Υπήρχαν Αυτοκράτορες στο Βυζάντιο με «Ελληνική» καταγωγή;

In Ιστορία και μύθοι by Σπύρος Αυγερινόπουλος16 Comments

Εδώ και αρκετό καιρό, συλλέγω στοιχεία για τη συγγραφή του συγκεκριμένου άρθρου, ένα άρθρο το οποίο έχει ως σκοπό να καταρρίψει ή έστω να αμφισβητήσει με κάποια λογικά επιχειρήματα, τις διάφορες φήμες που ήδη από το 2009 (και ίσως ναι νωρίτερα) έχουν κατακλύσει το ελληνικό διαδίκτυο.

 

Πριν αρκετά χρόνια, οποιοσδήποτε με μία απλή αναζήτηση, μπορούσε να διαβάσει από ένα ,μάλλον προπαγανδιστικό, site μία σειρά από ενδείξεις, οι οποίες υποστήριζαν την μη Ελληνικότητα των Αυτοκρατόρων του Βυζαντίου. Σήμερα συναντάμε το συγκεκριμένο άρθρο, όχι στο site που το δημιούργησε αλλά στην ιστοσελίδα Freeinquiry.gr (Ελεύθερη Έρευνα). Η συγκεκριμένη σελίδα παραθέτει ένα μακροσκελές κείμενο αλλά και ένα πινακάκι με την υποτιθέμενη ή πραγματική καταγωγή, όλων των Αυτοκρατόρων του Βυζαντίου.

Πριν περάσουμε λοιπόν σε μια πιο εκτεταμένη ιστορικοεθνολογική ανάλυση (όσο μπορούμε να κάνουμε κάτι τέτοιο) θα πρέπει να δημιουργήσουμε τουλάχιστον 3 κατηγορίες, όπου στην κάθε μία θα συμπεριλάβουμε : 1ον τους Αυτοκράτορες με σίγουρη ελληνική καταγωγή (δηλαδή στα πρώιμα χρόνια), 2ον τους Αυτοκράτορες που καταγόντουσαν από περιοχές της Μικράς Ασίας και την Βαλκανικής με έντονο ελληνικό στοιχείο (περιοχές που ήδη από την αρχαιότητα δέχονταν ελληνικές πολιτισμικές επιρροές, αλλά και από τον Μέγα Αλέξανδρο και μετά εξελληνίστηκαν σε μεγάλο βαθμό) και 3ον τους Αυτοκράτορες με αμφίβολη καταγωγή που συνήθως ανήκαν σε κάποια αριστοκρατική οικογένεια της Κωνσταντινούπολης.

Θα προσπαθήσουμε να τοποθετήσουμε τους αυτοκράτορες, στην εκάστοτε κατηγορία, ανάλογα με την περίοδο που διακυβέρνησαν.

Κατηγορία 1η

 

Ο Αυτοκράτορας Ιουλιανός (361-363 μ.χ) είχε καταγωγή από τη μεριά της μητέρας του , της Βασιλίνας, από ελληνική οικογένεια της Βιθυνίας .

Ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ΣΤ’ (780-797 μ.χ) . Η μητέρα του η Αυτοκράτειρα Ειρήνη η Αθηναία, ήταν ελληνικής καταγωγής από την Αθήνα από την οικογένεια των Σαρανταπήχων, που δυστυχώς λίγα είναι γνωστά. Στο κείμενο του άρθρου εικάζεται ότι η Ειρήνη είχε εβραϊκή καταγωγή. Κάτι το οποίο είναι εντελώς ανυπόστατο καθώς η περίοδος που διακυβέρνησε η Ειρήνη συμπίπτει με την τελευταία περίοδο της Εικονομαχίας. Η Ειρήνη ως γνωστόν με τη σύγκληση της δεύτερης συνόδου της Νίκαιας το 787 μ.χ , προέβη σε μία προσωρινή παύση της Εικονομαχίας, πράγμα που σύμφωνα με την Ελένη Γλυκατζή – Αρβελέρ στο έργο της «Γιατί Το Βυζάντιο» (σελίδα 37-38) , αποδίδεται στις εικονολατρικές ελληνορωμαϊκές καταβολές της. Εάν ήταν Εβραία όπως ισχυρίζεται το κείμενο, θα τασσόταν χωρίς δεύτερη σκέψη στο πλευρό των εικονομάχων, καθώς οι Εβραίοι δεν αποδίδουν ποτέ το Θείο στην τέχνη. Οπότε με αυτό το απλό αντεπιχείρημα καταρρίπτεται ο συγκεκριμένος ισχυρισμός.

Ο Βασίλειος Β’ (γνωστός ως Βουλγαροκτόνος) (976-1025 μ.χ) και ο αδερφός του Κωνσταντίνος Η’ (1025-1028 μ.χ), είχαν μητέρα την Θεοφανώ (κόρη Ταβερνιάρη, που το πραγματικό της όνομα ήταν Αναστασώ) και η οποία είχε ελληνική καταγωγή από την Λακωνία . Κάτι που αναφέρει ο Λέοντας ο Διάκονος στα Χρονικά του, ότι δηλαδή «τήν δέ  τοῦ Ῥωμανοῦ ὁμευνέτιν, ἀριπρεπῆ ταῖς ὥραις καί  αὐτόχρημα τυγχάνουσαν Λάκαιναν».  (Μπορείτε να το δείτε και εδώ στην Μεσαιωνική Ιστορία από το Cambridge αλλά και στο ελληνικό πρωτότυπο) . Ο Γρηγορόβιος Φερδινάνδος διαφωνούσε ως προς την θεωρία ότι η Θεοφανώ είχε καταγωγή από την Λακωνία, ισχυριζόμενος πως η μόνη αναφορά που κάνουν οι Βυζαντινοί Χρονικογράφοι της εποχής για την Λακωνική της καταγωγή, είναι απλά για να συγκρίνουν την ομορφιά της μ’ εκείνη της Ωραίας Ελένης. Βέβαια, σε κάθε χρονογραφία βυζαντινών εκείνης της εποχής, δίπλα από την καταγωγή των αυτοκρατόρων , ειδικά σφετεριστών ταπεινής καταγωγής, επισημαινόταν μ’ ένα σχόλιο η σχέση τους με αρχαίες οικογένειες ή μυθικά πρόσωπα. Για παράδειγμα ο Λέων ο Σοφός (της υποτιθέμενης Μακεδονικής Δυναστείας), αναφερόμενος στον επιτάφιο του για τους γονείς του (που πιθανότατα ο Βασίλειος δεν ήταν καν πατέρας του) επισημαίνει «Πλην γε ότι και αυτοί (ο Βασίλειος Α) βασιλείου προήλθαν σποράς. Έλκουσι γαρ του αίματος τας πηγάς εκ των Αρταξέρξου ναμάτων…» , ισχυρίζεται λοιπόν ότι είχε περσική καταγωγή (από τον Αρταξέρξη)  και πιο συγκεκριμένα από το αριστοκρατικό γένος των Αρσακίων «αὐτοκράτωρ Βασίλειος ὡρμᾶτο μὲν ἐκ τῆς Μακεδόνων γῆς , τὸ δὲ γένος εἷλκεν ἐξ Ἀρμενίων ἔθνους Ἀρσακίων.» (Theophanes Continuatus) -Να επισημάνω πως Αρμένικες και Περσικές οικογένειες της κλασικής περιόδου , είχαν έρθει σε επιγαμία για αυτό γίνεται κι αυτή η διπλή αναφορά- . Άρα συμπεραίνουμε πως εκτός από το ότι ήταν μια γνωστή πρακτική η προσθήκη σχολίων για την καταγωγή κάποιου , με σκοπό να δοθεί περισσότερο κύρος , όσο η κατάσταση το επιτρέπει, είναι ταυτόχρονα κατανοητό ότι οι αυτοκράτορες αλλά και οι αυτοκρατόρισσες του Βυζαντίνου, μπορούσαν να προέρχονται από όλους τους λαούς της αυτοκρατορίας και απ’όλα τα κοινωνικά στρώματα.

Οι κόρες του Κωνσταντίνου Η’ και της Έλενας (όπου σύμφωνα με τον Μιχαήλ Ψελλό καταγόταν από μία Αριστοκρατική Οικογένεια της Κωνσταντινούπολης), η Αυτοκράτειρα Ζωή και η Θεοδώρα οι οποίες βασίλεψαν άλλοτε μόνες κι άλλοτε μαζί από το 1028 έως 1056 μ.χ.

Κατηγορία 2η

 

Ο Μέγας Κωνσταντίνος (306-337 μ.χ) καταγόταν πρώτον από τον πατέρα του από την Ιλλυρία , αλλά κι από την μάνα του τη γνωστή Αγία Ελένη από το Δρέπανον της Βιθυνίας, πιθανότατα από Ελληνική οικογένεια (ή τουλάχιστον Ελληνόφωνη).

Ο Μαρκιανός (450-457 μ.χ) καταγόταν από την Θράκη. Δεν γνωρίζουμε όμως εάν είχε ελληνικές ή ντόπιος θρακικές καταβολές.

Ο Τιβέριος Β’ Κωνσταντίνος (574-582 μ.χ) καταγόταν κι αυτός από την Θράκη και πάλι δεν γνωρίζουμε εάν είχε ελληνικές ή θρακικές καταβολές.

Ο Μαυρίκιος (582-602 μ.χ) καταγόταν από ελληνόφωνη οικογένεια της Καππαδοκίας.

Ο Φωκάς (602-610 μ.χ) καταγόταν από την Θράκη (και κάποιοι άλλοι υποστηρίζουν από την Μικρά Ασία) και είχε ως μητρική γλώσσα τα ελληνικά. Αυτό πιθανότατα ισχυροποιεί το επιχείρημα ότι μπορεί να είχε ελληνικές καταβολές (μπορείτε να διαβάσετε σχετικά εδώεδώ κι εδώ)

Ο Νικηφόρος Α’ (802-811 μ.χ) καταγόταν από την πόλη Σελεύκεια η Σιδηρά, που ιδρύθηκε από τον Σέλευκο Α’ ή τον υιό του τον Αντίοχο Α’ τον 3ο αιώνα π.χ . Πιθανότατα να είχε κάποια ελληνική καταβολή.

Ο Σταυράκιος (811 μ.χ) υιός του Νικηφόρου.

Ο Μιχαήλ Β’ (820-829 μ.χ) και οι απόγονοί του. Καταγόταν από το Αμόριο της Φρυγίας. Η οικογένειά του ανήκε σε μία σέκτα που ονομαζόντουσαν Αθίγγανοι (οι οποίοι είχαν υιοθετήσει τελετουργικά της εβραϊκής θρησκείας)

Ο Ρωμανός  Γ’ (1028-1034 μ.χ). Καταγόταν από την οικογένεια των Αργυρών, η οποία είχε τις ρίζες της από το Θέμα Χαρσιανού της Μικράς Ασίας.

Ο Μιχαήλ Δ’ και ο Μιχαήλ Ε’ (1034-1042 μ.χ) οι οποίοι είχαν καταγωγή από την Παφλαγονία της Μικράς Ασίας.

Ο Μιχαήλ ΣΤ’ (1056-1057 μ.χ)  κι αυτός καταγωγή από την Παφλαγονία.

Η οικογένεια των Κομνηνών που είτε είχαν καταγωγή από τη Νίκαια της Μικράς Ασίας είτε από την Θράκη. Ήταν Ελληνόφωνες.

Η οικογένεια των Δουκών, η οποία καταγόταν από την Παφλαγονία και ήταν Ελληνόφωνες.

Ο Ρωμανός Δ’ Διογένης (1068-1071 μ.χ). Ο οποίος καταγόταν από την Καππαδοκία.

Η οικογένεια των Αγγέλων, η οποία καταγόταν από την Φιλαδέλφεια της Μικράς Ασίας.

Ο Ιωάννης Γ’ Βατατζής (1222-1254 μ.χ) . Γεννήθηκε στο Διδυμότειχο της Θράκης και ήταν από τους πρώτους Αυτοκράτορες του Βυζαντίου που έκαναν θετική στροφή προς τον Αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό ( «Γιατί στο Βυζάντιο» σελ. 49,50,57,63,119,262).

Η οικογένεια των Καντακουζηνών, η οποία καταγόταν μάλλον από την περιοχή της Σμύρνης και στη συνέχεια ένωσαν την οικογένεια τους με άλλες οικογένειες της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Η οικογένεια των Παλαιολόγων , καταγόταν από την Μικρά Ασία (πιθανότατα από το Θέμα του Ανατολικού, αλλά μπορεί και από τη Νίκαια και τη Παφλαγονία). Με τη δυναστεία των Παλαιολόγων εδραιώνεται η «στροφή» προς  τον Αρχαιοελληνικό Πολιτισμό και την Ελληνική ταυτότητα με αποκορύφωμα τον Πλήθωνα Γεμιστό.

Κατηγορία 3η

 

Ο Αναστάσιος Β’ (713-715 μ.χ) ο οποίος καταγόταν από Αριστοκρατική Οικογένεια της Κωνσταντινούπολης.

Ο Θεοδώσιος Γ’ (715-717 μ.χ) ο οποίος καταγόταν κι αυτός από κάποια Αριστοκρατική Οικογένεια.

Ο Κωνσταντίνος Θ’ Μονομάχος (1042-1055 μ.χ) , ο οποίος «ήταν μέλος μιας από τις επιφανέστερες οικογένειες της πρωτεύουσας» (Το Βυζαντινό Κράτος, Ιωάννης Καραγιαννόπουλος)


Θα ήθελα να επισημάνω το εξής. Η «αιματολογική καταγωγή» των Βυζαντινών Αυτοκρατόρων, παρά τις διάφορες εικασίες ,μέσω γραπτών πηγών κι άλλων στοιχείων, που μπορούμε να κάνουμε, δεν μας καθιστά σίγουρους για το τίποτα. Ακόμα και οι πολλοί πρώιμοι Αυτοκράτορες που είχαν μανάδες Αθηναίες ή γυναίκες Αθηναίες, δεν μπορούν μ’ασφάλεια να ισχυριστούν ότι είχαν καθαρή καταγωγή από τους Έλληνες του 5ου αιώνα π.χ. Τέτοιες υποθέσεις είναι παντελώς άστοχες και αντιεπιστημονικές. Μέσα σε μία περίοδο 1500 ετώς (κατά την οποία ήταν κατακτημένη η Ελλαδική χερσόνησος από τους Ρωμαίους), δεν γίνεται να βρεις ούτε γνήσιους Έλληνες αλλά ούτε να εξαφανίσεις και κάθε στοιχείο αυτών στους απογόνους τους. Όπως είχαμε αναφέρει και στο παρελθόν, ακόμα και οι ίδιοι οι Αρχαίοι Έλληνες κάνανε επιγαμίες με μη ελληνικούς πληθυσμούς πόσο μάλλον σε μία πολυεθνική Αυτοκρατορία (όπως ήταν η Βυζαντινή) που το Έλληνας μέχρι το 1204 μ.χ δεν σήμαινε τίποτα άλλο παρά τον Εθνικό, δηλαδή τον Παγανιστή.

Αυτοκράτορες ήρθαν από πολλές περιοχές όπως επιτάσσει και η παράδοση κάθε σωστής Αυτοκρατορίας. Άλλοτε ήταν Αρμένιοι, άλλοτε ήταν Θράκες, άλλοτε ήταν Έλληνες κι άλλοτε Μικρασιάτες. Όλοι μαζί συνέβαλλαν στην εξέλιξη και τελικά στην παρακμή του Ανατολικού Ρωμαϊκού Κράτους. Όλοι μαζί ονομάζονταν Ρωμαίοι ως απομεινάρι του διατάγματος του Καρακάλλα το 212 μ.χ που έδωσε το δικαίωμα σε όλους τους κατοίκους της Αυτοκρατορίας να είναι Ρωμαίοι Πολίτες.

Και η απάντηση σε αυτό το αιώνιο ερώτημα για το εάν υπήρχαν Έλληνες Βυζαντινοί Αυτοκράτορες, η απάντηση είναι ναι. Υπήρχαν, αλλά δεν ήταν μόνο Έλληνες, ήταν Ρωμαίοι, Χριστιανοί, που μιλούσαν ελληνικά και είχαν προφανώς κάποιους Έλληνες προγόνους.

  • placebo

    πάντως ακόμα και αν δεν υπήρχε ούτε ένας έλληνας αυτοκράτορας(δεν ισχύει,υπήρχαν πολλοί) δεν είναι αυτό το μείζον στις αυλές,που άλλωστε έτσι κι αλλιώς επιτελούν γάμους διπλωματίας με οίκους άλλων κρατών,αλλά να υιοθετούν την ταυτότητα του κράτους που άρχουν,π.χ και ο τέως Κωνσταντίνος ξένος ήταν,αλλά βαφτίστηκε ορθόδοξος,μιλούσε τα ελληνικά κ.λπ
    αντιθέτως για να επιστρέψουμε στο ρωμαικο παρελθόν μας ο Ιουλιανός παραβάτης,αν και ελληνικής καταγωγής όπου πήγαινε αποδοκιμαζόταν και έμεινε στην ιστορία ως Αποστάτης/παραβάτης.
    συνεπώς σωστά οι δυτικοί ονομάζουν εκείνη την αυτοκρατορία Αυτοκρατορία των Γραικών,ακόμα και αν ίσως πρόθεση τους ήταν να μην αναγνωρίσουν ρωμαιικα πρωτεία σε αυτούς,αυτό δεν διαγράφει το γεγονός πως τους προσδιορίζουν ως γραικούς ή γιουνάν οι ανατολίτες.
    καθώς και οι ίδιοι ρωμιοί φυσικά όταν πλέον έπαψε να ταυτίζεται ο όρος με τον παγανιστή ,η εποχή εκείνη ειχε παρελθει και περιορίστηκε η αυτοκρατορία σε συμπαγείς ελληνικούς πληθυσμούς.

  • placebo

    Εξαιρετικό άρθρο,πολυεθνική μπορεί να ήταν η αυτοκρατορια των Ρωμιών(άλλωστε όλες οι αυτοκρατορίες είναι τέτοιες),αλλα στο κεντρο της κατοικουνταν απο έλληνες το γένος,γι΄αυτό και μιλάμε για αυτοκρατορία με γλώσσα ελληνική ,ελληνορωμαικές παραδόσεις και θρησκεία ορθόδοξη,τα αλλοεθνή φύλλα κατοικούνταν ως επι το πλείστον στην περιφέρεια και τα οποία με τις κατακτήσεις αράβων και άλλων αποκόπηκαν από το σώμα του Βυζαντίου,ώστε στους τελευταίους αιώνες να θυμίζει αυτό ελληνικό κράτος.

    Επίσης προφανώς από τον θάνατο του αλέξανδρου και ύστερα συνεχίζουν να κατοικούν εκατομμύρια έλληνες τόσο στην Μικρά ασία,όσο και στην Ελλαδική χερσόνησο και τα νησιά που αφομοιώνουν και αλλοεθνείς,συνεπώς είναι απόγονοι των ελλήνων οι ρωμιοί αυτονόητα.
    Ναι μεν η γλώσσα η ελληνική διαδίδεται στα πέρατα,αλλά τελικά δεν στάθηκε σε βάθος χρόνου παρα μόνο στο κέντρο που προυπήρχε,στην περιφέρεια ζούσαν πολυπληθείς αλλοεθνείς και αφομοίωσαν πολιτιστικά και τις ολιγάριθμες ελληνικές κοινότητες,αντίθετα στο κέντρο που αυτές υπήρξαν πλειοψηφία επιβίωσαν και διατήρησαν και την ταυτότητα τους,χαρίζοντάς μας την ελληνορθόδοξη αυτοκρατορία.

  • youhou

    «το αρθρο που αμφισβητειτε σ αυτο το κειμενο».Αν μπορείτε να διορθώσετε το «αμφισβητείτε» σε «αμφισβητείται» εκτός και αν εννοείτε ότι όλοι οι αναγνώστες αμφισβητούν.

    • Σπύρος Α

      Συγγνώμη απο κεκτημένη ταχύτητα

  • Maria Petra

    Καταγωγή μέσω αίματος μάλιστα…! Ξέρετε ότι είναι λίγο ξεπερασμένη αυτή η προσέγγιση. Ξέρετε φαντάζομαι ποιοι κάνανε αυτοί την προσέγγιση; Ψάξτε το λίγο ιδια εργαλεία χρησιμοποιούν και κάποιοι άλλοι..! Η γιαγιά μου γεννήθηκε στην Ανατολική Θράκη το 1922. Σήμερα η Ανατ Θρακη δεν είναι ελληνική άρα και η γιαγιά μου είναι τουρκάλα. Κάτι τέτοιο λέτε και εσεις εδώ. Το Βυζάντιο ήταν πολυεθνική αυτοκρατορία, ειχε δηλ αρκετές εθνότητες (οχι εθνη αυτα συνδεεονται με τη δημιουργια εθνικών αστικών κρατών).Στην πραγματικότητα όμως αν ήθελες να ανελιχθείς, και οι αυτοκράτορες σίγουρα το κάνανε, έπρεπε να γνωρίζεις πολυ καλά τα ελληνικά, όπως άλλωστε έκαναν σχεδόν όλοι στην αυτοκρατορία. Κοινώς υπήρχε μια πολιτισμική κυριαρχία του ελληνικού στοιχείου., όχι εθνική (δεν υφίσταται αυτο τότε) μιλω για πολιτισμική.

    • Σπύρος Α

      Αυτό θα πει επιλεκτική ανάγνωση » Θα ήθελα να επισημάνω το εξής. Η «αιματολογική καταγωγή» των Βυζαντινών Αυτοκρατόρων, παρά τις διάφορες εικασίες ,μέσω γραπτών πηγών κι άλλων στοιχείων, που μπορούμε να κάνουμε, δεν μας καθιστά σίγουρους για το τίποτα. Ακόμα και οι πολλοί πρώιμοι Αυτοκράτορες που είχαν μανάδες Αθηναίες ή γυναίκες Αθηναίες, δεν μπορούν μ’ασφάλεια να ισχυριστούν ότι είχαν καθαρή καταγωγή από τους Έλληνες του 5ου αιώνα π.χ. Τέτοιες υποθέσεις είναι παντελώς άστοχες και αντιεπιστημονικές. Μέσα σε μία περίοδο 1500 ετώς (κατά την οποία ήταν κατακτημένη η Ελλαδική χερσόνησος από τους Ρωμαίους), δεν γίνεται να βρεις ούτε γνήσιους Έλληνες αλλά ούτε να εξαφανίσεις και κάθε στοιχείο αυτών στους απογόνους τους. Όπως είχαμε αναφέρει και στο παρελθόν, ακόμα και οι ίδιοι οι Αρχαίοι Έλληνες κάνανε επιγαμίες με μη ελληνικούς πληθυσμούς πόσο μάλλον σε μία πολυεθνική Αυτοκρατορία (όπως ήταν η Βυζαντινή) που το Έλληνας μέχρι το 1204 μ.χ δεν σήμαινε τίποτα άλλο παρά τον Εθνικό, δηλαδή τον Παγανιστή.»

  • Γιώργος Ευθυμιάδης

    Αυτό που με κάνει να πιστεύω πως οι «Βυζαντινοί» Ρωμαίοι δεν είχαν εθνική συνείδηση είναι, όπως γράφω, ότι την εποχή στην οποία αναφερόμαστε δεν υπάρχει η έννοια του έθνους, όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, ή όπως τουλάχιστον οριοθετήθηκε από τη Γαλλική Επανάσταση και έπειτα. η Ρωμανία δεν υποννοεί οπωσδήποτε μια εθνότητα (την ρωμαίϊκη, ρωμανική, ελληνική), περισσότερο υποννοεί την αυτοκρατορία ως δομή. Ας μην ξεχνούμε πως αναφερόμαστε στον μεσαίωνα, όπου η κοινωνία είναι δομημένη διαφορετικά, οι έννοιες έχουν διαφορετικό περιεχόμενο από αυτό με το οποίο τις χρησιμοποιούμε σήμερα (στην νεώτερη και νεώτατη ιστορία). Για τούτο και υποστηρίζω πως το να ομιλεί κανείς για την εθνική καταγωγή των βυζαντινών αυτοκρατόρων, δεν προάγει καμία απολύτως γνώση. Αυτό γιατί υπάρχει μια μεγάλη παρεξήγηση, η οποία ξεκινά και από τα σχολικά εγχειρίδια της μεσαιωνικής ιστορίας και η οποία δίδει την εντύπωση πως το Βυζάντιο ήταν ελληνικό, πως «ανήκει» κατά κάποιον τρόπο στην σύγχρονη Ελλάδα, δηλαδή στο ανεξάρτητο ελληνικό κρατικό μόρφωμα που ιδρύθηκε μετά την Ελληνική Επανάσταση (1829).

    • Σουλπίκιος

      Τα πολιτικα εθνη (nations) και η πολιτικη ιδεολογια του εθνικισμου ειναι δημιουργηματα της νεωτερικοτητας, τα πολιτισμικα εθνη/εθνοτητες (ethnic groups), ομως, υπαρχουν απο την αρχαιοτητα (δες π.χ. τον ορισμο του Ηροδοτου για το «Ελληνικον»). Ειναι σαφες οτι οι ελληνοφωνοι Ρωμαιοι διεθεταν τουλαχιστον μια τετοια εθνοπολιτισμικη συνειδηση.
      Το Βυζαντιο σιγουρα ανηκει στη συγχρονη Ελλαδα. Μπορει οι Ρωμιοι να ανακαλυψαν εκ νεου την αρχαια Ελλαδα και να ονομαστηκαν Ελληνες, κρατησαν ομως και τις ρωμεικες μνημες. Και μην ξεχναμε οτι μεχρι τα μισα του 20ου αιωνα, το Ρωμιος θεωρουνταν το λαικοτερο (και αρα γνησιοτερο, συμφωνα τουλαχιστον με την αριστερη αντιληψη που γεννησε τη «Ρωμιοσυνη» του Ριτσου) ονομα του Νεοελληνα.

    • Εθνική υπερηφάνεια υφίσταται από αμνημονεύτων ετών, αφού συνυπάρχει με την έμφυτη τάση της Ανθρωπότητας για τριβαλισμό [ήτοι, από επιφύλαξη εναντίον του συνανθρώπου, απέχθεια για τον ξενομπάτη, μισαλλοδοξία, μέχρι μισανθρωπία και φασισμό].

      Απλώς η αντίληψη του τι εστί έθνος μεταβάλλεται. Αυτό που διατυπώνεις, όντως ισχύει για το τι καλλιεργούνταν να πρεσβεύεται ανά τους λαούς της Ευρώπης, ενώ τους άγαν και τους φέραν με τα άλματα της Βιομηχανικής Επανάστασης, όπως και σε αντιπαράθεση με το Φιλελεύθερο [και αργότερα το Σοσιαλιστικό] Κίνημα ([1650]1750-1848[1918]).

      Σε προτρέπω, όμως, να διαβάσεις το τι γνώμη είχαν οι ίδιοι οι «Βυζαντινοί«:

      Χαρακτηριστικό παράδειγμα του πως εννοούνταν η Ρωμιοσύνη, αποτελεί η οπτική γωνία του Αρμενο-Ρωμιού [ή Φρυγο-Ρωμιού] βασιλέως αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Ζ’ Πορφυρογεννήτου, που αναφέρει ως «ρωμαϊκή γλώσσα«, όχι κάποια από τις λαλιές της Ιταλίης [Χερσονήσου], αλλά τις νεο-λατινικές γλώσσες του Ιλλυρικού (Βαλκάνια), και μάλιστα το πράττει αυτό στο ίδιο ελληνικό κείμενο όπου με υπερηφάνεια αποκαλεί την επικράτειά του «Ρωμανία«, κυβερνώντας την ως «βασιλεύς Ρωμαίων» (Περί Διοικήσεως της Αυτοκρατορίας ~ Πρὸς τὸν ἴδιον υἱὸν Ρωμανόν).

      Άλλη πηγή για ν’αντιληφθούμε το πως σκέπτονταν οι μεσαιωνικοί πρόγονοί μας, αποτελεί ένα Στρατηγικόν από το δεύτερο μισό του 11ου αι, και συγκεκριμένα το βιβλίο που γράφει επιφανές μέλος του οίκου των Κεκαυμένων, γραμμένο εις την ελληνικήν, και απευθυνόμενο στους νεαρούς άρρενες του οίκου του (στην ουσία ψευδο-Στρατηγικόν, ένεκα που δεν αποτελεί εγχειρίδιον πολέμου. Μέσα αναγγέλλεται και η συγγραφή αντίστοιχου βιβλίου για τις νέες της οικογενείας, αν και δεν έχει σωθεί,
      ή γραφτεί
      ). Ο συγγραφέας είναι αρμενικής και σλαβικής καταγωγής (η Θεσσαλία είχε και Ζαγορίτες, Σαγουδάτες & Βελεγεσίτες τότε), με πλήρη επίγνωση του γενεαλογικού του δέντρου, το οποίο και καταγράφει στο βιβλίο του (Κεκαυμένος <– Κιχάτζι <– Κιζάτζι, Νικολιτζάς <– Νίκολιτς, Πολεμάρχιος, Μάιος). Αυτό δεν τον εμποδίζει από το να γράφει στα ελληνικά, και με την κάθε ευκαιρία, να δηλώνει υπερήφανος Ρωμαίος/Ρωμιός (περήφανος και για την γενέτειρά του, Λάρισα)! Μας δίνει να καταλάβουμε ότι αυτό που σήμερα εμείς ονομάζουμε εθνική συνείδηση προσδιοριζόταν με εντελώς άλλα κριτήρια από τα νοσηρά, παρωπιδικά και μίζερα του 19ου-20ου αι, και βέβαια δεν υφίσταται οιανδήποτε σχέση με φυλετική καταγωγή.

      Σύμφωνα λοιπόν με τον Κεκαυμένο, ο Ρωμαίος οφείλει να πληροί δυο βασικές προϋποθέσεις:

      —> να είναι Χριστιανός

      —> να βρίσκεται υπό την υπηρεσία του αυτοκράτορα.

      Ο λιτός Κεκαυμένος διατηρεί την πίστη του στον Χριστό, την αφοσίωσή του στους θεσμούς (ήτοι ο βαcιλεύς αυτοκράτωρ), και την περηφάνια του για το ότι είναι Ρωμαίος (π.χ. σε σύγκριση και σε αντιπαράθεση με τους νομάδες ..Βλάχους της Θεσσαλίας, παραδόξως!), παρ’όλο που γράφει σε μιαν εποχή κατά την οποία, την μεγάλη ακμή της Ρωμιοσύνης, την διαδέχεται απότομα παρακμή, με φαινόμενα κακοδιοίκησης και αποσύνθεσης, εσωτερικές διενέξεις και ανίκανους αυτοκράτορες. Όσο κι αν δεν μπορεί να γνωρίζει το μέγεθος των συνεπειών, ο συγγραφέας έχει συνείδηση της κατάστασης, παρά τον απλοϊκό τρόπο με τον οποίο εκφράζεται. Και όμως, την φιλοπατρία του ο Κεκαυμένος την συσχετίζει -αν όχι ταυτίζει!- με την προσήλωσή του στον αυτοκράτορα, παρ’όλους τους κλυδωνισμούς στην διαδοχή!

      Δεν πρέπει να συμπεραίνουμε ότι ο διαφορετικός τρόπος του προσδιορισμού αυτού που σήμερα ονομάζουμε εθνική ταυτότητα, αλλάζει την έννοια της πατρίδας ή μειώνει την αγάπη αυτού του Ρωμιού για τον τόπο του. Αντίθετα, ο ίδιος ο Κεκαυμένος συμβουλεύει τους νεαρούς συγγενείς του, να μην φοβούνται τον θάνατο, αν είναι να πεθάνουν για την πατρίδα και τον αυτοκράτορα.

      • Σπύρος Α

        Μ’ αρέσει η επισήμανση Φρυγο-Ρωμιός…. τα κουτσομπολιά της εποχής μάλλον δεν ήταν και τόσο κουτσομπολιά

  • Loukas Papageorgiou

    ο άλλος βασίζει την έρευνα στη wikipedia , τι να λέμε τώρα. Προφανώς οι ιστορικοί ανά τους αιώνες έχουν άδικο και ο συγγραφέας δίκιο που αμφισβητεί την ελληνικότητα των αυτοκρατόρων.

    • Σπύρος Α

      Το άρθρο που βάλαμε στο τέλος είναι από τη σελίδα που καταρρίπτουμε

  • Γιώργος Ευθυμιάδης

    ‘Θεωρώ πως το ζήτημα της ελληνικότητας των βυζαντινών αυτοκρατόρων είναι εν μέρει άτοπο, διότι για την συγκεκριμένη εποχή (όπως ακριβώς υποστηρίζει και το άρθρο) δεν έχει διαμορφωθεί ακόμη στους λαούς η εθνική συνείδηση. Οι «Βυζαντινοί» αποκαλούσαν εαυτούς Ρωμαίους (εξ ου και το Ρωμιός, ρωμιοσύνη, τουρκ. Ρουμ κλπ.) Η δημώδης γλώσσα ονομάζεται ως την εποχή του Νεοελληνικού διαφωτισμού Ρωμαίϊκη, ενώ Ελληνική ονομάζεται η αρχαία ελληνική. Μέχρι την εποχή του Ιουστινιανού, η επίσημη γλώσσα του παλατιού ήταν η λατινική, από εκεί και μετά αρχίζει να υποχωρεί και να γίνεται η δημώδης γλώσσα η γλώσσα της αυτοκρατορίας. Βέβαια παρέμειναν πολλές λατινικές λέξεις στο λεξιλόγιο. (σπίτι, τάβλα, ταβέρνα, παλάτι κλπ.) Σύμφωνα με τους μελετητές, η Νεοελληνική γλώσσα αρχίζει να διαμορφώνεται τον 13ο αιώνα (περίπου την εποχή που συντίθενται τα ακριτικά τραγούδια) και η νεοελληνική εθνική συνείδηση τον 19ο αιώνα, την εποχή δηλαδή του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, απόρροια των ιδεών του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού και της Αρχής των Εθνοτήτων που προβλήθηκε με τη Γαλλική Επανάσταση. Ως εκείνη την εποχή ο όρος «Ελλην» δηλώνει τον ειδωλολάτρη, οπαδό της αρχαίας θρησκείας και εχθρό του Χριστιανισμού, σύμφωνα με τις χριστιανικές πηγές.
    Όπως και να έχουν τα πράγματα, εάν στο αίμα των αυτοκρατόρων του Ανατολικού Ρωμαϊκού Κράτους έρρεαν ελληνικά αιμοσφαίρια ή όχι, δεν πιστεύω πως θα μπορούσε να ήταν μια συνθήκη ικανή να επηρρεάσει τις ιστορικές εξελίξεις ή τις όποιες επιλογές τους. Το ¨Βυζάντιο» ήταν μια πολυεθνική «παγκοσμιοποιημένη» αυτοκρατορία και οι αυτοκράτορες τηρούσαν το δόγμα Ένας αυτοκρατορας (ελέω θεού) – μία γλώσσα – μία θρησκεία – μια νομοθεσία, προκειμένου να διατηρήσουν τη συνοχή της.

  • Σουλπίκιος

    Αμαν αυτη η εμμονη με τη γνησια αρχαιοελληνικη καταγωγη. Καποια στιγμη πρεπει να καταλαβουμε οτι εμεις οι Νεοελληνες καταγομαστε αμεσα απο τους ελληνοφωνους βυζαντινους (τους Ρωμιους), οι οποιοι απαρτιζονταν απο δυο ομαδες ελληνοφωνων: αυτους που ειχαν αρχαιοελληνικη καταγωγη και αυτους που ειχαν εξελληνιστει γλωσσικα (Θρακες, Φρυγες, Παφλαγονες, Καππαδοκες κ.α.) και μιλουσαν πλεον σαν μητρικη γλωσσα τα ελληνικα. Οι υπολοιποι βυζαντινοι υπηκοοι (Αρμενιοι, Σλαβοι, Αλβανοι κ.α.) δεν ηταν ουτε ελληνοφωνοι, ουτε λογιζονταν ως «Ρωμαιοι το γενος» (γιατι «Γενος Ρωμαιων» ηταν μονο οι ελληνοφωνοι). Τι σημασια εχει λοιπον αν οι Κομνηνοι, για παραδειγμα, καταγονταν απο αρχαιοελληνικα φυλα της Μικρας Ασιας η απο εξελληνισμενους γλωσσικα Μικρασιατες; Σε αυτη την περιπτωση ειναι ματαιο να θετεις σαν κριτηριο ελληνικοτητας κατι περαν της «μητρικης γλωσσας», π.χ. την «ελληνικη συνειδηση», αφου η τελευταια ειχε σβησει και «επανανακαλυφθηκε» απο τους ιδιους τους Ρωμιους τον 12ο-13ο αιωνα. Αυτο, με λιγα λογια, σημαινει οτι η οποια οργανικη/αμεση σχεση μας με τους αρχαιους Ελληνες ειναι μονο γλωσσικη.