Οι 28 άνδρες του Πανφίλοφ: Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ιστορικής υπερβολής

13

Στις 24 Νοεμβρίου θα κυκλοφορήσει η ταινία »Οι 28 άνδρες του Πανφίλοφ» με θέμα την  ηρωική  αντίσταση 28 στρατιωτών του Κόκκινου Στρατού κατά τη διάρκεια της Γερμανικής επίθεσης, στα περίχωρα της Μόσχας. Τόσο η ταινία, όσο και σχετικά δημοσιεύματα που κυκλοφόρησαν και στην Ελλάδα,  περιέχουν στοιχεία υπερβολής.

[icon_list style=»font-size:40px; color: #FBB917; margin-bottom:0;»] [icon_list_item type=»external-link-square»]ΥΠΕΡΒΟΛΗ[/icon_list_item][/icon_list]

Η αναγγελία της ταινίας στη χωρα μας έγινε από το pronews.gr, το οποίο ωστόσο, μάλλον μπέρδεψε το σενάριο με τα πραγματικά γεγονότα.

Τι συνέβη πραγματικά;

Τα γεγονότα που εξιστορεί η ταινία, διαφέρουν σε αρκετά σημεία από τη πραγματικότητα. Οι 28 άνδρες του Πανφιλοφ, ήταν μια θρυλική ομάδα Ρώσων στρατιωτών που εντάχθηκαν στο πάνθεον των ηρώων της ΕΣΣΔ, για τη δράση τους κατά την υπεράσπιση της Μόσχας. Επρόκειτο για 28 στρατιώτες της 316 Μεραρχίας Τυφεκιοφόρων, που βρισκόταν υπό τις διαταγές του στρατηγού Ιβάν Πανιφλοφ.

https://en.wikipedia.org/wiki/Ivan_Panfilov

panfilov

Κατά το αποκορύφωμα της δράσης τους και λίγο πριν όλοι πέσουν νεκροί από τα γερμανικά πυρά, πρόλαβαν να καταστρέψουν 18 εχθρικά άρματα μάχης, με τα πενιχρά μέσα που διέθεταν. Για τη δράση τους, έλαβαν την ανώτερη διάκριση του »Ήρωα της Σοβιετικής Ένωσης» που προβλεπόταν για ηρωικές πράξεις στο πεδίο της μάχης. Όμως μια έρευνα που διατάχθηκε το 1948 και αποχαρακτηρίστηκε μόλις το 2015, αποκάλυψε πως η αλήθεια ήταν κάπως διαφορετική.

https://themoscowtimes.com/news/russian-archives-cast-doubt-on-legends-of-soviet-war-heroes-48026

Το Οκτώβρη του 1941, η γερμανική επίθεση ενάντια στην ΕΣΣΔ, βρίσκεται στο αποκορύφωμά της. Τραγικά λάθη τακτικής από τη πλευρά των Ρώσων και οι σταλινικές εκκαθαρίσεις εναντίον της αφρόκρεμας των αξιωματικών του Κόκκινου Στρατού, είχαν σοβαρό αντίκτυπο στο πεδίο της μάχης. Η επιχείρηση Μπαρμπαρόσα, δηλαδή η επίθεση των Γερμανών εναντίον της ΕΣΣΔ που ξεκίνησε τα χαράματα της 22 Ιουνίου 1941, σάρωσε με σχετική ευκολία τις ρωσικές αντιστάσεις, με αποτέλεσμα οι σιδηρόφρακτες στρατιές του Χίτλερ, να προελάσουν εκατοντάδες χιλιόμετρα μέσα σε λίγες εβδομάδες. Οι κυκλωτικές κινήσεις της Βέρμαχτ, παγίδευσαν εκατοντάδες χιλιάδες Ρώσους στρατιώτες, εκ των οποίων, ελάχιστοι επιβίωσαν της αιχμαλωσίας. Η εμμονή του Στάλιν για μη υποχώρηση και αντίσταση μέχρι θανάτου, είχε ανυπολόγιστο κόστος τόσο σε έμψυχο, όσο και σε άψυχο υλικό. Οι Ρώσοι στρατηγοί δε τολμούσαν να αψηφήσουν τις διαταγές του Στάλιν, διότι κινδύνευαν με συνοπτική εκτέλεση, ενώ οι στρατιώτες που υποχωρούσαν, πολλές φορές εκτελούνταν πριν καν προλάβουν να γυρίσουν σε φίλιες γραμμές. Θα ήταν το 1943, όταν και επισήμως ο Στάλιν θα εξέδιδε τη διαταγή 227, σύμφωνα με την οποία οι υποχωρούντες θα εκτελούνταν επί τόπου.

terranovaincognita.gr/single-post/2015/03/25/Joseph-Stalin-διαταγή-227-Όταν-εκτελούνταν-οι-στρατιώτες-που-οπισθοχωρούσαν

Τρεις ήταν οι αντικειμενικοί σκοποί των Γερμανών και για αυτό το λόγο τα στρατεύματα χωρίστηκαν σε 3 μεγάλες ομάδες. Η Ομάδα Στρατιών του Βορρά, είχε αποστολή τη κατάληψη του Λένινγκραντ, η Ομάδα του Νότου τη κατάληψη της Ουκρανίας αρχικά και των πετρελαιοπηγών του Καυκάσου σε δεύτερο χρόνο και η Ομάδα του Κέντρου, τη κατάληψη της Μόσχας.

Η τελική επίθεση προς τη Μόσχα υπό την κωδική ονομασία Επιχείρηση Τυφών ξεκίνησε αρκετά καθυστερημένα, στις 2 Οκτωβρίου 1941, με τον ρωσικό χειμώνας να κάνει δειλά την εμφάνισή του και να προκαλεί εκνευρισμό στους Γερμανούς στρατηγούς. Για την υπεράσπιση της πρωτεύουσας ο Στάλιν διέθεσε 800.000 άνδρες, χωρισμένους σε 83 Μεραρχίες. Στις 13 Οκτωβρίου οι Γερμανοί έφθασαν 120 χιλιόμετρα έξω από τη Μόσχα, αλλά η προέλασή τους γινόταν πλέον σε ρυθμούς χελώνας και δεν ξεπερνούσε τα 3 χιλιόμετρα την ημέρα. Στις 12 Δεκεμβρίου η εμπροσθοφυλακή του γερμανικού στρατού έφθασε στα περίχωρα της Μόσχας, αντικρίζοντας το οχυρό του Κρεμλίνου.

https://www.sansimera.gr/articles/283

Οι 28 άνδρες του Πανφιλοφ άνηκαν στην 316 Μεραρχία που αποτελούταν κυρίως από Καζάκους και Κυργίζιους. Η δράση τους έλαβε χώρα περίπου 100 χιλιόμετρα έξω από τη Μόσχα, στο χωριό Dubosekovo, όπου κατάφεραν και κατέστρεψαν 18 πάνζερ, πριν καμφθεί η αντίστασή τους. Στη πραγματικότητα όμως, εκ των 28 ανδρών, οι 6 κατάφεραν να επιβιώσουν, με τον έναν από αυτούς να λιποτακτεί στις γερμανικές γραμμές και να συνεργάζεται με τους Ναζί. Η αληθινή ιστορία αποκαλύφθηκε μετα τη δημοσίευση σχετικών αρχείων το 2015, που αφορούσαν έρευνα των Σοβιετικών αρχών το 1948.

Τα αρχεία από το 1948.

http://statearchive.ru/607

Το πρωινό της 16ης Νοεμβρίου 1941, η γερμανική 16η Μεραρχία Πάνζερ, επιτέθηκε στο χωριό Dubosekovo όπου και συνάντησε στοιχεία του 1075 Τάγματος της 316 Μεραρχίας. Σύμφωνα με την ιστορία πριν τη δημοσίευση των αρχείων του 1948, οι άνδρες του Πάνφιλοφ, εξοπλισμένοι με αντιαρματικά τυφέκια PTRD-41 των 14.5×114mm, κατέστρεψαν 18 γερμανικά άρματα μάχης, πιθανότατα Panzer Mk 3 και/ή Panzer Mk 4. Υπό προϋποθέσεις, τα PTRD-41, μπορούσαν να διατρήσουν τη πλευρική ή οπίσθια θωράκιση των ανωτέρω πάνζερ, εξαναγκάζοντας το γερμανικό επιτελείο, σε μεταγενέστερο χρόνο, να αναβαθμίσει τη προστασία τους, προσθέτοντας επιπλέον χαλύβδινες πλάκες. Ενδέχεται να υπήρχαν και αντιαρματικά πυροβόλα όπως το M1937 των 45 mm τα οποία όμως ήταν αποτελεσματικά μόνο σε κοντινές αποστάσεις, θέτοντας τα πληρώματά τους σε σοβαρό κίνδυνο έκθεσης στα γερμανικά πυρά.

Οι άνδρες του Πάνφιλοφ πιθανότατα κατέστρεψαν κάποια γερμανικά πάνζερ, ωστόσο η επίσημη ιστορία του Κόκκινου Στρατού για τη δράση τους, είχε πολλά στοιχεία υπερβολής. Η δράση των 28, πιθανότατα ήταν ηρωική, αλλά πρόσφατες αποκαλύψεις από τα αποχαρακτηρισμένα αρχεία της έρευνας του 1948, αποκάλυψαν πως τουλάχιστον 6 άνδρες επιβίωσαν και ένας εξ αυτών λιποτάκτησε.Μάλιστα, ένας από του 6 που επιβίωσαν (Ivan Dobrobabin), όταν επέστρεψε στη γενέτηρά του στο Κυργιστάν, βρήκε ένα μνημείο αφιερωμενό σε στο όνομά του, ως πεσόντας ήρωας του πολέμου. Σύμφωνα με τη themoscowtimes.com, όταν απευθύνθηκε στις αρχές για να αποκαταστήσει την αλήθεια, συνελήφθη και οδηγήθηκε σε γκούλαγκ στη Σιβηρία.

https://themoscowtimes.com/news/russian-archives-cast-doubt-on-legends-of-soviet-war-heroes-48026

Η διατήρηση της υπερβολής για την ιστορία των 28 Ανδρών του Πάνφιλοφ, ήταν ένα ακόμη παράδειγμα Σοβιετικής προπαγάνδας.

https://www.theguardian.com/film/2016/oct/11/vladimir-putin-panfilovs-28-men-film-screening-astana-kazakhstan

https://www.warhistoryonline.com/world-war-ii/another-wwii-epic-russia-coming-cinemas-winter-panfilovs-28-trailer.html

http://www.eurasianet.org/node/74196

via TNI