28 ανδρών, οι 6 κατάφεραν να επιβιώσουν, με τον έναν από αυτούς να λιποτακτεί στις γερμανικές γραμμές και να συνεργάζεται με τους Ναζί. Η αληθινή ιστορία αποκαλύφθηκε μετα τη δημοσίευση σχετικών αρχείων το 2015, που αφορούσαν έρευνα των Σοβιετικών αρχών το 1948.

Τα αρχεία από το 1948.

http://statearchive.ru/607

Το πρωινό της 16ης Νοεμβρίου 1941, η γερμανική 16η Μεραρχία Πάνζερ, επιτέθηκε στο χωριό Dubosekovo όπου και συνάντησε στοιχεία του 1075 Τάγματος της 316 Μεραρχίας. Σύμφωνα με την ιστορία πριν τη δημοσίευση των αρχείων του 1948, οι άνδρες του Πάνφιλοφ, εξοπλισμένοι με αντιαρματικά τυφέκια PTRD-41 των 14.5×114mm, κατέστρεψαν 18 γερμανικά άρματα μάχης, πιθανότατα Panzer Mk 3 και/ή Panzer Mk 4. Υπό προϋποθέσεις, τα PTRD-41, μπορούσαν να διατρήσουν τη πλευρική ή οπίσθια θωράκιση των ανωτέρω πάνζερ, εξαναγκάζοντας το γερμανικό επιτελείο, σε μεταγενέστερο χρόνο, να αναβαθμίσει τη προστασία τους, προσθέτοντας επιπλέον χαλύβδινες πλάκες. Ενδέχεται να υπήρχαν και αντιαρματικά πυροβόλα όπως το M1937 των 45 mm τα οποία όμως ήταν αποτελεσματικά μόνο σε κοντινές αποστάσεις, θέτοντας τα πληρώματά τους σε σοβαρό κίνδυνο έκθεσης στα γερμανικά πυρά.

Οι άνδρες του Πάνφιλοφ πιθανότατα κατέστρεψαν κάποια γερμανικά πάνζερ, ωστόσο η επίσημη ιστορία του Κόκκινου Στρατού για τη δράση τους, είχε πολλά στοιχεία υπερβολής. Η δράση των 28, πιθανότατα ήταν ηρωική, αλλά πρόσφατες αποκαλύψεις από τα αποχαρακτηρισμένα αρχεία της έρευνας του 1948, αποκάλυψαν πως τουλάχιστον 6 άνδρες επιβίωσαν και ένας εξ αυτών λιποτάκτησε.Μάλιστα, ένας από του 6 που επιβίωσαν (Ivan Dobrobabin), όταν επέστρεψε στη γενέτηρά του στο Κυργιστάν, βρήκε ένα μνημείο αφιερωμενό σε στο όνομά του, ως πεσόντας ήρωας του πολέμου. Σύμφωνα με τη themoscowtimes.com, όταν απευθύνθηκε στις αρχές για να αποκαταστήσει την αλήθεια, συνελήφθη και οδηγήθηκε σε γκούλαγκ στη Σιβηρία.

https://themoscowtimes.com/news/russian-archives-cast-doubt-on-legends-of-soviet-war-heroes-48026

Η διατήρηση της υπερβολής για την ιστορία των 28 Ανδρών του Πάνφιλοφ, ήταν ένα ακόμη παράδειγμα Σοβιετικής προπαγάνδας.

https://www.theguardian.com/film/2016/oct/11/vladimir-putin-panfilovs-28-men-film-screening-astana-kazakhstan

https://www.warhistoryonline.com/world-war-ii/another-wwii-epic-russia-coming-cinemas-winter-panfilovs-28-trailer.html

http://www.eurasianet.org/node/74196

via TNI

  • Konstas

    Γενικά οι ρώσικες ταινίες με θέμα τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο είναι αρκετά μελό και θυμίζουν (ξε)περασμένες εποχές κινηματογράφου. Δυο είχα δει σχετικά πρόσφατα, η μια ήταν τόσο «ηρωική» που δεν άντεξα καν να την δω μέχρι τέλους (είχε θέμα το Στάλινγκραντ αν θυμάμαι καλά) και η άλλη (το λευκό φάντασμα λεγόταν νομίζω, ή κάπως έτσι) βλεπόταν, αλλά και αυτή ήταν λίγο παλαιακή.

    Οι αντίστοιχες χολυγουντιανές ή επικεντρώνονται πιο πολύ στην φρίκη του πολέμου (π.χ. στρατιώτης Ράιαν) και έχουν καλύτερη σαφώς ποιότητα, με μετριασμένη την προπαγάνδα, ή απλώς επικεντρώνονται στο θέαμα (π.χ. τύπου «Περλ Χαρμπορ»), όπου ο ήρωας αμερικάνος τονίζεται περισσότερο από τις προηγούμενες, αλλά η -όποια- αξία τους βρίσκεται ουσιαστικά στο θέαμα (εκρήξεις, εφε κλπ) και δεν παίρνουν τον εαυτό τους και τόσο στα σοβαρά.

    Με βάση όσα διαβάζω, έχω την υποψία ότι και η συγκεκριμένη ρώσικη ταινία θα είναι μια από τα ίδια.

    Και για να βάζουμε τα πράγματα στην σωστή τους βάση : Ναι οι Ρώσοι προέβαλαν σθεναρή αντίσταση. Αλλά ας μην ξεχνάμε ότι οι απώλειές τους ήταν τεράστιες (παίζοντας μάλιστα και «εντός έδρας» και σε κλίμα ευνοϊκό για αυτούς), γεγονός που οφειλόταν κατά ένα μεγάλο μέρος στο ότι ο Στάλιν αντιμετώπιζε τους Ρώσους στρατιώτες ως αναλώσιμους (και όσο και αν ακούγεται κυνικό, είχε τελικά δίκιο σε ένα βαθμό).

    Συγγνώμη αλλά -προσωπική μου γνώμη- δεν υπάρχει τίποτε ηρωικό στο να σε διατάζουν -επί ποινή θανάτου- να αποτελέσεις ανθρώπινη κορίνα του μπόουλινγκ, μόνο και μόνο για να καθυστερήσεις τον αντίπαλο ή για να απολαμβάνει την ικανοποίηση αυτός που σε διέταξε ότι δεν υποχωρεί. Ηλίθιο ίσως, κυνικό σίγουρα, όχι όμως ηρωικό. Ηρωικό θα ήταν να το κάνεις χωρίς να έχεις τον φόβο/βεβαιότητα ότι αν δεν το κάνεις θα εκτελεστείς με συνοπτικές διαδικασίες.

    • ΦΩΤΕΙΝΗ ΜΑΡΟΥΔΑ

      » μόνο και μόνο για να καθυστερήσεις τον αντίπαλο ή
      για να απολαμβάνει την ικανοποίηση αυτός που σε διέταξε ότι δεν
      υποχωρεί»

      Τα Ναζιστικα εγληματα δείχνουν πως υπηρχαν περισσοτεροι λογοι που δεν κανανε πισω οι σοβιετικοι.

    • Ηλίας Αποστόλου

      Δες τη σοβιετική ταινία «come and see» (1985) αν θες κάτι πιο ποιοτικό η την γερμανική «stalingrand» (1993)

  • george turbos

    ενταξει ρε παιδια καθε αληθινη ιστορια στις ταινιες γραφει απλα οτι βασιζεται σε αληθινα γεγονοτα. το οτι ζησαν καποιοι δε το βρηκα κακο στην ολη υποθεση!

  • Γιάννης

    Ενδιαφέρον. Δεν έχω να ασχολείστε συστηματικά με ανακρίβειες ιστορικών ταινιών [θα έπρεπε να υπάρχει ολόκληρη κατηγορία ενδεχομένως]. Μάλλον ο αντισοβιετικός ζήλος επικράτησε εδώ…

    • Imperator Delta

      Που ειδες το αντισοβιετικό ύφος?

      • Γιάννης

        Εκεί που είναι, διάχυτο σε όλο το άρθρο.

  • George

    Δυιλίζεις τον κόνωπα. Πάντα οι μεγάλες πράξεις ηρωισμού που φτάνουν να γίνουν θρύλος εμπεριέχουν το στοιχείο της υπερβολής, so what; για καιρό πολέμου μιλάμε, μην το ξεχνάμε.
    Να υποθέσω οτι το επόμενο hoak που θα καταρρίψεις θα έχει να κάνει με τις αμέτρητες χολυγουντιανές ταινίες- υπερβολές που παρουσιάζουν τους αμερικάνους ως ελευθερωτές της Ευρώπης.
    Όσο για το εκτός θέματος εισαγωγικό σου, όλοι οι δυτικοί επιτελάρχες έδιναν περιθώριο τριών εβδομάδων έως τεσσάρων μηνών μαξ να αντέξει η ΕΣΣΔ.

    ΥΓ
    Αλήθεια, το κρύο έβλαπτε μονομερώς μόνο τα ναζιστικά μηχανήματα;

    • george

      ενταξει μωρε τωρα να γραφεται η ιστορια μονο για τον καιρο ειρηνης γιατι σε καιρο πολεμου η φαση ειναι so what λεει ο συνονοματος, και να μην καταριπτουμε τετοια hoax γιατι δεν ειναι σοβαρα κι ας ειναι hoax. Να καταρριψετε παρακαλω hoaxes απο 30 νεκρους και πανω. Όσο για το θεμα μηνων της ΕΣΣΔ ειναι εντελως ανιστορητο, αποδειξη οτι μερικα χρονια μετα απο αυτους εχασε τον πολεμο. Και περα απο την γνωμη του συγγραφεα σχετικα με την παραδοση , εγω σου απαντω πως ναι! η μετρίαση απωλειών ειναι πολυ πιο ωριμη απο την εκβιαστικη αυτοθυσία. Οταν μετα επιστρατευσε ο κυριος σταλιν καθε πολυκυτταρο οργανισμο που εκοβε βολτες στην επικρατεια πολυ θα το θελε να εχει κανα εκατομυριο στρατο ακομη.

  • Grenadieros

    Υπερτιμημενη ηταν και η αντισταση των Ρωσων πεζοναυτων στην μαχη της Σεβαστουπολεως εναντια στους Γερμανους.Αντισταση ομως εκαναν οι αντρες στο σπιτι του Παβλωφ (Σταλινγκραντ).

  • Emil Zoidberg Shatov

    https://en.wikipedia.org/wiki/Panzer_III#/media/File:Panzerkampfwagen_III_(2).JPG https://en.wikipedia.org/wiki/Panzer_IV#/media/File:SdKfz161-1-1.jpg
    Οι αναφορά στα γερμανικά άρματα είναι λάθος, όπως και οι λεζαντες στις φωτογραφίες (Panzer III και Panzer IV).

    • Θανος Επαχτιτης

      το ειδαμε και το διορθωσαμε

      • ΦΩΤΕΙΝΗ ΜΑΡΟΥΔΑ

        τα υπόλοιπα που δείχνουν το μισος σου να δούμε ποτε θα αλλάξεις.

        ελπίζω με τον τίτλο
        »καταρρίπτεται ellinikahoaxes.gr
        συντάκτης βρήκε τρόπο να γλιτώσει τη ζωή των ηρώων του σοβιετικού λαου άρα και όλων των λαών.
        υποταγή.
        την επομενη φορα να δώσουμε ένα ποτήρι νερό και λίγο χώμα’

        »καταρρίπτεται! ο συντάκτης το πέτυχε με το να μην υπάρχουν ήρωες αλλα μονο δοσίλογοι, δειλοί και δούλοι.