Όταν πεθαίνουμε, γνωρίζουμε ότι έχει έρθει το τέλος;

In Critical Thinking, Επιστήμη, Χωρίς κατηγορία by Στάμος Αρχοντής6 Comments

Πριν από λίγες ημέρες κυκλοφόρησε η είδηση πως μια νέα μελέτη δείχνει ότι ο εγκέφαλος διατηρεί συνειδητότητα για λίγα λεπτά μετά την ανακοπή καρδιάς. Ισχύει;

  • ΨΕΥΔΗΣ ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΣ

Το είδαμε στα: cnn.gr και iefimerida.gr




Παρά το γεγονός ότι τα άρθρα που κυκλοφόρησαν αυτές τις ημέρες αναφέρουν πως πρόκειται για νέα έρευνα, στη πραγματικότητα η μελέτη δημοσιεύτηκε το 2014 στο περιοδικό Resuscitation και φαίνεται πως ήρθε ξανά στο προσκήνιο λόγω του ενδιαφέροντος που προκάλεσε η ταινία «Flatliners», ένα έργο επιστημονικής φαντασίας που πραγματεύεται σε γενικές γραμμές το ίδιο θέμα με αυτό της μελέτης.

Ωστόσο η εσφαλμένη παρουσίαση των αποτελεσμάτων της εν λόγω έρευνας δεν έγινε μόνο στην Ελλάδα καθώς και μεγάλα ειδησεογραφικά μέσα στο εξωτερικό όπως η New York Post και η Independent έκαναν το ίδιο λάθος.


 


Σε κάθε περίπτωση, παρά τις υπερβολές του τύπου, η έρευνα είχε όντως ενδιαφέρον και αξίζει να εξετάσουμε τι ακριβώς αναφέρει. Στο πλαίσιο της μελέτης λοιπόν εξετάστηκαν, σε διαφορετικά στάδια, ασθενείς οι οποίοι βίωσαν καρδιακή ανακοπή προκειμένου να βρεθεί αν οι ισχυρισμοί περί εμπειριών που βιώνει ο ασθενής μετά τη διακοπή της καρδιακής λειτουργίας έχουν όντως βάση.

Από τα 2060 περιστατικά που συμπεριλήφθηκαν στην έρευνα, 140 επιζήσαντες συμμετείχαν στις συνεντεύξεις του πρώτου σταδίου και από τους 140 οι 101 συμμετείχαν στις συνεντεύξεις του δεύτερου σταδίου. Πολύ απλά λοιπόν η ουσία της μελέτης αφορά τα δεδομένα από 101 άτομα.

Από τους 101 συμμετέχοντες, το 46% είχε μνήμες από εικόνες που έβλεπαν πριν χάσουν πλήρως τις αισθήσεις τους και τα βασικά θέματα αυτών των εικόνων ήταν: έντονο φως, ζώα και φυτά, βια, καταδίωξη και εικόνες με την οικογένεια τους. Το 9% δήλωσαν ότι είχαν εμπειρίες λίγο πριν χάσουν συνειδητότητα ή όπως είναι γνωστός ο όρος στα αγγλικά «near death experiences». Δυο από τους 101 ασθενείς περιέγραψαν γεγονότα τα οποία συνέβησαν κατά τη διάρκεια της ανάνηψης τους, δηλαδή γεγονότα τα οποία υποτίθεται πως δε θα μπορούσαν ξέρουν καθώς κατά τη διάρκεια της καρδιακής ανακοπής ο εγκέφαλος δε δέχεται αρκετό αίμα με άμεση συνέπεια την απώλεια συνειδητότητας.

Παρά τα πολύ ενδιαφέροντα ευρήματα ωστόσο πρέπει να βάλουμε ορισμένους αστερίσκους. Πρώτον ας δούμε τον πιο ενδιαφέρον ισχυρισμό, δηλαδή τα δυο άτομα που δήλωσαν ότι είχαν επίγνωση της κατάστασης που εκτυλίσσονταν από μια οπτική γωνία έξω από το σώμα τους ενώ δεν είχαν επαρκή ροή αίματος στον εγκέφαλο. Δεδομένου του ότι πολλοί ασθενείς ανά τα χρόνια έχουν ισχυριστεί ότι σε καταστάσεις όπου βρίσκονται κοντά στο θάνατο «βγαίνουν από το σώμα τους και παρατηρούν το περιβάλλον τους από απόσταση» οι ερευνητές αποφάσισαν να ελέγξουν την εγκυρότητα αυτών των ισχυρισμών. Τοποθέτησαν λοιπόν ράφια με εικόνες σε ψηλά σημεία στις περιοχές του νοσοκομείου όπου αναμένονταν ότι θα διεξάγονταν ανανήψεις. Οι εικόνες που τοποθέτησαν στα ράφια λοιπόν θα ήταν ορατές μόνο αν το άτομο ήταν όρθιο ή μπορούσε να δει από ψηλά. Δυστυχώς αυτό το τεστ δε πέτυχε καθώς τα περισσότερα περιστατικά ανάνηψης έγιναν τελικά έξω από αυτά τα δωμάτια. Σε κάθε περίπτωση, παρότι αυτά τα δυο άτομα δήλωσαν ότι είχαν μνήμες από «εικόνες» και «ήχους» των συμβάντων που έλαβαν χώρα σε εκείνο το χρονικό πλαίσιο, αυτό δεν επιβεβαιώνει ότι είχαν όντως επίγνωση της κατάστασης. Για παράδειγμα ένα από τα στοιχεία που δήλωσαν ότι παρατήρησαν ήταν ο ήχος του απινιδωτή και η διαδικασία της ανάνηψης. Ωστόσο αυτή η αναφορά, όπως παρατήρησαν πολλοί ερευνητές, θα μπορούσε κάλλιστα να ήταν μια νοητική εικόνα που έπλασαν ασυνείδητα οι δυο αυτοί ασθενείς χρησιμοποιώντας εικόνες και ήχους από ιατρικές τηλεοπτικές σειρές ή ντοκιμαντέρ. Πρακτικά ο εγκέφαλος του ασθενή δημιουργεί μια λογικοφανή αλληλουχία γεγονότων χρησιμοποιώντας υλικό από αποθηκευμένα οπτικοακουστικά ερεθίσματα.

Πλην όλων των υπολοίπων όμως μιλάμε για πολύ μικρό αριθμό ασθενών. Από τα 101 άτομα που πέρασαν από όλα τα στάδια μόνο 2 άτομα δήλωσαν στη συνέντευξη ότι είχαν αυτές τις εμπειρίες. Αυτό δε συνιστά σε καμία περίπτωση επαρκές αριθμό ασθενών για να πάρουμε ακριβή αποτελέσματα. Φυσικά αυτές οι παρατηρήσεις είναι σημεία που τονίζουν οι ίδιοι οι ερευνητές μέσα στη μελέτη. Χαρακτηριστικά αναφέρουν, μεταξύ άλλων:

Η μελέτη μας έχει περιορισμούς συμπεριλαμβανομένου του γεγονότος ότι δε μπορούσαμε να τεκμηριώσουμε αν οι απαντήσεις των ασθενών στις ερωτήσεις σχετικά με τις αναμνήσεις που είχαν κατά τη διάρκεια της καρδιακής ανακοπής αντανακλούσαν την αντίληψη που είχαν για τα γεγονότα που εκτυλίσσονταν εκείνη τη στιγμή ή ελλειπή κατανόηση της ίδιας της ερώτησης. Ένας επιπλέον περιορισμός ήταν ο μικρός αριθμός ασθενών που δήλωσαν ότι είχαν μνήμες από τη περίοδο της ανάνηψης. Επιπρόσθετα, λόγω της απότομης φύσης και σοβαρότητας των εν λόγω επεισοδίων, ο χρόνος στον οποίο πέρασαν από συνέντευξη οι ασθενείς δεν ήταν ο ίδιος, γεγονός που εισάγει ασυνέπειες και πιθανές παραποιήσεις στα γεγονότα καθώς η μνήμη αλλοιώνεται όσο περνάει ο χρόνος από το συμβάν

Εν ολίγοις η εν λόγω μελέτη έχει όντως ενδιαφέρον και είναι σκόπιμο να γίνουν αντίστοιχες επαναληπτικές μελέτες με πιο αυστηρά πρωτόκολλα και μεγαλύτερο αριθμό ασθενών ώστε να εξακριβωθούν οι ισχυρισμοί σχετικά με την ικανότητα του εγκεφάλου να διατηρεί επίγνωση των γεγονότων μετά από ένα επεισόδιο όπως καρδιακή ανακοπή. Ωστόσο δεν εξακριβώθηκε ότι οι ισχυρισμοί των ασθενών ήταν όντως έγκυροι, ούτε τεκμηριώθηκε ότι διατηρούμε συνειδητότητα μετά τη καρδιακή ανακοπή.

Κλείνοντας, πρέπει να κάνουμε μια σημαντική προσθήκη. Τα άρθρα που κυκλοφόρησαν στην ελληνική γωνιά του ίντερνετ τις τελευταίες ημέρες, παρά τις ανακρίβειες που αναλύσαμε παραπάνω, είχαν σχετικά «φυσιολογικούς» τίτλους. Ωστόσο στις αρχές του 2017 είχαν κυκλοφορήσει ήδη άρθρα σχετικά με αυτή τη μελέτη και εκεί οι τίτλοι δεν ήταν ιδιαίτερα διακριτικοί, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον εξής: «Υπάρχει ζωή μετά θάνατον: Το επιβεβαιώνουν οι επιστήμονες».
[πηγή 1][πηγή 2][πηγή 3]





Oι ισχυρισμοί περί απόδειξης της ύπαρξης μεταθανάτιας ζωής από αυτή την έρευνα είναι ξεκάθαρη διαστρέβλωση της αληθείας και αποτελούν κακόβουλη παραπλάνηση του κοινού είτε χρησιμοποιούνται μόνο στο τίτλο ενός άρθρου για εντυπωσιασμό είτε μέσα στο ίδιο το άρθρο. Αυτού του είδους οι τακτικές λειτουργούν επιζήμια τόσο στην διαδικασία βελτίωσης του επιστημονικού αλφαβητισμού του κοινού όσο και στην ανάδειξη της σοβαρής επιστημονικής δουλειάς που γίνεται από ερευνητές ανά το κόσμο.

Στο πλαίσιο μια επιστημονικής μελέτης οι λεπτομέρειες έχουν σημασία και η προσπάθεια απλοποίησης των αποτελεσμάτων για την όσο το δυνατόν πιο πλήρη και ακριβή ενημέρωση του κοινού δε πρέπει να περνά τη κόκκινη γραμμή μεταξύ απλοποίησης και παραποίησης.

  • leon06010

    Αγχώθηκα λίγο. Έρχεται το τέλος και είναι η μοίρα ολονών…

  • Alkinoos

    Άραγε υπάρχει ζωή… ΠΡΙΝ το θάνατο;

  • αθανάσιος

    ειστε αστείοι…..

    • Νίκος

      Αθανάσιος είναι το nickname του Άγιου Πέτρου.

    • The Dutch

      Εσύ για να είσαι τόσο σίγουρος ότι είναι αστείοι,και φυσικά τη @@ σου θα την πεις χωρίς κανένα επιχείρημα,απλά θα την αφήσεις να φύγει όπως τα σκ@τ@ από τον κ@@ σου,μάλλον μας μιλάς από το υπερπέραν,για να θεωρείς ότι τα στοιχεία τους είναι αστεία,ενώ το δικό σου σκ@τ…εε επιχείρημα το θεωρείς απόλυτο και σαν τη μοναδική αλήθεια…!

    • Έλληνας

      Φίλε θα το θέλαμε πολύ να ζούμε μετά θάνατον αλλά το βλέπω χλωμό.Απολαυσε την ζωή τώρα που ο θάνατος είναι απών.Ασε που όταν έρθει δεν θα υπαρχουμε για να τον δούμε…τι λες;