Κοινωνικά δίκτυα: Ο θρίαμβος του «χαζού του χωριού»

In clickbait, Facebook, Fake news, Hoax, Urban Legends, Αεροψεκασμοί, ΑΤΙΑ-UFO, Διατροφή - υγεία, Ιστορία και μύθοι, Συνωμοσιολογίες by Θάνος Επαχτίτης5 Comments

Σε κάθε γειτονιά, κάθε χωριό, κάθε σόι υπάρχει και ένας «ιδιόρρυθμος» χαρακτήρας, πιστός σε θεωρίες συνωμοσίας και οπαδός εκκεντρικών ιδεών. Στις μικρές κοινωνίες (χωριά) αυτός ο άνθρωπος αντιμετωπίζεται ως ο «χαζός του χωριού», ένας μάλλον σκληρός χαρακτηρισμός. Αυτός ο άνθρωπος λοιπόν, από τη χλεύη και την αφάνεια του κύκλου του, χάρη στα κοινωνικά δίκτυα μπορεί σήμερα να έχει τεράστια απήχηση και επικοινωνία με άτομα με ανάλογες «ανησυχίες».

Σε καμία περίπτωση δεν συσχετίζουμε τον «χαζό του χωριού» με ανθρώπους που υποφέρουν από ψυχολογικές διαταραχές καθότι και αυτοί πολλές φορές βιώνουν άδικο χλευασμό και απομόνωση.

Στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν, οι άνθρωποι που πίστευαν σε εξωπραγματικές θεωρίες συνωμοσίας, αντιμετωπίζονταν με περιπαικτικό τρόπο και πολλές φορές κατέληγαν στο περιθώριο. Κάποιες φορές μπορεί να γινόντουσαν το επίκεντρο του ενδιαφέροντος σε παρέες και κοινωνικές εκδηλώσεις επιπέδου καφενείου χωριού, όχι για τη καλή παρέα, αλλά ως αντικείμενο πρόκλησης γέλιου. Εκ των πραγμάτων, αυτοί οι άνθρωποι ήταν μοναχικοί στις «εκκεντρικές» ανησυχίες τους μη δυνάμενοι να βρουν εύκολα άλλα άτομα που να συμμερίζονται τις ανησυχίες τους. Η έλευση των κοινωνικών δικτύων όμως τα άλλαξε όλα αυτά.

Είναι πανεύκολο στις μέρες μας, ακόμη και για τον «χαζό του χωριού» να φτιάξει ένα λογαριασμό ή μια ομάδα στο facebook και να αναζητήσει άτομα με κοινά ενδιαφέροντα. Εκατοντάδες σελίδες που ασχολούνται με κάθε είδους συνωμοσιολογία, βρίσκονται σήμερα στο ελληνικό facebook. ΑΕΡΟΨΕΚΑΣΜΟΊ=ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ=ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ, ΑΝΕΞΗΓΗΤΑ, ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΑ, UFO και ΕΠΙΠΕΔΗ ΓΗ (Flat Earth – Greece) είναι μερικά κοινά παραδείγματα. Κάποιοι άλλοι καταπιάνονται με πιο επικίνδυνα θέματα σπέρνοντας παραπληροφόρηση, σε σελίδες όπως Εμβόλια=Απειλή ή Βοήθεια κτλ.

Φτάνοντας στο σήμερα, ο «χαζός του χωριού» έχει μέσω κοινωνικών δικτύων, πρόσβαση σε απεριόριστο κοινό. Η εμπειρία έχει δείξει πως όσο πιο τρελή είναι μια ιδέα, τόσο μεγαλύτερη απήχηση θα έχει. Πράγματι, ο μέσος χρήστης του ίντερνετ, θα κλικάρει μια δημοσίευση με «πιασάρικο» τίτλο όπως «ΣΟΚ: Η NASA και η επίπεδη γη – Μια παγκόσμια συνωμοσία«, παρά μια λιγότερο ελκυστική όπως «Συνέντευξη τύπου της ΝΑSΑ για τις νέες ανακαλύψεις«. Εδώ υπεισέρχονται παράγοντες όπως το μέσο ιντερνετικό μορφωτικό επίπεδο των χρηστών, αλλά αυτό είναι θέμα που από μόνο του αξίζει ξεχωριστή αναφορά.

Ο επικίνδυνος «χαζός του χωριού»

Σε αυτή τη κατηγορία ανήκουν αυτοί που διαδίδουν επικίνδυνες για τη δημόσια υγεία, θεωρίες συνωμοσίας. Το κλασσικότερο (αλλά όχι μοναδικό παράδειγμα) αποτελούν οι αντιεμβολιαστές. Στα προφίλ και τις ομάδες τους (ορισμένες αριθμούν χιλιάδες μέλη) θα δούμε να αναπαράγεται κάθε είδους ανοησία, από προσωπικές εμπειρίες κάθε τυχάρπαστου σχολιαστή, ως άρθρα από αμφιβόλου ποιότητας ιστοσελίδες, εγχώριες και του εξωτερικού. Όλα αυτά για να μας πείσουν για την επικινδυνότητα των εμβολίων, δίχως να λογαριάζουν τις συντριπτικές επιπτώσεις των ψευδών τους στο κοινωνικό σύνολο. Άξιες αναφοράς είναι και δεκάδες σελίδες «εναλλακτικής ιατρικής» που προσφέρουν ίαση για σοβαρές παθήσεις όπως ο καρκίνος με «φυσικά» μέσα, διότι «οι φαρμακοβιομηχανίες είναι μέρος μιας παγκόσμιας συνωμοσίας που αποσκοπεί στο κέρδος, τον έλεγχο ή τη μείωση του πληθυσμού«. Το μεγαλύτερο πρόβλημα σε αυτή τη κατηγορία είναι πως απλοί άνθρωποι ζητούν και παίρνουν συμβουλές υγείας από αγνώστους και ορισμένα άτομα που υπό διαφορετικές προϋποθέσεις θα ήταν στο περιθώριο όντας κυριολεκτικά οι χαζοί του χωριού.

Οι επιτήδειοι 

Στον «αγώνα» των «χαζών του χωριού» όμως, έχουν βρει χώρο για αλίευση πελατών, διάφοροι επιτήδειοι. Μιλάμε για εναλλακτικούς «θεραπευτές» όπως ομοιοπαθητικούς, βιοσυντονιστές, νηστειοθεραπευτές, βοτανοθεραπευτές, πωλητές βιβλίων, «εναλλακτικών» σκευασμάτων και κάθε λογής τσαρλατάνος που (όχι προς έκπληξή του) ανακάλυψε έτοιμο πελατολόγιο.

 

Βλέπουμε λοιπόν πως μια ιδέα, όσο τρελή και αν είναι, θα βρει χώρο να διαδοθεί σε δυνητικά απεριόριστο κοινό μέσω των κοινωνικών δικτύων. Το εάν ο «χαζός του χωριού» είναι απλά γραφικός ή επικίνδυνος, εξαρτάται από το είδος της «χαζομάρας» που κουβαλάει. Κάποιος που πιστεύει στους αεροψεκασμούς ή την επίπεδη Γη, είναι ένας κοινός συνωμοσιολόγος όπως εκατομμύρια άλλοι σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Αυτός όμως που βοηθά στη διασπορά ψευδών ιατρικών ειδήσεων και πληροφοριών, είναι και επικίνδυνος συν τοις άλλοις.

 

Κοινωνικά δίκτυα: Ο θρίαμβος του «χαζού του χωριού»

 

Σας δίνουμε τη δυνατότητα να σχολιάσετε τις αναρτήσεις μας, αλλά διατηρούμε το δικαίωμα να μη δημοσιεύσουμε το σχόλιο που θα περιέχει:

1. Απειλές, ύβρεις, συκοφαντίες και προσβολές.
2. Προσωπικά δεδομένα τρίτων.
3. Σχόλια, άσχετα με τη δημοσίευση.
4. Θεωρίες συνωμοσίας και hoaxes που παρουσιάζονται σαν πραγματικά με σκοπό να παραπλανήσουν.
5. Πολλαπλά, όμοια σχόλια. (Δημοσιεύουμε μόνο το ένα)
6. Διαφημίσεις προϊόντων ή υπηρεσιών.
7. Πολιτική Προπαγάνδα.
8. Κακόβουλα σχόλια από ψεύτικους χρήστες του disqus.
Επίσης σας παρακαλούμε τα σχόλια σας να μην είναι ιδιαίτερα μακροσκελή και σε άλλη γλώσσα ή με λατινικούς χαρακτήρες.
Ο καθένας φέρει την ευθύνη των όσων γράφει και οι διαχειριστές της σελίδας ellinikahoaxes ουδεμία νομική ή άλλη ευθύνη φέρουν. Στην περίπτωση που υπάρχει οποιοδήποτε πρόβλημα με σχόλιο αναγνώστη, παρακαλούμε να επικοινωνήσετε μαζί μας.
  • Removed post Φελέκι

    Λυπάμαι που θα το πω αλλά μάλλον η Ελλάδα είναι ένας απ’ τους χαζούς του χωριού του υπόλοιπου πλανήτη. Δυσκολεύομαι να εξηγήσω ότι τόσο μεγάλο ποσοστό (για μένα οτιδήποτε πάνω από 100 άτομα είναι μεγάλο όταν μιλάμε για τέτοιους δράκους που ακούγονται και γίνονται πιστευτοί) έχει γίνει φανατικό κοινό του κάθε αυτοδίδακτου γιατρού/αστροφυσικού/πυρηνικού επιστήμονα/σωτήρα.

  • Brigate Rosse

    και η πιο φυσιολογική κατάληξη για έναν τέτοιο τύπο,είναι να ακολουθήσει κάποιον σαν τον σώρρα..είναι σοκαριστικό σε τι πνευματικό πάτο βρίσκεται ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας

  • Καλημέρα,

    2-3 ακόμα λόγοι που ενισχύουν την δυνατότητα εξάπλωσης του λόγου του κάθε συνωμοσιολόγου επιτήδειου ή απλώς βλάκα:

    1) Οι άνθρωποι δυστυχώς έχουμε τη συνήθεια να πιστεύουμε κάτι περισσότερο εάν το δούμε γραμμένο.

    Εάν τις ίδιες βλακείες μας τις έλεγε παραληρώντας κατά πρόσωπο ένας γραφικός που φώναζε (βλ. κεφαλαία με πολλά θαυμαστικά και ορθογραφικά συντακτικά λάθη) το πιθανότερο θα ήταν να αλλάζαμε πεζοδρόμιο!

    2) Η μορφή παρουσίασης στο timeline στα social media ενός site μπαρούφα και του bbc είναι όμοια. Ο απαίδευτος χρήστης που ανακάλυψε το facebook στα 40-50-60 του σερφάρει αποκλειστικά εντός αυτού, και μάλιστα από το κινητό του.

    «Μα…το είπε το ίντερνετ». Δεν ξέρει τι είναι το ίντερνετ.

    Προς αυτή την κατεύθυνση, τουλάχιστον, google και facebook αποφάσισαν κατόπιν εορτής (εκλογής Τραμπ) να επισημαίνουν τουλάχιστον τους συνδέσμους που οδηγούν σε σελίδες με εναλλακτικές(sic) ειδήσεις.

    • It’s all in the Game

      Είναι και η ίδια η μορφή του διαδικτύου που ευνοεί τέτοια φαινόμενα. Το διαδίκτυο είναι ελεύθερο (σωστά κατ’ εμέ), όχι μόνο για να γράφει ο καθένας ότι θέλει αλλά και για να διαβάζει ο καθένας ότι θέλει. Ο ανόητος συνωμοσιολόγος που πιστεύει ότι μας ψεκάζουν, ότι η Γη είναι επίπεδη, ότι οι Εβραίοι ελέγχουν τα πάντα, ότι ζουν ανάμεσά μας εξωγήινοι κπλ. αυτό που θα κάνει είναι να κάνει αναζήτηση στο συγκεκριμένο site, blog, video που απλά ενισχύει την άποψή του κάνοντας ταυτόχρονα προσεχτικούς ελιγμούς για να αποφύγει όλα τα πραγματικά δεδομένα που καταρρίπτουν τις ανοησίες τις οποίες πιστεύει. Είναι γνωστό φαινόμενο της ανθρώπινης ψυχολογίας, ονομάζεται γνωστική παραφωνία. Άρα δεν νομίζω ότι το αυγό έκανε την κότα ή αλλιώς δεν έκαναν τα social media με τα fake news τον ανόητο, ο ανόητος έδωσε δύναμη στα fakes news. Αν τα συνδυάσεις όλα αυτά με έναν λαό που έχει σε μεγάλο βαθμό, αλλεργία σε οτιδήποτε επιστημονικό, αντικοινωνική συμπεριφορά, παντελής έλλειψη κριτικής σκέψης και όλα αυτά σε συνδυασμό με την πεποίθηση ότι τα ξέρει όλα απ’ την στιγμή που βγαίνει απ’ την κοιλιά της μάνας του, ε μπορείς να βγάλεις αρκετά συμπεράσματα για την σημερινή εικόνα της χώρας…

  • R.Daneel Olivaw